अयोध्येत भाविकांची संख्या घटली, हॉटेलमधील खोल्यांची मागणी 25% च राहिली:राम मंदिरात देणगी चोरीनंतर परिस्थिती बदलली, दुकानदारांची कमाई घटली

सकाळचे दहा वाजले आहेत… रामपथावर असलेल्या जगद्गुरु रामानंदाचार्य प्रवेशद्वारातून रामलल्लाच्या दर्शनासाठी भाविक पुढे सरकत आहेत. कुणी रामधून गात आहे, तर कुणी ‘जय श्रीराम’चा जयघोष करत आहे. या रांगेत उभे राहिल्यावर हे स्पष्ट होते की रामलल्लावरील श्रद्धा अटूट आणि अटल आहे, पण श्री राम जन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टशी संबंधित लोकांवर देणगी चोरीच्या आरोपांनंतर येथे बरेच काही बदलले आहे. रामपथावर चंदन आणि माळांचे दुकान चालवणारा एक तरुण म्हणतो – भाविकांची संख्या पूर्वीच्या तुलनेत २५% च आहे. येथेच प्रसादाचा ठेला लावणाऱ्या एका तरुणाने सांगितले की, १० दिवसांपूर्वीपर्यंत रोज ४-५ हजार रुपयांपर्यंत विक्री करत होते. आता एक हजार रुपये मिळवणेही कठीण झाले आहे. नया घाटावर फुले-माळा विकणाऱ्या सूर्य प्रकाशचीही हीच व्यथा आहे, जो दिवसभरात १००० ते १५०० रुपयांपर्यंत विक्री करत होता. आता जेमतेम ५०० रुपये कमवू शकतो. ई-रिक्षा चालवणारा अजय म्हणतो, आता रिक्षाचे भाडे आणि स्वतःचा खर्चही निघत नाहीये. सकाळी नाश्त्याच्या वेळी रामपथावरील एका प्रसिद्ध रेस्टॉरंटमधील सर्व टेबल्स रिकाम्या आढळल्या. व्यवस्थापकाने सांगितले की, दहा दिवसांपासून हीच परिस्थिती आहे. ते यासाठी देणगी चोरीसोबतच शाळा सुरू होणे आणि पावसालाही जबाबदार धरतात. तथापि, बहुतेक स्थानिक दुकानदार, ऑटो, ई-रिक्षा आणि हॉटेलवाल्यांच्या मते, भाविकांची संख्या खूप कमी झाली आहे आणि देणगीचा वाद हे त्याचे मोठे कारण आहे. पूर्वी दररोज सरासरी एक ते दीड लाख भाविक येत असत, ती संख्या आता 60-70 हजारांवर आली आहे. गुजरातहून आलेला तरुण सुमित म्हणतो, ‘मी दुसऱ्यांदा आलो आहे. तेव्हा दर्शनासाठी चार तास लागले होते, यावेळी एका तासात दर्शन झाले.’ अयोध्या हॉटेल्स असो.चे प्रवक्ते अरुण अग्रवाल म्हणतात, ‘सध्या मिड-सेगमेंट हॉटेल्सची ऑक्युपन्सी 25% राहिली आहे. याच हॉटेल्सचे ग्राहक सर्वाधिक होते. अयोध्येच्या आसपास सुमारे 100 नवीन हॉटेल्स बांधली जात आहेत. जर धार्मिक पर्यटनाचा वेग लवकर वाढला नाही, तर गुंतवणुकीवरही परिणाम होईल.’ एका ट्रॅव्हल एजन्सीच्या संचालकाने सांगितले की, बहुतेक भाविक आसपासचे आहेत, ज्यांना हॉटेलची किंवा टॅक्सीची गरज नाही. संतांचे मत; काही म्हणाले- नवीन ट्रस्ट बनवा, तर काहींनी याला श्रद्धा मोडण्याचे षड्यंत्र म्हटले सिद्धपीठ श्री हनुमत निवासचे महंत आचार्य मिथिलेशनन्दिनीशरण म्हणतात की, ही व्यवस्थेची चूक आहे, संस्थेची नाही. याच्या आडून श्रद्धा मोडण्याचे राजकीय षड्यंत्र सुरू आहे, पण हे षड्यंत्र कधीही यशस्वी होणार नाही. याचे पूर्ण सत्य लवकरच समोर येईल. मणिराम दास छावणीचे उत्तराधिकारी महंत कमल नयन दास म्हणाले- काही लहान कर्मचाऱ्यांची चूक आहे, त्यांच्यावर कारवाई झाली आहे. यात चंपत राय यांची कोणतीही चूक नाही. हनुमानगढीचे महंत धर्मदास यांनी ट्रस्टवर गंभीर आरोप करत तो बरखास्त करण्याची आणि अयोध्येतील साधू-संतांचा नवीन ट्रस्ट बनवण्याची मागणी केली. ते म्हणाले, गरज पडल्यास आम्ही यासाठी सर्वोच्च न्यायालयात जाऊ. दंतधावन कुंड मंदिराचे महंत विवेक आचारी यांनी ट्रस्टमध्ये शंकराचार्य आणि पीठाधीश्वर यांना समाविष्ट करण्याची मागणी केली. महंत जन्मेजय शरण यांनी अयोध्येतील संतांना ट्रस्टमध्ये योग्य प्रतिनिधित्व देण्याची मागणी केली. यूपीमध्ये 9 महिन्यांनंतर निवडणुका… भाजपचे पूर्ण लक्ष डॅमेज कंट्रोलवर राजकीय परीक्षा हा वाद केवळ देणगी चोरी किंवा चौकशीपुरता मर्यादित राहिला नाही. राम मंदिर हे भाजप आणि संघाच्या दीर्घ वैचारिक आंदोलनाचे सर्वात मोठे प्रतीक राहिले आहे. त्याच मंदिराच्या ट्रस्टवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाल्यावर, विरोधकांना भाजपला घेरण्याची मोठी संधी मिळाली आहे. यूपी निवडणुकीला अजून नऊ महिने बाकी आहेत, त्यामुळे हा वाद भाजपसाठी एक मोठी राजकीय परीक्षा बनला आहे. डॅमेज कंट्रोल सुरुवातीला मौन बाळगल्यानंतर भाजप आणि संघ यावर उत्तर देत आहेत. कार्यकर्ते आणि स्वयंसेवकांच्या माध्यमातून लोकांपर्यंत हा संदेश पोहोचवला जात आहे की, एसआयटी चौकशी सुरू आहे, दोषींवर कारवाई झाली आहे आणि ट्रस्टमध्ये मोठे सुधारणात्मक उपाय केले जात आहेत. रणनीतिक विराम बंगालच्या निकालांनंतर आणि जनगणनेच्या पार्श्वभूमीवर राजकीय वर्तुळात यूपीमध्ये मुदतपूर्व निवडणुकांची चर्चा होती. पण, ट्रस्टच्या वादामुळे भाजप सध्या या पर्यायावर पुढे जाण्याच्या बाजूने नाही. हा राजकीय गदारोळ शांत झाल्याशिवाय निवडणुकीत नुकसानीची भीती आहे. मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी दोषींवर कठोर कारवाईचे आश्वासन दिले आहे. उपमुख्यमंत्री केशव प्रसाद मौर्य यांनी अखिलेश यादव यांना मथुरा श्रीकृष्ण जन्मभूमीवर भूमिका स्पष्ट करण्याचे आव्हान दिले आहे. तर, सपा खासदार धर्मेंद्र यादव म्हणाले, हा श्रद्धेचा विषय आहे. चौकशीत सारवासारव होऊ दिली जाणार नाही. सपा हा मुद्दा संसदेच्या पावसाळी अधिवेशनातही उपस्थित करेल.