पंतप्रधान नरेंद्र मोदी जेव्हा परदेशात जातात, तेव्हा तिथे १०-१५ मुली भारतीय नृत्याने त्यांचे स्वागत करतात, हे आपण अनेकदा पाहिले आहे. मात्र, अलीकडेच आंध्र प्रदेशमध्ये १८,००० कोटींच्या योजनांच्या शिलान्यासासाठी गेलेल्या पंतप्रधानांच्या स्वागताचे जे दृश्य समोर आले, ते पाहून लोकशाहीच्या व्याख्येवरच प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे. १३,००० मुली धिंसा नृत्य करत असताना पंतप्रधान एका भव्य रथावर स्वार होऊन तिथून जात होते. हे दृश्य पाहून असा प्रश्न पडतो की, आपण लोकशाहीत आहोत की जुन्या काळातील राजा-महाराजांच्या युगात?
उत्सव आणि वास्तवातील दरी ज्या वेळी जंतरमंतरवर देशाची मुले-मुली आपल्या हक्कासाठी उभी होती, तेव्हा त्यांच्याशी संवाद साधण्याची हिंमत पंतप्रधानांनी दाखवली नाही [२]. मणिपूरमध्ये तरुण मुलींसोबत जे अत्याचार झाले, तिथे जाऊन सांत्वन करण्यास त्यांना वेळ मिळाला नाही. संसदेत विरोधक सातत्याने पंतप्रधानांनी येऊन प्रश्नांची उत्तरे द्यावीत अशी मागणी करत होते, पण तिथे जाण्याऐवजी पंतप्रधान आंध्र प्रदेशात १३,००० मुलींच्या नृत्यामध्ये सहभागी होण्यात धन्यता मानत आहेत. स्वत:ला लोकशाहीचे प्रतिनिधी समजण्याऐवजी संसदेत सेंगोल घेऊन फिरणे आणि रथावर स्वार होऊन मिरवणूक काढणे, हे एखाद्या बादशाही मानसिकतेचे लक्षण वाटते. माजी पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी किंवा जागतिक नेते जसे की अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष किंवा ब्रिटनचे पंतप्रधान अशा प्रकारे हजारो मुलींचा डान्स पाहण्यासाठी रथावर स्वार झाल्याचे उदाहरण इतिहासात सापडत नाही.
आसामचा विदारक पूर आणि डबल इंजिनचे अपयश एकडे आंध्र प्रदेशात जल्लोष सुरू असताना, दुसरीकडे आसाम पुराच्या विळख्यात अडकला आहे [४]. सरकारी आकडेवारीनुसार, आसाममध्ये पुरामुळे आतापर्यंत ८२ जणांचा मृत्यू झाला असून ३७९ गावे पाण्याखाली गेली आहेत. शिवसागर, गोलाघाट, जोरहाट यांसारखे ५ जिल्हे प्रचंड प्रभावित झाले असून १५,४३० हेक्टरवरील पिके उद्ध्वस्त झाली आहेत. २०११ च्या निवडणुकीत अमित शाह यांनी आश्वासन दिले होते की, भाजपची सत्ता आल्यास आसाम पूरमुक्त केला जाईल, उपग्रहाद्वारे सर्वेक्षण करून मोठे तलाव बांधले जातील आणि पर्यटन वाढवले जाईल. मात्र, आज आसाम आणि केंद्र अशा दोन्ही ठिकाणी डबल इंजिनचे सरकार असूनही आसामची जनता संकटात आहे.
माध्यमांचा पक्षपातीपणा आणि दुर्लक्षित प्रदेश देशातील मुख्य प्रवाहातील माध्यमे (गोदी मीडिया) केरळमधील पुरावर सविस्तर चर्चा करतात कारण तिथे विरोधी पक्षाचे सरकार आहे, पण भाजपशासित आसाम किंवा गुजरातमध्ये काय चालले आहे, यावर मौन बाळगतात. गुजरातमध्ये २७,००० लोकांना विस्थापित व्हावे लागले आहे, अनेक गावांचा संपर्क तुटला आहे आणि एनडीआरएफच्या तुकड्या तैनात करण्यात आल्या आहेत, तरीही पंतप्रधान तिथे जाण्याऐवजी डान्सचे कार्यक्रम पाहण्यात व्यस्त आहेत. छत्तीसगडमध्येही पुरामुळे लोकांचे प्राण जात आहेत आणि घरांचे नुकसान होत आहे.
मुद्द्यांवरून लक्ष भरकटवण्याचे तंत्र सध्या देशात नीट परीक्षेतील घोटाळा, बेरोजगारी आणि अर्थव्यवस्थेतील घसरण यांसारखे गंभीर प्रश्न आहेत . पण या मुद्द्यांवरून लक्ष भरकटवण्यासाठी सोशल मीडियावर रील्स बनवणे, मुलींच्या शिव्यांवरून कल्चरल शॉक बसल्याचे सांगून व्हिक्टिम कार्ड खेळणे, असे प्रकार केले जात आहेत. पंतप्रधानांना मुलींच्या शिव्यांचा त्रास होतो, पण मुजफ्फरनगरमध्ये कावड यात्रेच्या नावाखाली होणारा गोंधळ किंवा त्यांच्याच पक्षाच्या लोकांशी संबंधित असलेल्या व्यक्तींनी खासदार पप्पू यादव यांच्यावर केलेला हल्ला यावर त्यांना काहीही वाटत नाही.राम मंदिरातील देणगीची लूट आणि सिद्धिविनायक मंदिरातील कथित भ्रष्टाचारासारखे विषय जेव्हा संसदेत उपस्थित केले जातात, तेव्हा ते टाळण्यासाठी ‘सनातन धर्माचा अपमान’ झाल्याचा ओरडा केला जातो. खऱ्या मुद्द्यांना बगल देऊन केवळ उत्सवांचे प्रदर्शन करणे हे लोकशाहीसाठी घातक आहे.
निष्कर्ष ज्या देशात बेरोजगारी प्रचंड वाढली आहे, अर्थव्यवस्था संकटात आहे आणि लोक पुराच्या पाण्यात बुडून मरत आहेत, तिथे पंतप्रधानांनी बादशहासारखे वागणे ही लज्जास्पद बाब आहे. पूर्वी मनमोहन सिंग यांना मोनी बाबा म्हटले जायचे, पण ते किमान पत्रकार परिषदा तरी घेत असत. आजचे पंतप्रधान फक्त रील्स आणि भाषणांपुरते मर्यादित असून मणिपूरपासून आसामपर्यंतच्या गंभीर प्रश्नांवर मौन बाळगून आहेत. लोकशाहीत जनतेला उत्तरदायी असणे हे राजासारखे मिरवण्यापेक्षा जास्त महत्त्वाचे आहे.
