पावसाळ्यात पाऊस किंवा घसरड्या रस्त्यांमुळे अनेक वृद्ध घराबाहेर पडू शकत नाहीत. अशा परिस्थितीत त्यांच्याकडे घरी पुरेसा वेळ असतो. न्यूरोसायंटिस्ट आणि संबंधित अनेक संशोधनांनी असे मानले आहे की, जर दररोज काही वेळ बुद्धिबळसारखे खेळ खेळले तर मेंदूला तशाच प्रकारची आव्हाने मिळतात, जशी शरीराला व्यायाम केल्याने मिळतात. जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) देखील म्हणते की, 60 वर्षांवरील वयाच्या व्यक्तींनी आठवड्यातून 150 मिनिटे मेंदूचा व्यायाम केला पाहिजे. यामध्ये बुद्धिबळसारखे खेळ वृद्धांसाठी ‘ब्रेन टॉनिक’ ठरू शकतात. बुद्धिबळाचे विज्ञान – 3 प्रकारचे फायदे 1. अल्झायमरचा धोका कमी होतो – मेडिकल जर्नल जामाच्या संशोधनानुसार, बुद्धिबळसारखे मानसिक खेळ नियमित खेळणाऱ्या वृद्धांमध्ये अल्झायमरचा धोका कमी आढळला. 2. निर्णय घेण्याची क्षमता वाढते – बुद्धिबळात प्रत्येक चालीपूर्वी विचार करावा लागतो. प्रीफ्रंटल कॉर्टेक्स सक्रिय राहतो. विसरण्याची सवय कमी होते. 3. एकाकीपणा दूर होतो – पावसाळ्यात बाहेर पडू शकत नसल्यास, नातवंडांसोबत किंवा शेजाऱ्यांसोबत 30 मिनिटे बुद्धिबळ खेळल्याने संवाद आणि हशा कायम राहतो. हे डिप्रेशनच्या औषधासारखे आहे. कोणाला जास्त फायदा आणि कधी थांबावे 1. बुद्धिबळ खेळा – ज्यांना विसरण्याची सवय लागली आहे. निवृत्त होऊन रिकामे बसले आहेत, गुडघेदुखीमुळे चालणे बंद झाले आहे तर बुद्धिबळ खेळा. 2. खबरदारी – डोळ्यांना त्रास असेल तर खेळू नका. पावसाळ्यात कंजंक्टिवाइटिसचा धोका असतो. कंबर दुखत असेल तर सतत बसू नका. वृद्धांनी कसे खेळावे? 5 सोप्या युक्त्या मोठा बोर्ड घ्या – लाकडी मॅग्नेट असलेला बोर्ड खरेदी करा. सोंगट्या पकडण्यास सोप्या असतात. 10 मिनिटांचा नियम – पूर्ण गेम येत नसेल तर फक्त वजीर, घोडा, हत्तीची चाल पुन्हा पुन्हा करा. टाइमर नाही – एका चालीत 2 मिनिटे विचार करा. तुमच्यासाठी विजय नाही, विचार महत्त्वाचा आहे. नातवाला शिक्षक बनवा – 10-12 वर्षांची मुले अशा खेळांसाठी सर्वोत्तम शिक्षक असतात. तुम्ही कथा सांगा, ते चाली शिकवतील. कंबर सरळ ठेवा – टेबल-खुर्चीवर बसून खेळा. दर 30 मिनिटांनी 2 मिनिटे उभे रहा.
वृद्धांसाठी 'ब्रेन टॉनिक' आहे बुद्धिबळ:स्मरणशक्ती, एकाग्रता व मानसिक सक्रियतेमध्ये उपयुक्त; तुमचा मेंदू तीक्ष्ण राहील
