युकेमध्ये डिझेलचा इतिहास मोडीत, अमेरिकेत गॅस महागला! इराण-अमेरिका संघर्षाने जगाचे बजेट कोलमडले!
महासत्तेचा बुरखा फाटला: पेंटागनचे छुपे नुकसान
जागतिक राजकारणाच्या पटावर स्वतःला अजेय समजणाऱ्या अमेरिकेचा खरा मुखवटा आता पूर्णपणे उघडा पडला आहे. इराणच्या क्रूझ क्षेपणास्त्राने सुमारे दोन आठवड्यांपूर्वी अमेरिकेच्या कंत्राटावर चालणाऱ्या एका कमर्शियल जहाजावर असा भीषण हल्ला चढवला की, त्यात तब्बल ८ अमेरिकन मरीन (सैनिक) गंभीर जखमी झाले. या सैनिकांना धुरामुळे श्वास घेण्यास अत्यंत त्रास झाला असून काहींना मेंदूची गंभीर दुखापत (ट्रोमॅटिक ब्रेन इंज्युरी) झाल्याची भीती व्यक्त करण्यात येत आहे. पण सर्वात संतापजनक आणि धक्कादायक बाब म्हणजे, पेंटागनने या घटनेचा कोणताही डांगोरा न पिटता या जखमी सैनिकांची नावे अतिशय शांतपणे आणि छुप्या मार्गाने आपल्या अधिकृत यादीत जोडली आहेत. अमेरिकेच्या तीन उच्च अधिकाऱ्यांनी एनबीसी न्यूजला दिलेल्या या कबुलीने हे सिद्ध केले आहे की, वॉशिंग्टनच्या प्रतिष्ठेला तडे जाऊ नयेत म्हणून अमेरिका आपले लष्करी नुकसान जगापासून लपवत आहे. युद्धात अमेरिकेचे नक्की किती सैनिक मारले गेले किंवा जखमी झाले, याची खरी आकडेवारी दडपली जात आहे असा थेट संशय आता उपस्थित होत आहे. जेपी मॉर्गनसारख्या आंतरराष्ट्रीय वित्तीय संस्थाही हे युद्ध कधी संपेल हे सांगू शकत नाहीत, अशा स्थितीत जागतिक अर्थव्यवस्था आणि सर्वसामान्य माणसांचे आर्थिक नियोजन पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाले आहे.
मुस्तफा खामेनेईंचा थेट इशारा: आम्ही जगातील पहिल्या क्रमांकाची ताकद!
दुसऱ्या बाजूला, पश्चिमेकडील देशांच्या आर्थिक निर्बंधांमुळे इराणमध्ये महागाई प्रचंड वाढलेली असली आणि तिथली जनता होरपळत असली, तरी इराणी नेतृत्वाने शरणागती पत्करण्यास साफ नकार दिला आहे. इराणचे सर्वोच्च नेते मुस्तफा खामेनेई यांनी देशाचे आणि लष्कराचे मनोधैर्य उंचावण्यासाठी अत्यंत आक्रमक विधान केले आहे. १९५३ मधील अमेरिकाप्रणित तख्तापलट आणि तेल उद्योगाचे राष्ट्रीयीकरण या ऐतिहासिक घटनांची आठवण करून देत खामेनेई यांनी स्पष्ट केले की, इस्लामिक क्रांतीने इराणला परकीय महासत्तांच्या हुकूमातून आणि गुलामगिरीतून मुक्त केले आहे. जगात लोक आम्हाला चौथी सर्वात मोठी ताकद म्हणतात, पण ते चुकीचे आहे; आम्ही स्वतःच्या स्वाभिमानासाठी आणि मातृभूमीसाठी ज्या पद्धतीने लढत आहोत, त्यावरून आम्ही जगातील पहिल्या क्रमांकाची ताकद आहोत! असा घणाघाती दावा खामेनेई यांनी केला आहे. ८ वर्षांच्या इराण-इराक युद्धाचा दाखला देत त्यांनी इराणी जनतेला ठाम संदेश दिला आहे की, परकीय दबावासमोर झुकणे इराणी रक्ताच्या परंपरेत बसत नाही.
ट्रम्प यांची बॅकफूट आणि ६ अब्ज डॉलरचे आमिष
ज्या अमेरिकेने इराणवर कडक आर्थिक नाकेबंदी लादून त्याला उद्ध्वस्त करण्याचा प्रयत्न केला, तीच महासत्ता आता माघार घेण्याच्या उंबरठ्यावर उभी ठाकली आहे. अमेरिकेत इंधनाचे आणि गॅसचे दर आकाशाला भिडले असून अध्यक्ष ट्रम्प यांना आगामी मिड-टर्म निवडणुकीची (मध्यावधी निवडणुका) भीषण भीती भेडसावत आहे. या राजकीय कोंडीतून बाहेर पडण्यासाठी आणि इंधनाचे भडकलेले भाव खाली आणण्यासाठी ट्रम्प प्रशासनाकडून गुप्त मुत्सद्देगिरी सुरू झाली आहे. एक्सिओस (Axios) आणि अल जझिराच्या अहवालानुसार, इराणने आपल्या अणुकार्यक्रमाबाबत ठोस प्रगती दाखवल्यास, अमेरिका इराणवरील सर्व आर्थिक निर्बंध उठवण्यास आणि जगभरातील बँकांमध्ये जप्त केलेले इराणचे तब्बल ६ अब्ज डॉलर मोकळे करण्यास तयार झाली आहे. या बातमीचा प्रसार होताच अमेरिकन कच्च्या तेलाच्या किमती ४ टक्क्यांनी खालावल्या. परंतु, हा ट्रम्प प्रशासनाचा खरोखर शांततेचा प्रयत्न आहे की केवळ अमेरिकेतील तेलाचे भाव पाडण्यासाठी पेरलेली एक राजकीय चाल आहे, याबद्दल तज्ज्ञांच्या मनात दाट शंका आहे.
