इराणच्या परतीच्या हल्ल्यांनी अमेरिकेचे मोठे नुकसान

अमेरिकेचे लढाऊ विमान आणि लष्करी तळांचे नुकसान

इराणने दावा केला आहे की त्यांनी अमेरिकेच्या आक्रमकतेला चोख प्रत्युत्तर दिले आहे. स्त्रोतांनुसार, अमेरिकेने आधी इराणवर जवळपास ४० ते ५० (काही ठिकाणी ४९ हा आकडा आहे) टॉमहॉक (Tomahawk) क्षेपणास्त्रे डागली होती. या हल्ल्याच्या प्रत्युत्तरात इराणने १२ बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे आणि मोठ्या संख्येने ड्रोनचा वापर करून अमेरिकेच्या तळांना लक्ष्य केले.

इराणच्या आयआरजीसीने (IRGC) दावा केला आहे की, जॉर्डनमधील अल-अझराक (Al-Azraq) आणि मुवाफ्फक अल-साल्टी (Muwaffaq Al-Salti) या दोन प्रमुख एअरबेसवर भीषण धमाके झाले आहेत. या हल्ल्यांमध्ये अमेरिकेची सर्वात अत्याधुनिक मानली जाणारी F-35, F-16 आणि F-15 ही लढाऊ विमानं नष्ट झाली आहेत. इराणच्या दाव्यानुसार, ही विमानं जेव्हा एअरबेसवरील हँगरमध्ये उभी होती, तेव्हाच त्यांना लक्ष्य करण्यात आले आणि मोठ्या संख्येने ही लढाऊ विमानं उद्ध्वस्त झाली आहेत. एका अत्याधुनिक F-35 विमानाचे नुकसान होणे ही अमेरिकेसाठी मोठी मानहानी आणि आर्थिक फटका मानला जातो.

विमानांव्यतिरिक्त, इराणने अमेरिकेच्या १८ लष्करी प्रतिष्ठानांना (Army Establishments) लक्ष्य करून ते नष्ट केल्याचा दावा केला आहे. कुवेतमधील अल सलेम, अहमद अल जावेर आणि बहरीनमधील शेख ईसा एअरबेस यांसारख्या ठिकाणांवर हे हल्ले करण्यात आले. यामध्ये अमेरिकेची कम्युनिकेशन सिस्टीम, रडार यंत्रणा आणि पॅट्रियट एअर डिफेन्स सिस्टीम (Patriot Air Defense System) यांना लक्ष्य करून त्यांचे गंभीर नुकसान करण्यात आले आहे.

होर्मुझची सामुद्रधुनी १००% बंद: जगासाठी धोक्याची घंटा

या संघर्षातील सर्वात मोठा आणि परिणामकारक निर्णय म्हणजे इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) पूर्णपणे बंद करण्याची केलेली घोषणा. इराणच्या अधिकृत वेळेनुसार सकाळी ४:१७ वाजता हे जाहीर करण्यात आले की, होर्मुझ आता १००% बंद झाले आहे.

होर्मुझची सामुद्रधुनी ही जागतिक तेल व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. इराणने इशारा दिला आहे की, आता कोणताही व्यावसायिक जहाज किंवा तेल टँकर या भागातून जाऊ शकणार नाही. आयआरजीसीने स्पष्ट केले आहे की, जो कोणी या भागातून जाण्याचा प्रयत्न करेल, त्याच्यावर थेट गोळीबार केला जाईल किंवा त्याला लक्ष्य केले जाईल. इराणचे ब्रिगेडियर जनरल माजिद मोसाबी यांनी म्हटले आहे की, जर शत्रूने हा भाग असुरक्षित करण्याचा प्रयत्न केला, तर आम्ही संपूर्ण प्रदेशाचे नर्कात रूपांतर करू.

भारतावर होणारा परिणाम आणि आर्थिक संकट

होर्मुझ बंद झाल्याचा सर्वात मोठा फटका भारतासारख्या देशांना बसणार आहे. भारत आपल्या गरजेच्या मोठ्या प्रमाणावर खनिज तेलाची आयात ही आखाती देशांतून करतो. होर्मुझ बंद झाल्यामुळे तेल पुरवठा खंडित होईल, ज्यामुळे पेट्रोल, डिझेल आणि गॅसच्या किमती गगनाला भिडतील.

स्त्रोतांमध्ये दिलेल्या माहितीनुसार, भारतात सध्या ८१ कोटी लोक रेशनवर अवलंबून आहेत. अशा परिस्थितीत जर महागाई वाढली, तर गरिबांचे जगणे कठीण होईल. कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्यामुळे खतांच्या (Fertilizers) किमती वाढतील, ज्याचा थेट परिणाम शेतीवर आणि पर्यायाने शेतकऱ्यांवर होईल. भारतीय शेअर बाजार कोसळण्याची भीती असून गुंतवणूकदारांचे मोठे नुकसान होऊ शकते.

राजकीय आणि सामाजिक स्थिती

असे मत मांडले गेले आहे की, जेव्हा अशा प्रकारचे आंतरराष्ट्रीय संकट उभे राहते, तेव्हा देशांतर्गत पातळीवर त्याचे गांभीर्य समजून घेणे आवश्यक असते. मात्र, सत्ताधारी आणि मुख्य प्रवाहातील प्रसारमाध्यमे या गंभीर मुद्द्यांवर चर्चा करण्याऐवजी उत्सवांमध्ये मग्न असल्याचे टीकात्मक सूर स्त्रोतांमध्ये उमटले आहेत. महागाई, बेरोजगारी आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताची होणारी कुचंबणा याकडे दुर्लक्ष केले जात असल्याचा आरोपही करण्यात आला आहे.

तसेच, रशिया आणि इतर देशांमध्ये अडकलेल्या भारतीय नागरिकांच्या सुरक्षेचा प्रश्नही ऐरणीवर आला आहे. अमेरिकेच्या कारवायांमुळे भारतीय जहाजांना धोका निर्माण होत आहे, तरीही सरकारकडून अपेक्षित कडक भूमिका घेतली जात नाही, अशी खंत व्यक्त करण्यात आली आहे.

निष्कर्ष

इराणने अमेरिकेचे लढाऊ विमान पाडून आणि त्यांचे लष्करी तळ उद्ध्वस्त करून अमेरिकेला उघड आव्हान दिले आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी कायमची बंद करण्याचा निर्णय हा केवळ लष्करी नाही, तर एक आर्थिक अस्त्र (Economic Weapon) आहे. यामुळे जागतिक अर्थव्यवस्था कोलमडू शकते. या संघर्षात भारताने आपली मुत्सद्देगिरी वापरून तेल पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी प्रयत्न करणे गरजेचे आहे, अन्यथा महागाईचे अस्मानी संकट रोखणे कठीण जाईल.

ही संपूर्ण माहिती इराणच्या दाव्यांवर आणि प्राप्त लष्करी अहवालांवर आधारित आहे. अमेरिकेने यावर स्वतःची बाजू मांडताना आत्मरक्षणासाठी हे हल्ले केल्याचे म्हटले असले, तरी इराणच्या प्रत्युत्तराने अमेरिकेचे मोठे नुकसान झाल्याचे चित्र सध्या तरी दिसत आहे.