लोकलसर्किल्स सर्वेक्षण- OTT चे 80% वापरकर्ते डिजिटल फसवणुकीचे बळी:61% पुरुष आणि 39% महिलांचा समावेश; कारवाईची मागणी

ओटीटी प्लॅटफॉर्म्सवर युजर्सना दिशाभूल करणाऱ्या डार्क पॅटर्न (डिजिटल फसवणूक) चा वापर वाढत आहे. लोकलसर्किल्सच्या सर्वेक्षणानुसार, 10 पैकी 8 म्हणजेच 80% भारतीय युजर्सनी कबूल केले की ते ओटीटी ॲप्सवरील अशा दिशाभूल करणाऱ्या रणनीतींचे बळी ठरले आहेत. या सर्वेक्षणात देशातील 324 जिल्ह्यांमधून 1.18 लाखांहून अधिक लोकांच्या प्रतिक्रिया समाविष्ट करण्यात आल्या. यामध्ये 61% पुरुष आणि 39% महिला होत्या. वाढत्या तक्रारींच्या पार्श्वभूमीवर, सरकारकडून ओटीटी कंपन्यांवर कठोर कारवाई करण्याची आणि डार्क पॅटर्नसारख्या दिशाभूल करणाऱ्या पद्धतींवर बंदी घालण्याची मागणी केली जात आहे. ॲमेझॉन प्राइम व्हिडिओवर ऑस्ट्रेलियात खटला ऑस्ट्रेलियामध्ये ॲमेझॉनविरुद्ध प्राइम व्हिडिओमध्ये जाहिराती सुरू केल्याबद्दल आणि अतिरिक्त शुल्क आकारल्याबद्दल खटला दाखल करण्यात आला आहे. नियामक संस्थेचा आरोप आहे की ॲमेझॉनने प्राइम सबस्क्रिप्शनच्या अटींमध्ये मनमानी बदल केले. 2024 मध्ये जाहिराती सुरू झाल्यावर, ज्या 8.5 लाखांहून अधिक ग्राहकांनी आधीच वार्षिक शुल्क भरले होते, त्यांना जाहिरात-मुक्त सेवेसाठी अतिरिक्त पैसे द्यावे लागले. ज्या ग्राहकांनी असे केले नाही, त्यांना कंपनीने कमी सुविधा असलेली सेवा दिली. भारतात काय आहेत नियम भारतात 30 नोव्हेंबर 2023 पासून डार्क पॅटर्न प्रतिबंध आणि नियमन मार्गदर्शक तत्त्वे लागू आहेत. हे नियम ई-कॉमर्स, ॲप, ओटीटी, ट्रॅव्हल, फूड डिलिव्हरीसह सर्व डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर लागू होतात. या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये 13 प्रकारच्या डार्क पॅटर्नवर बंदी घालण्यात आली आहे. यात फॉल्स अर्जन्सी, सबस्क्रिप्शन ट्रॅप, ड्रिप प्राइसिंग, डिस्गाइज्ड ॲड, कन्फर्म शेमिंग आणि बॅट अँड स्विच यांचा समावेश आहे. युजर्स स्वतःचे संरक्षण कसे करतील सबस्क्रिप्शन घेण्यापूर्वी आणि नंतर ऑटो-रिन्यूअल बंद करा, पेमेंट अलर्ट ठेवा, ट्रायलच्या अटी वाचा आणि कॅन्सलेशनचा स्क्रीनशॉट सुरक्षित ठेवा. डार्क पॅटर्नचा उद्देश वापरकर्त्याला त्याच्या इच्छेने नव्हे, तर डिझाइन आणि मानसशास्त्रीय पद्धतींनी असा निर्णय घेण्यासाठी प्रवृत्त करणे हा असतो, ज्यामुळे कंपनीला अधिक फायदा होईल.