इराणचा तोफगोळा: अणुमुद्द्यावर कोणतीही चर्चा नाही!
ट्रम्प प्रशासनाने ६ अब्ज डॉलरचे आमिष दाखवून इराणला अटी मान्य करायला लावण्याचे स्वप्न पाहिले होते, परंतु इराणने अमेरिकेच्या या तोंडावर चपराक मारली आहे. इराणच्या संसदेने आणि अधिकृत वृत्तसंस्थेने अत्यंत आक्रमक भाषेत जाहीर केले आहे की, इराण आता आपल्या अणुकार्यक्रमावर अमेरिकेशी किंवा कोणत्याही जागतिक महासत्तेशी कोणतीही चर्चा करणार नाही. युरेनियम समृद्धीकरणाचा वेग कमी करणे, उच्च समृद्ध युरेनियम देशाबाहेर पाठवणे किंवा आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा एजन्सीला तपासणी करू देणे, या अमेरिकेच्या मुख्य मागण्यांना इराणने थेट कचऱ्याची टोपली दाखवली आहे. इतकेच नव्हे तर इराण एनपीटी करारातून पूर्णपणे बाहेर पडण्याचाही गांभीर्याने विचार करत आहे. इराणने स्पष्ट केले आहे की, ओमानच्या समुद्रातील नाकेबंदी उठवणे, लेबनान व गझामध्ये शांतता स्थापित करणे आणि निर्बंध पूर्णपणे हटवणे या त्यांच्या मूळ अटी मान्य झाल्याशिवाय ते एक पाऊलही मागे हटणार नाहीत.
होरमुझ सामुद्रधुनीत रणकंदन: इंधनाचा भडका आणि जागतिक संकट
इराण केवळ शब्दांनीच नव्हे तर प्रत्यक्ष युद्धभूमीवरही अमेरिकेला आणि त्याच्या मित्रांना धारेवर धरत आहे. अवघ्या ४८ तासांत (शुक्रवार आणि शनिवार) इराणने बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांचा मारा करत होरमुझच्या सामुद्रधुनीत २१ व्यापारी जहाजांवर भीषण हल्ले चढवले आहेत. या आक्रमक नाकेबंदीमुळे होरमुझमधून जहाजांची वाहतूक करणे प्रचंड महाग आणि धोक्याचे ठरले आहे. या युद्धाची झळ आता थेट युरोप आणि जगाच्या कानाकोपऱ्यात पोहोचली आहे. युनायटेड किंगडममध्ये डिझेलचे दर इतिहासातील सर्वोच्च स्तरावर (१.९९ पाउंड प्रति लिटर) पोहोचले आहेत. जून २०२२ मधील रशिया-युक्रेन युद्धाच्या काळातील महागाईचा विक्रमही आता मोडीत निघाला आहे. ब्रिटनमध्ये एका कारची टाकी पूर्ण भरण्यासाठी तब्बल ९६ ते ११० पाउंड मोजावे लागत असून, तिथले सरकार आता प्रति गाडी इंधनावर मर्यादा घालण्याच्या आपत्कालीन योजनेवर विचार करत आहे. ऑस्ट्रेलियातही तेलाचा तुटवडा जाणवू लागला असून, सौदी अरेबियाच्या ईस्ट-वेस्ट पाईपलाईनवर हुती बंडखोरांनी केलेल्या हल्ल्यामुळे सौदीने सप्टेंबरपर्यंत युरोपला तेल पुरवठा करण्यास असमर्थता दर्शवली आहे.
निष्कर्ष: ३ऱ्या महायुद्धाच्या छायेत अडकलेले जग!
थोडक्यात सांगायचे तर, अमेरिकेचे अध्यक्ष ट्रम्प यांना आपल्या देशातील मध्यावधी निवडणुका जिंकण्यासाठी आणि महागलेल्या इंधनामुळे होणारा जनतेचा उद्रेक रोखण्यासाठी युद्धातून बाहेर पडण्याचा मार्ग हवा आहे. दुसरीकडे, इराण अमेरिकेवर आर्थिक व लष्करी दबाव वाढवून ट्रम्प यांच्या रिपब्लिकन पक्षाला निवडणुकीत पराभूत करू इच्छितो. इराणने एकाच वेळी मुत्सद्देगिरी आणि पूर्ण क्षमतेच्या युद्धाची तयारी ठेवली आहे. अमेरिकेने छुप्या मार्गाने सैनिकांचे नुकसान स्वीकारणे आणि मागील दाराने ६ अब्ज डॉलरची ऑफर देणे, हेच सिद्ध करते की जागतिक महासत्तेची पकड आता सैल होत चालली आहे. जर अमेरिकेने इराणचे जप्त केलेले पैसे परत केले नाहीत आणि निर्बंध हटवले नाहीत, तर होरमुझचा हा पेटलेला वणवा संपूर्ण जगाला तिसऱ्या महायुद्धाच्या आणि महाभयंकर आर्थिक मंदीच्या गर्तेत ढकलल्याशिवाय राहणार नाही!
Post Views: 22