लेखक: अदिति ओझा11 दिवसांपूर्वी
- कॉपी लिंक
लोक अनेकदा ग्रूमिंगसाठी सलूनमध्ये जातात. येथे हेअर कटपासून ते हेअर वॉश आणि स्पापर्यंत अनेक सेवा उपलब्ध असतात. लोक त्यांच्या आवडीनुसार आणि गरजेनुसार सेवा निवडतात. तुम्हाला माहीत आहे का की हेअर वॉश करताना डोके जास्त वेळ मागे झुकवून ठेवल्याने स्ट्रोक येऊ शकतो.
2025 मध्ये ‘द अमेरिकन जर्नल ऑफ इमर्जन्सी मेडिसिन’मध्ये याबद्दल एक पुनरावलोकन (रिव्ह्यू) प्रकाशित झाले. यात गेल्या 50 वर्षांत पार्लरमध्ये झालेल्या स्ट्रोकच्या 54 प्रकरणांचे विश्लेषण करण्यात आले. यापैकी बहुतेक घटना सलूनमध्ये हेअर वॉश करताना घडल्या होत्या. या स्थितीला ‘ब्यूटी पार्लर स्ट्रोक सिंड्रोम’ असे म्हणतात.
म्हणून ‘फिजिकल हेल्थ’मध्ये आपण ब्यूटी पार्लर स्ट्रोक सिंड्रोमबद्दल बोलणार आहोत. यासोबतच आपण जाणून घेणार आहोत की-
- ब्युटी पार्लर स्ट्रोक सिंड्रोम काय आहे आणि तो का होतो?
- कोणत्या लोकांना जास्त धोका असू शकतो?
- सलूनमध्ये कोणती खबरदारी घ्यावी?
प्रश्न- ब्युटी पार्लर स्ट्रोक सिंड्रोम काय असतो?
उत्तर- ही एक गंभीर आरोग्य स्थिती आहे, जी सलूनमध्ये केस धुताना मान जास्त मागे वाकल्यामुळे होऊ शकते. हे मुद्द्यांमधून समजून घ्या-
- सलूनमध्ये हेअर वॉश करताना अनेकदा मान बराच वेळ मागे वाकवून ठेवावी लागते.
- या स्थितीमुळे मानेतील रक्तवाहिन्यांवर दाब येतो. यामुळे नुकसानीचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
- यामुळे मेंदूपर्यंत रक्ताभिसरण बिघडू शकते.
- यामुळे स्ट्रोक किंवा मिनी-स्ट्रोक (ट्रान्झिएंट इस्केमिक अटॅक) चा धोका वाढतो.
प्रश्न- ब्युटी पार्लर स्ट्रोक सिंड्रोम का होतो?
उत्तर- याचे मुख्य कारण केस धुताना मान बराच वेळ मागे वाकवून ठेवणे हे आहे. हे असे समजावून घ्या-
- मेंदूला सतत ऑक्सिजन आणि रक्ताची गरज असते. हे मानेतून जाणाऱ्या रक्तवाहिन्यांमार्फत पोहोचते.
- जेव्हा केस धुताना मान खूप जास्त मागे वाकवली जाते, तेव्हा या रक्तवाहिन्यांवर दाब किंवा ताण येऊ शकतो.
- यामुळे मेंदूपर्यंत पोहोचणारा रक्तप्रवाह तात्पुरता बाधित होऊ शकतो.
- काही प्रकरणांमध्ये, धमन्यांच्या आतील स्तराला नुकसान देखील होऊ शकते. यामुळे रक्ताच्या गुठळ्या होण्याचा धोका वाढतो.
- जर रक्तप्रवाह बाधित झाला किंवा कोणतीही गुठळी मेंदूपर्यंत पोहोचली, तर स्ट्रोक किंवा मिनी-स्ट्रोक येऊ शकतो.
प्रश्न- मेंदूसाठी हे कसे धोकादायक आहे?
उत्तर- जेव्हा कोणत्याही कारणामुळे रक्तपुरवठा थांबतो, तेव्हा काही मिनिटांतच मेंदूच्या पेशी खराब होऊ लागतात.
ज्या भागापर्यंत रक्त पोहोचत नाही, तेथील पेशी काम करणे थांबवतात. यामुळे शरीराची अनेक महत्त्वाची कार्ये प्रभावित होऊ शकतात, जसे की-
- बोलण्यात अडचण.
- चालण्या-फिरण्यात अडचण.
- अस्पष्ट किंवा कमी दिसणे.
- स्मरणशक्ती कमी होणे आणि संतुलन बिघडणे.
- वेळेवर उपचार न मिळाल्यास हे नुकसान कायमस्वरूपी देखील होऊ शकते.
प्रश्न- ‘ब्युटी पार्लर स्ट्रोक सिंड्रोम’ची लक्षणे काय आहेत?
उत्तर- याची लक्षणे मेंदूचा कोणता भाग प्रभावित झाला आहे यावर अवलंबून असतात. ही लक्षणे लगेच दिसू शकतात किंवा सलून उपचारानंतर काही दिवसांनी किंवा आठवड्यांनंतरही समोर येऊ शकतात. ग्राफिकमध्ये याची सर्व लक्षणे पहा-
प्रश्न- ब्युटी पार्लर स्ट्रोक सिंड्रोमचा धोका कोणाला जास्त असतो?
