‘बाय नाऊ, पे लेटर’चे जाळे:छोटी खरेदी कर्जाचा बोजा बनू शकते, उशिरा पेमेंटमुळे क्रेडिट स्कोअर बिघडतो, जाणून घ्या कसे टाळावे

ऑनलाइन शॉपिंगच्या या युगात BNPL म्हणजेच ‘बाय नाऊ, पे लेटर’ वेगाने लोकप्रिय होत आहे. याची दोन कारणे आहेत– ही सेवा सोपी आहे आणि पहिल्या दृष्टीक्षेपात व्याजमुक्त वाटते. पण हेच त्याचे जाळे देखील आहे. लोक लहान-लहान कर्ज घेऊन मोठ्या कर्जात कधी अडकतात, हे कळतच नाही. काही लोक एकाच वेळी अनेक प्लॅटफॉर्मवर BNPL वापरतात. त्यानंतर देय तारीख विसरतात आणि हळूहळू त्यांचे बजेट आणि क्रेडिट स्कोअर दोन्ही बिघडतात. म्हणून ‘तुमचा पैसा’ या कॉलममध्ये आज BNPL बद्दल बोलू. त्याचबरोबर जाणून घेऊया की- तज्ज्ञ: जितेंद्र सोलंकी, फायनान्शियल ॲडव्हायझर, गाझियाबाद प्रश्न- BNPL काय आहे? हे EMI पेक्षा कसे वेगळे आहे? उत्तर- ही एक डिजिटल पेमेंट सेवा आहे. याच्या मदतीने कोणतीही वस्तू खरेदी करून, त्याचे पैसे नंतर किंवा हप्त्यांमध्ये फेडता येतात. जर ठरलेल्या वेळेत पैसे भरले तर यावर कोणतेही व्याज लागत नाही. BNPL आणि EMI मधील फरक 1. पेमेंटची पद्धत BNPL: आता खरेदी करा, नंतर पैसे भरा. EMI: कर्ज घेऊन दर महिन्याला निश्चित हप्ता भरा. 2. व्याज BNPL: साधारणपणे 0% व्याज लागते, उशिरा पेमेंट केल्यास शुल्क लागते. EMI: साधारणपणे व्याज लागते, 0% EMI देखील असू शकते. 3. प्रक्रिया BNPL: जलद आणि सोपी आहे. कागदपत्रे कमी लागतात. EMI: बँक/कार्डची मंजुरी घ्यावी लागते. ही एक बरीच औपचारिक प्रक्रिया असते. 4. कालावधी BNPL: कमी कालावधीसाठी असते. साधारणपणे 15 दिवसांपासून 30 दिवसांपर्यंत. EMI: दीर्घ मुदतीसाठी असते. साधारणपणे 3 महिन्यांपासून 24+ महिन्यांपर्यंत. 5. वापर BNPL: लहान-मध्यम खर्चांसाठी, जसे की ऑनलाइन शॉपिंग. EMI: लहान-मोठे सर्व खर्च, जसे की मोबाईल, टीव्ही, बाईक खरेदी. प्रश्न- ऑनलाइन शॉपिंग ॲप्समध्ये BNPL चा वापर का वाढत आहे? उत्तर- याची अनेक कारणे आहेत. जसे की– प्रश्न- BNPL वापरताना लोक कोणत्या चुका करतात? उत्तर- हे वापरण्यास सोपे आहे, पण यात लोक काही सामान्य चुका वारंवार करतात. खालील ग्राफिकमध्ये सामान्य चुका पाहा- प्रश्न- BNPL पर्याय निवडताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात? उत्तर- BNPL मध्ये योग्य पर्याय निवडणे महत्त्वाचे आहे, जेणेकरून नंतर अतिरिक्त शुल्क लागू नये किंवा ताण येऊ नये. ग्राफिकमध्ये BNPL शी संबंधित सर्व आवश्यक खबरदारी पाहा- प्रश्न- लहान-लहान BNPL पेमेंट मोठे कर्ज कसे बनतात? उत्तर- हे मुद्द्यांमधून समजून घ्या- प्रश्न- तुम्ही गरजेपेक्षा जास्त BNPL वापरत आहात का, हे कसे ओळखावे? उत्तर- यासाठी कोणतीही निश्चित पद्धत नाही, परंतु काही संकेतांवरून याचा वापर जास्त होत आहे का, हे कळू शकते. ग्राफिकमध्ये पाहा- प्रश्न- BNPL चा ट्रॅक रेकॉर्ड कसा ठेवावा? उत्तर- यासाठी सर्व आवश्यक स्टेप्स पॉइंटर्समध्ये पाहा– प्रश्न- BNPL चे पेमेंट वेळेवर न केल्यास काय नुकसान होते? उत्तर- पेमेंट उशिरा झाल्यास हे तोटे होऊ शकतात- प्रश्न- BNPL चा क्रेडिट स्कोअरवर काय परिणाम होतो? उत्तर- BNPL मुळे क्रेडिट स्कोअरवर असा परिणाम होतो- प्रश्न- जर BNPL च्या कर्जात अडकला असाल तर काय करावे? उत्तर- BNPL कर्जातून बाहेर पडण्याचे मार्ग ग्राफिकमध्ये पाहा- प्रश्न- BNPL चा योग्य वापर कसा करावा जेणेकरून कर्ज वाढणार नाही? उत्तर- याचा वापर गरज पडल्यासचं करा. तसेच ग्राफिकमध्ये दिलेल्या काही गोष्टींची विशेष काळजी घ्या- BNPL शी संबंधित सामान्य प्रश्न-उत्तर प्रश्न- BNPL ची देखील क्रेडिट हिस्ट्री बनते का? उत्तर- होय, अनेक BNPL सेवा कंपन्या वापरकर्त्याच्या पेमेंट वर्तनाबद्दल क्रेडिट ब्युरोला कळवतात. त्यामुळे येथेही वेळेवर पेमेंट करणे खूप महत्त्वाचे आहे. वेळेवर पेमेंट केल्याने इतिहास सुधारतो, तर उशीर किंवा डिफॉल्टमुळे स्कोर खराब होतो. सर्व सेवांमुळे अप्रत्यक्षपणे क्रेडिट प्रोफाइलवर परिणाम होतो. प्रश्न- कोणत्या लोकांनी BNPL घेण्यापासून टाळावे? उत्तर- BNPL मुळे या लोकांचा आर्थिक ताण वाढू शकतो- प्रश्न- BNPL आणि क्रेडिट कार्डमध्ये काय फरक आहे, काय निवडणे चांगले आहे? उत्तर- BNPL मध्ये लहान, अल्प-मुदतीचे पेमेंट असतात, तर क्रेडिट कार्ड एक औपचारिक क्रेडिट लाइन देते.