एका हातात फूल आणि दुसऱ्या हातात चाबूक; इराणची अमेरिकेसोबतची अजब खेळी!  

इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणाव आता एका अशा वळणावर येऊन पोहोचला आहे जिथे केवळ हे दोन देशच नाही, तर संपूर्ण जगाचे भवितव्य पणाला लागले आहे. आतापर्यंत इराण संयम बाळगत होता, म्हणजेच अमेरिकेने एक मारले तर इराण एकच प्रतिउत्तर देत असे. मात्र, आता परिस्थिती बदलली आहे. इराणने स्पष्ट केले आहे की, आता जर अमेरिकेने चूक केली, तर त्याचे परिणाम केवळ अमेरिकेलाच नाही, तर संपूर्ण जगाला भोगावे लागतील.

युद्धाचे नवे स्वरूप आणि रुग्णालयांवरील हल्ले: इराण आणि अमेरिका यांच्यातील हा वाद आता नेक्स्ट लेव्हलवर पोहोचला आहे. अलीकडेच अमेरिकेने इराणमधील काही धोरणात्मक ठिकाणांवर हवाई हल्ले केल्याचा दावा केला आहे. मात्र, इराणचा आरोप आहे की अमेरिकेने शहीद वकाई रुग्णालयावर हल्ला केला, जिथे २११ कर्करोगग्रस्त लहान मुले उपचार घेत होती. या भीषण परिस्थितीमुळे त्या निष्पाप मुलांना तेथून तातडीने हलवावे लागले. याउलट, इराणने देखील प्रत्युत्तर देत अमेरिकेच्या तळांवर मिसाइल आणि ड्रोनने हल्ले केले असून, त्यामध्ये शेख ईशा एअरबेस आणि अमेरिकेची प्रगत पॅट्रियट एअर डिफेन्स सिस्टीम यांचे मोठे नुकसान झाल्याचा दावा केला आहे.

डोनाल्ड ट्रम्प यांची धमकी आणि इराणचे प्रत्युत्तर: अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणच्या वीज प्रकल्पांना आणि पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करण्याची धमकी दिली आहे. याला चोख प्रत्युत्तर देताना इराणच्या खातम-अल-अनबिया सेंट्रल हेडक्वार्टरने इशारा दिला आहे की, जर इराणच्या इन्फ्रास्ट्रक्चरला हात लावला, तर इराण अमेरिकेच्या सर्व मित्रांच्या (उदा. सौदी अरेबिया, युएई) सैनिकी तळांना उद्ध्वस्त करेल. इराणचा हा पवित्रा पाहून मध्यपूर्वेतील देशांमध्ये भीतीचे वातावरण आहे, कारण त्यांना माहित आहे की अमेरिकेच्या वादात त्यांनाही फटका बसू शकतो.

आसवांचे द्वार आणि जागतिक अर्थव्यवस्थेची कोंडी: इराणने अमेरिकेला जेरबंद करण्यासाठी एक अत्यंत प्रभावी चाल खेळली आहे. इराणने येमेनमधील हूती बंडखोरांना सक्रिय केले आहे. हूतींचे नियंत्रण ज्या भागावर आहे, त्याला बाबल मंदेब किंवा आसवांचे द्वार म्हटले जाते. हे ठिकाण लाल समुद्र आणि हिंदी महासागर यांना जोडणारा एक अत्यंत महत्त्वाचा मार्ग आहे.

युरोपमधून आशियाकडे येण्यासाठी हा सर्वात छोटा समुद्रमार्ग आहे. इराणने हूतींना स्पष्ट आदेश दिले आहेत की, जर अमेरिकेने इराणच्या नागरी ठिकाणांवर हल्ला केला, तर हूतींनी लाल समुद्रातून जाणाऱ्या अमेरिकन आणि इस्रायली जहाजांवर क्षेपणास्त्रे डागावीत. जर हा मार्ग बंद झाला, तर:

• जहाजांना आफ्रिका खंडाला वळसा घालून जावे लागेल, ज्यामुळे प्रवासाचे अंतर १५०० ते २००० किलोमीटरने वाढेल.
• जागतिक व्यापार आणि शिपिंग प्रचंड महाग होईल.
• तेल संकट निर्माण होऊन पेट्रोल-डिझेलचे दर गगनाला भिडतील.
• याचा फटका भारत, चीन, जपान, दक्षिण कोरिया यांसारख्या सर्व आशियाई देशांना बसेल.

इराणची दुहेरी रणनीती: युद्ध आणि मुत्सद्देगिरी: इराण सध्या एकाच वेळी दोन आघाड्यांवर काम करत आहे. इराणमध्ये दोन गट सक्रिय आहेत: १. गरम दल (IRGC): इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स हे सैन्य दलापेक्षाही जास्त शक्तिशाली आहे. हे दल युद्धाची आणि अमेरिकन तळांना उद्ध्वस्त करण्याची भाषा करते. त्यांनी त्यांच्या ‘मिसाइल सिटी’चे फोटो प्रसिद्ध करून अमेरिकेला त्यांच्या शस्त्रास्त्रांच्या ताकदीची जाणीव करून दिली आहे. 

२. नरम दल (मुत्सद्दी): दुसरीकडे, इराणचे परराष्ट्र मंत्री अराची आणि संसदेचे अध्यक्ष गालीवाफ हे चर्चेचा मार्ग खुला ठेवत आहेत. त्यांनी कतरच्या माध्यमातून अमेरिकेशी संवाद साधण्याचे प्रयत्न सुरू ठेवले आहेत.

नुकतेच इराणने एका अमेरिकन महिलेला (जिच्यावर जासूसीचा आरोप होता) मानवतावादी भूमिकेतून सोडून दिले आहे, ज्याचे डोनाल्ड ट्रम्प यांनी स्वागत केले आहे. हे दर्शवते की इराण शांततेसाठीही तयार आहे, पण झुकण्यासाठी नाही.

निष्कर्ष: इराणने आता संपूर्ण जगाची नाडी आपल्या हातात धरली आहे. त्यांनी जगाला हा संदेश दिला आहे की, जर तुम्हाला जागतिक अर्थव्यवस्था सुरळीत ठेवायची असेल, तर अमेरिकेला युद्धापासून रोखा. इराणचा आता एकच मंत्र आहे. एका हातात फूल आणि दुसऱ्या हातात थप्पड. आता अमेरिका मैत्रीचा हात स्वीकारते की युद्धाची ठिणगी टाकते, यावर जगाचे भवितव्य अवलंबून आहे.