कधी लक्ष दिलं आहे का… फोनच्या गॅलरीमध्ये जुन्या पावत्या, निरुपयोगी स्क्रीनशॉट्स आणि अनेक वर्षांपूर्वीच्या कागदपत्रांचे फोटो भरलेले असतील. पण जर तुम्हाला विचारलं की तुम्ही आयुष्यात काय-काय मिळवलं आहे, तर तुमच्याकडे त्याची किती लेखी नोंद आहे? कदाचित खूप कमी किंवा अजिबात नाही…! मानसशास्त्रज्ञ सिंद्रा काम्पहॉफ यांचं म्हणणं आहे की मानवी मनाची प्रवृत्ती आहे- आपण आपल्या उणिवा आणि अपयश अनेक वर्षे लक्षात ठेवतो, पण छोट्या-छोट्या यशांना लवकर विसरून जातो. जेव्हा आपलं मन स्वतःवर शंका घेण्याच्या आजाराला बळी पडतं, तेव्हा आतून आवाज येतो, ‘तुझ्याकडून काहीच होणार नाही.’ याच नकारात्मक विचारांशी लढण्यासाठी सिंद्रा यांनी एक मनोरंजक मार्ग सांगितला आहे- ‘ब्रॅग फोल्डर’ तयार करणे. ब्रॅग फोल्डर ही तुमच्या यशाची, कौतुकाची, मिळवलेल्या यशाची आणि चांगल्या क्षणांची अशी वैयक्तिक डायरी किंवा डिजिटल फाइल असते, जी तुम्ही तेव्हा उघडता जेव्हा तुमचे मनच तुमचा शत्रू बनू लागते. सिंद्रा याला ‘आत्मविश्वाचे बँक खाते’ म्हणतात…जिथे तुमची लहान-मोठी उपलब्धी ‘ठेवी’प्रमाणे जमा होते, जी कठीण काळात स्वतःवर शंका आल्यास उपयोगी पडते. हे बढाई मारणे किंवा गर्व करणे नाही. मानसशास्त्रात याला नकारात्मक पूर्वग्रहाचे सर्वात अचूक उत्तर मानले जाते. थेरपिस्ट अताली अब्रामोविची म्हणतात, ‘आपले मन नैसर्गिकरित्या धोके आणि कमतरता आधी ओळखते. तणाव किंवा निराशेच्या वेळी मनाचा तो भाग व्यवस्थित काम करत नाही जो जुन्या चांगल्या आठवणी शोधू शकेल. अशा वेळी हे ‘फोल्डर’ आरसा आणि पुराव्यासारखे काम करते. तुम्हाला ठोसपणे आठवण करून देते की तुम्ही यापूर्वीही अनेक कठीण टप्पे पार केले आहेत आणि पुढेही करू शकता.’ मानसशास्त्रज्ञांचे मत आहे की ‘ब्रॅग फोल्डर’ केवळ दिखाव्यासाठी नाही, तर सकारात्मक नातेसंबंध निर्माण करण्याचे एक साधन आहे. जेव्हा जग किंवा तुमचे मन तुम्हाला कमकुवत वाटायला लावते, तेव्हा हे फोल्डर हळूच आठवण करून देते… ‘तुम्ही यापूर्वीही अडचणींवर मात केली आहे आणि पुढेही तुम्ही ते करून दाखवणार.’ प्रत्येक आव्हानापूर्वी ‘ब्रॅग फोल्डर’ वाचा… सकारात्मकतेने पुढे जाल थेरपिस्ट अताली म्हणतात, ‘हे ब्रॅग फोल्डर तुमच्या आयुष्यातील त्या खास आठवणी, यश आणि कौतुकाचा खजिना आहे, जे तुम्हाला तुमची किंमत आणि ताकद याची जाणीव करून देतात. यात एखाद्या मित्राचा धन्यवाद संदेश, वैयक्तिक यश, नवीन शिकलेल्या गोष्टी आणि कठीण परिस्थितीतून बाहेर पडून मिळवलेला विजय असू शकतो. हे फोनच्या नोट्समध्ये, एक्सेल शीटमध्ये किंवा डायरीत बनवता येते आणि दर महिन्याला नवीन यश यात जोडता येते. नोकरीच्या मुलाखतीपूर्वी, महत्त्वाच्या मीटिंगपूर्वी किंवा प्रेझेंटेशनपूर्वी हे वाचल्याने अनुभव, यश आणि शिकलेल्या गोष्टी ताज्या होतात, ज्यामुळे तुम्ही अधिक तयारीने आणि सकारात्मक विचारांनी पुढे जाऊ शकता.