उत्तर- सलूनमध्ये हेअर वॉश करणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीला ही समस्या होत नाही, परंतु काही विशिष्ट परिस्थितीत याचा धोका वाढू शकतो. ग्राफिकमध्ये पहा-
प्रश्न- ब्युटी पार्लर स्ट्रोक सिंड्रोमचे निदान कसे केले जाते?
उत्तर- यासाठी डॉक्टर सर्वात आधी संपूर्ण न्यूरोलॉजिकल चेक-अप करतात.
यामुळे मेंदूचा कोणता भाग प्रभावित झाला आहे, हे समजण्यास मदत होते. यासाठी काही चाचण्या केल्या जातात, जसे की-
- सीटी स्कॅन आणि एमआरआय (MRI) सारख्या इमेजिंग चाचण्या.
- मॅग्नेटिक रेझोनन्स एन्जिओग्राफी.
- ईसीजी (ECG) आणि इकोकार्डिओग्राम (Echocardiogram) सारख्या चाचण्या.
प्रश्न- ब्युटी पार्लर स्ट्रोक सिंड्रोमवर उपचार काय आहे?
उत्तर- यावर उपचार इतर स्ट्रोकप्रमाणेच केला जातो. उपचाराचा मुख्य उद्देश असतो-
- मेंदूतील रक्तप्रवाह स्थिर करणे.
- स्थिती बिघडण्यापासून रोखणे.
- भविष्यात पुन्हा स्ट्रोकचा धोका कमी करणे.
यासाठी डॉक्टर सहसा-
- ब्लड थिनर (रक्त पातळ करणारी औषधे) देतात, जेणेकरून नसांमध्ये गुठळ्या तयार होण्यापासून किंवा वाढण्यापासून रोखता येईल.
- गरज पडल्यास इतर सपोर्टिव्ह उपचारही दिले जातात, जे रुग्णाच्या स्थितीवर अवलंबून असतात.
जर स्ट्रोकनंतर अशक्तपणा, संतुलन किंवा हालचालींशी संबंधित समस्या कायम राहिल्यास, तर-
- फिजिओथेरपी
- पुनर्वसन थेरपी
यांची मदत घेतली जाते, ज्यामुळे रुग्ण हळूहळू आपल्या दैनंदिन क्रियाकलापांमध्ये सुधारणा करू शकतो.
प्रश्न- ब्युटी पार्लर स्ट्रोक सिंड्रोमपासून कसे वाचाल?
उत्तर- सर्वात आधी हे बघा की या दरम्यान तुम्हाला आराम वाटत आहे की नाही. जर समस्या येत असेल तर मानेला आधार देण्यासाठी उशी वगैरे मागा किंवा मानेचा कोन (अँगल) योग्य करण्यास सांगा. ग्राफिक्समध्ये बघा, यापासून वाचण्यासाठी काय-काय करायला पाहिजे-
या मुद्द्यांना एक-एक करून थोडं सविस्तरपणे सांगूया-
मानेला आधार आणि आराम द्या
हेअर वॉश करताना वॉश बेसिनच्या कडेला एक मऊ टॉवेल किंवा कुशन ठेवायला सांगा, जेणेकरून मान आणि डोक्याला आधार मिळेल आणि अनावश्यक ताण पडणार नाही.
मानेचा कोन (अँगल) योग्य ठेवा
लक्षात ठेवा की केस धुताना मान गरजेपेक्षा जास्त मागे झुकवू नका. प्रयत्न करा की मानेचा कोन 20 अंशांपेक्षा जास्त नसावा. तो हलक्या आणि आरामदायक कोनात ठेवा, जेणेकरून मानेच्या नसा आणि स्नायूंवर जास्त दाब पडणार नाही.
योग्य स्थितीत बसा
केस धुताना मान सिंकच्या कडक कडेवर टेकवण्याऐवजी थोडे पुढे झुकून बसा, जेणेकरून डोके आणि मानेवर कमी ताण येईल.
बेसिनवर डोके जास्त वेळ मागे ठेवू नका
अनेकदा केस धुतल्यानंतर तिथेच उभे राहून किंवा सिंकवर टॉवेलने केस वाळवले जातात. उत्तम आहे की खुर्चीवर सरळ बसून किंवा थोडे पुढे झुकून टॉवेल वापरण्यास सांगावे.
वेदना/अस्वस्थता जाणवल्यास लगेच सांगा
जर वॉश करताना वेदना, चक्कर किंवा कोणत्याही प्रकारची अस्वस्थता जाणवत असेल तर संकोच न करता सलून कर्मचाऱ्यांना सांगा, जेणेकरून स्थिती लगेच बदलता येईल.
मध्येच विश्रांती घ्या
जर हेअर वॉश किंवा कोणताही उपचार जास्त वेळ चालत असेल, तर मध्येच मान सरळ करून काही वेळ आराम द्या.
नेक सपोर्ट वापरा
मानेखाली टॉवेल किंवा मऊ उशी ठेवल्याने दबाव कमी होतो आणि मान अधिक आरामदायक स्थितीत राहते.
अचानक मानेला झटका देऊ नका
डोके मागे किंवा पुढे करताना हळू हळू हलवा. अचानक धक्का लागल्याने मानेच्या स्नायूंवर आणि रक्तवाहिन्यांवर ताण वाढू शकतो.
