युद्धाच्या उंबरठ्यावर मिडल ईस्ट मिडल ईस्टमध्ये सध्या प्रचंड तणावाचे वातावरण असून, लवकरच अमेरिका आणि इराण यांच्यात मोठ्या युद्धाची बातमी धडकू शकते अशी चिन्हे आहेत. नॉकिंग न्यूजचे गिरजेश वशिष्ठ यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, अमेरिकेच्या स्टेट डिपार्टमेंटने (परराष्ट्र मंत्रालय) आपल्या नागरिकांना संपूर्ण मिडल ईस्ट, विशेषतः हॉरमुझची सामुद्रधुनी ते लाल समुद्रापर्यंतचा परिसर तातडीने सोडण्याचा सल्ला दिला आहे. जर नागरिक तेथे थांबले, तर ते युद्धाच्या विळख्यात अडकू शकतात, असा इशारा देण्यात आला आहे.
प्रमुख नेत्यांची रणनीती आणि राजकीय हितसंबंध या संभाव्य संघर्षात अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू आणि युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष व्हलोडिमिर झेलेन्स्की यांची नावे प्रामुख्याने चर्चेत आहेत. इराणच्या नागरी पायाभूत सुविधांवर, ऊर्जा प्रकल्पांवर आणि रिफायनरींवर या वीकेंडला मोठे हल्ले होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. ट्रम्प यांनी यावेळेस अत्यंत कठोर हल्ला करण्याचे संकेत दिले असून, नेतान्याहू आणि ट्रम्प यांच्यातील जवळीक आता जमिनीवर कृती स्वरूपात दिसण्याची शक्यता आहे.
विशेष म्हणजे, नेतान्याहू यांच्यासाठी हे युद्ध त्यांच्या राजकीय अस्तित्वाचा प्रश्न बनले आहे. ऑगस्टमध्ये होणाऱ्या निवडणुकीत स्वतःला इराणचा मुकाबला करणारा योद्धा म्हणून सादर करण्यासाठी त्यांना या युद्धाचा फायदा होऊ शकतो. तसेच, ट्रम्प यांनाही या संघर्षाच्या माध्यमातून अमेरिकेतील अंतर्गत राजकारणात आपली पकड घट्ट करायची आहे.
इराणची तयारी आणि संभाव्य लक्ष्ये अमेरिकेच्या सेंटकॉमने इराणमधील मिसाईल साईट्स आणि अण्वस्त्र पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करण्याचा आराखडा तयार केला आहे. मात्र, इराणही गप्प बसलेला नाही. इराणच्या आयआरजीसी ने हॉरमुझ क्षेत्रात पूर्ण नियंत्रण ठेवले आहे. जर अमेरिका किंवा इस्रायलने हल्ला केला, तर इराण अमेरिकेच्या डेटा सेंटर्सवर आणि मिडल ईस्ट मधील कंपन्यांवर प्रतिहल्ला करू शकतो. इराणकडे १५,००० छोटे वीज प्रकल्प आहेत आणि ते अमेरिकन संरचनेवर पलटवार करण्यासाठी सज्ज आहेत.
सौदी अरब, यूएई आणि प्रादेशिक समीकरणे या संघर्षात सौदी अरब आणि यूएई (संयुक्त अरब अमिराती) यांनाही ओढले जात आहे. यूएईला आयरन डोमसारखी सुरक्षा यंत्रणा देऊन इराणपासून वाचवण्याचे आश्वासन देण्यात आले आहे, परंतु इराणकडे या संरक्षण प्रणालींना भेदण्याचे तंत्र असल्याचे सांगितले जाते. इराणने कुवेत मधील अमेरिकन तळांवरही हल्ले केल्याच्या बातम्या आहेत.
युक्रेन आणि रशियाचा संदर्भ या वादात युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष झेलेन्स्की यांची भूमिका महत्त्वाची मानली जात आहे. रशियाला इराणकडून शस्त्रे पुरवली जात असल्याचा आरोप करून भूमध्य समुद्राच्या बाजूने इराणच्या बंदरांवर हल्ले करण्याची तयारी झेलेन्स्की यांनी ट्रम्प यांना सांगितल्याचे समजते. यामुळे रशियावर दबाव निर्माण करण्याचा हा एक प्रयत्न असू शकतो.
स्पेनमधील निर्वासितांचे संकट दुसरीकडे, स्पेनमध्ये अचानक ६०,००० निर्वासितांनी मोरोक्कोमधून प्रवेश केला आहे. स्पेनने इराणचे समर्थन केल्यामुळे आणि अमेरिकेच्या धोरणांना विरोध केल्यामुळे त्यांना त्रास देण्यासाठी हे संकट ओढवले गेल्याची चर्चा आहे. स्पेनचे पंतप्रधान पॅड्रो संचेझ यांनी ही परिस्थिती अत्यंत गंभीर असल्याचे म्हटले आहे. सेउटा शहरात मोठ्या प्रमाणात लोक घुसल्याने तिथे चेंगराचेंगरी आणि बुडून मृत्यू होण्याच्या घटनाही घडल्या आहेत.
हमास आणि गाझाची परिस्थिती डोनाल्ड ट्रम्प यांनी असा दावा केला आहे की, हमास आणि इस्रायल यांच्यात करार झाला असून हमास शस्त्रे टाकेल, या बदल्यात इस्रायलने गाझावरील हल्ले थांबवावेत आणि पॅलेस्टाईन राज्याची निर्मिती करावी. मात्र, इस्रायलने आधीच ७०% गाझावर ताबा मिळवला असून ते लेबनॉनमध्येही १०० किमी आत घुसले आहेत, त्यामुळे ते हा करार पाळतील की नाही यावर शंका उपस्थित केली जात आहे.
निष्कर्ष सध्याची परिस्थिती पाहता, अमेरिका आपल्या हल्ल्याच्या निर्णयावरून मागे हटते की इराणवर मोठा हल्ला करून संपूर्ण जगाला युद्धाच्या खाईत लोटते, हे येणारा काळच सांगेल. गिरजेश वशिष्ठ यांच्या मते, जर अमेरिकेला हे समजले की इराणशी पंगा घेणे महागात पडू शकते, तर ते आपला निर्णय मागेही घेऊ शकतात.
