लंडन7 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
काही दिवसांपूर्वी ब्रिटनमधील दुसऱ्या सर्वात उंच शिखरावर दोन तरुण मायनस 15 अंश सेल्सिअस तापमानात फक्त ट्रॅकसूट आणि साधे बूट घालून पोहोचले होते. वेळेवर बचावकार्य झाले नसते तर त्यांचा जीव धोक्यात आला असता. याचे मोठे कारण सोशल मीडिया आहे.
‘शॉटी बॉय’ या नावाने प्रसिद्ध असलेला इन्फ्लुएन्सर स्कॉटलंडच्या दऱ्यांमधून आश्चर्यकारक पराक्रम आणि धुक्याने भरलेले सुंदर फोटो पोस्ट करतो. त्याला पाहून तरुण तयारीशिवाय हायकिंग-ट्रॅकिंगसाठी निघतात.
सुंदर ठिकाणी परफेक्ट फोटो किंवा रीलसाठी तरुण जीवघेणा धोका पत्करत आहेत. इंटरनेटवर निळ्या पाण्याची सरोवरे, धुक्याने भरलेल्या दऱ्या आणि हिरवीगार डोंगररांगा पाहून तरुणाईचा उत्साह उसळत आहे. हातात स्मार्टफोन, डोळ्यात रील बनवण्याची धून आणि डोक्यात रोमांच. पण या चकचकीत रील्सच्या जगामागे एक भयानक सत्य दडलेले आहे, ज्यामुळे सध्या जगभरातील बचाव पथके त्रस्त आहेत. याचा परिणाम असा आहे की, तयारी कमी आणि उत्साह जास्त, ज्यामुळे नवशिक्या ट्रेकर्सना भयंकर अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. आकडेवारी धक्कादायक आहे.
स्कॉटलंडमधील पर्वतांवर 17 ते 25 वयोगटातील तरुणांसोबत होणाऱ्या अपघातांची संख्या 2022 पासून चौपट वाढली आहे. पूर्वी जिथे 40-50 वयोगटातील प्रौढांना मदतीची गरज भासत होती, तिथे आता मदत मागणाऱ्यांमध्ये 25% पेक्षा जास्त तरुण आहेत. ही समस्या केवळ स्कॉटलंडपुरती मर्यादित नाही; अमेरिका, फ्रान्स, इटली आणि स्वित्झर्लंडमधील पर्वतांवरूनही सतत आपत्कालीन कॉल येत आहेत.
स्कॉटिश माउंटन रेस्क्यूचे वरिष्ठ अधिकारी केव मिचेल म्हणतात, ‘तरुणांना वाटते की मोबाईल असेल तर ते प्रत्येक अडचणीतून बाहेर पडतील. ते हेही विसरतात की उंच पर्वतांवर मोबाईल नेटवर्कही काम करत नाही. तरुणांची निसर्गाशी जोडली जाण्याची कल्पना अगदी योग्य आहे, पण डोंगर रील्सइतके मऊ नसतात. जर या सुंदर दऱ्यांचा खरा आनंद घ्यायचा असेल, तर तरुणांनी फक्त रील्स पाहून नाही, तर पूर्ण तयारी आणि सुरक्षिततेच्या ठोस नियमांसह पुढे पाऊल टाकावे लागेल. शेवटी, आयुष्यात रील्सपेक्षा ‘वास्तविक’ जीवनाचे महत्त्व जास्त आहे.’
रोमांच आणि तयारी यांच्यातील संतुलन हीच परिपक्वता
मानसशास्त्रज्ञ जेनेट स्टेनबर्ग म्हणतात, ‘सोशल मीडियाने रोमांच आणि नवीन अनुभवांचे आकर्षण वाढवले आहे, पण त्यासाठी आवश्यक असलेली तयारी आणि संयम कमी केला आहे. आज तरुण प्रेरणा घेऊन मोठे निर्णय घेतात, पण त्यांची तयारी अपुरी असते. ही प्रवृत्ती केवळ ट्रेकिंग किंवा गिर्यारोहणापुरती मर्यादित नाही, तर करिअर, नातेसंबंध आणि गुंतवणुकीतही दिसून येते. सोशल मीडिया अनेकदा यश आणि चांगले परिणाम दाखवतो, पण त्यामागील मेहनत आणि नियोजनाकडे दुर्लक्ष करतो. धोका पत्करणे चांगले आहे, पण तयारी आणि बॅकअप प्लॅनशिवाय पाऊल उचलणे निष्काळजीपणा आहे. खरी परिपक्वता रोमांच आणि तयारी यांच्यात संतुलन साधण्यात आहे.
