होळी रे होळी!:यंदा धूलिवंदन मंगळवारी 3 मार्च रोजीच, चंद्रग्रहण असूनही साजरा करता येणार सण, पंचांगकर्ते मोहन दाते यांची माहिती, वाचा…
यंदा 3 मार्च रोजी चंद्रग्रहण आहे. त्यामुळे धूलिवंदन साजरा करता येणार की नाही, रंग खेळणे जमणार की नाही, याबद्दल नाना शंका कुशंका व्यक्त केल्या जात होत्या. मात्र, चंद्रग्रहण असूनही याच दिवशी धूलिवंदनाचा दिवस साजरा करता येईल. रंग खेळता येईल, अशी माहिती पंचांगकर्ते मोहन दाते यांनी दिली. धूलिवंदनादिवशी मंगळवारी चंद्रग्रहणाचे वेध सकाळी सूर्योदयापासून सुरू होत आहेत. या वेदकाळामध्ये संपूर्ण दिवसभरामध्ये आपले नित्य नैमित्तिक पूजा, अर्चा अभिषेक, श्राद्ध इत्यादी सर्वे धार्मिक कृत्ये आपण करून शकतो, अशी माहितीही दाते यांनी दिली. पंचांगकर्ते मोहन दाते म्हणाले की, ‘यावर्षी 2 मार्च रोजी सोमवारी होलिकादहन आहे. ते संध्याकाळी सूर्यास्तानंतर प्रदोषकाळात आपल्याला नेहमीप्रमाणे करायचे आहे. दुसऱ्यादिवशी पौर्णिमा प्रदोषकाळात नाही. तसेच या दिवशी चतुर्दशी आहे. त्यामुळे सूर्यास्तानंतर आपण नेहमीप्रमाणे भद्रा असतानासुद्धा होलिकादहन करायचे आहे. मंगळवार 3 मार्च रोजी धूलिवंदनाचा दिवस आहे. या दिवशी चंद्रग्रहण आहे. हे चंद्रग्रहण ग्रसतोदित असल्याने सूर्यास्तानंतर संध्याकाळी 6 वाजून 48 मिनिटापर्यंत या काळामध्येत ते आपल्याला दिसणार आहे. त्याचा स्पर्ष दुपारी 3 वाजून 20 मिनिटांनी आहे. स्पर्श आणि मध्य दिवसा असल्यामुळे हे चंद्रग्रहण भारतात दिसणार नाही.’ पंचांगकर्ते मोहन दाते म्हणाले की, ‘चंद्रग्रहण फक्त संध्याकाळी सूर्यास्तानंतर अल्पकाळ आपल्याला दिसणार आहे. या अल्पकाळात काही ठिकाणी तीन ते चार मिनिट, तर काही ठिकाणी दहा, पंधरा, वीस मिनिटे दिसणार आहे. या काळात जेवढे शक्य असेल तेवढे स्नान, जप इत्यादी गोष्टी आपण कराव्यात. जर या वेळात काहीच शक्य झाले नाही, तर 6 वाजून 49 मिनिटांनंतर ग्रहणाचे मोक्षस्नान करावे. ग्रहणाचा वेध सकाळी सूर्याोदयापासून सुरू होत असल्याने आपण या वेदकाळामध्ये संपूर्ण दिवसभरामध्ये आपले नित्य नैमित्तिक पूजा, अर्चा अभिषेक, श्राद्ध इत्यादी सर्वे धार्मिक कृत्ये आपण करून शकतो.’ पंचांगकर्ते मोहन दाते म्हणाले की, ‘चंद्रग्रहणाच्या काळात फक्त या ठिकाणी भोजनाचा निषेध आपल्याला सांगितलेला आहे. तरीही जे अशक्त आहेत, आजारी आहेत, वृद्ध आहेत, बाल आहेत, गर्भवती स्त्रिया या सर्वांनी अकरा वाजेपर्यंत अन्न घेण्यास हरकत नाही. त्यानंतर मात्र संध्याकाळी मोक्ष झाल्यावर आपण भोजन करायचे आहे. अर्थात या सर्व गोष्टी करता येत असल्यामुळे जो धूलिवंदनाचा दिवस आहे त्या दिवशी होळी, रंग खेळणे इत्यादी सर्व गोष्टी आपण करू शकतो. त्याला कोणताही निषेध नाही. धूलिवंदनाच्या दिवशी जरी चंद्रग्रहण असले तरी आपण होळीचा, रंगखेळण्याचा सण साजरा करू शकतो.’
वार्ताहार/प्रतिनिधी
