Mumbai Metro | मुंबईकरांसाठी गुडन्यूज! आता खाडीखालून धावणार मेट्रो, काय आहे हा गेम चेंजर प्लॅन?

Mumbai Metro | मुंबईतील वाहतूक कोंडीवर मात करण्यासाठी आणि ठाणे, नवी मुंबईसह एमएमआर (MMR) क्षेत्रातील दळणवळण अधिक बळकट करण्यासाठी ‘मेट्रो १४’ (Metro 14) प्रकल्पाला नव्याने गती दिली जात आहे. वाढती लोकसंख्या आणि प्रवाशांची गरज लक्षात घेऊन हा महत्त्वाचा प्रकल्प आता दोन स्वतंत्र टप्प्यांत (Phases) पूर्ण करण्याचे नियोजन सुरू आहे. यामध्ये बदलापूर आणि परिसरातील लाखो नागरिकांना दिलासा देणाऱ्या मार्गाला प्राधान्य दिले जाण्याची शक्यता आहे.

पहिल्या टप्प्यात शीळफाटा ते बदलापूर मार्गिकेला प्राधान्य

मेट्रो १४ प्रकल्पाची अंमलबजावणी टप्प्याटप्प्याने करण्याचा विचार प्रशासकीय पातळीवर सुरू आहे. या नियोजनानुसार, पहिल्या टप्प्यात शीळफाटा ते बदलापूर हा सुमारे २५ किलोमीटर लांबीचा मार्ग प्राधान्याने विकसित केला जाऊ शकतो. या प्रस्तावित मार्गाचा काही भाग हा ‘मेट्रो १२ अ’ (Metro 12A) मार्गिकेला समांतर असणार आहे.

या मार्गिकेमुळे बदलापूर, निळजे, घणसोली, महापे आणि शीळफाटा या वेगाने विकसित होणाऱ्या उपनगरांमधील रहिवाशांना थेट आणि जलद सार्वजनिक वाहतुकीचा पर्याय उपलब्ध होईल.

पीपीपी ऐवजी आता ‘ईपीसी’ मॉडेलचा विचार

यापूर्वी हा संपूर्ण मेट्रो प्रकल्प ‘सार्वजनिक-खासगी भागीदारी’ म्हणजेच पीपीपी (PPP – Public-Private Partnership) तत्त्वावर उभारण्याचे नियोजित होते. मात्र, त्याला खाजगी विकासकांकडून अपेक्षित प्रतिसाद न मिळाल्याने हा पर्याय यशस्वी ठरू शकला नाही.

त्यामुळे आता सरकारने मार्ग बदलला असून, हा प्रकल्प ‘अभियांत्रिकी, खरेदी आणि बांधकाम’ म्हणजेच ईपीसी (EPC – Engineering, Procurement, and Construction) पद्धतीने राबवण्याचा नवीन पर्याय पुढे आणला आहे. ईपीसी पद्धतीमुळे सरकारी निधीतून काम टप्प्याटप्प्याने आणि वेगाने पूर्ण करणे शक्य होणार आहे.

दुसऱ्या टप्प्यात ठाणे खाडीखालून कांजूरमार्गपर्यंत विस्तार

प्रकल्पाच्या दुसऱ्या टप्प्यात शीळफाटा ते कांजूरमार्ग हा मार्ग जोडण्यात येणार आहे. मात्र, हा टप्पा पहिल्या टप्प्याच्या तुलनेत तांत्रिकदृष्ट्या प्रचंड आव्हानात्मक मानला जात आहे. या मार्गाच्या विस्तारासाठी ‘ठाणे खाडीखालून’ (Under the Thane Creek) मेट्रो बोगदा किंवा मार्गिका तयार करावी लागणार आहे. या सागरी क्षेत्रातील कामासाठी आवश्यक असणाऱ्या पर्यावरणीय मंजुरी (Environmental Clearances) आणि कठीण तांत्रिक प्रक्रियांमुळे या टप्प्याला पूर्ण होण्यास पहिल्या टप्प्यापेक्षा अधिक कालावधी लागण्याची शक्यता आहे.

सल्लागार समितीची नियुक्ती आणि अंतिम आराखडा

मेट्रो १४ प्रकल्पाची आर्थिक व्यवहार्यता (Financial Viability), भविष्यातील संभाव्य प्रवासी संख्या (Ridership) आणि तांत्रिक आव्हाने यांचा सखोल अभ्यास करण्यासाठी एका विशेष सल्लागार समितीची (Consultant Committee) नियुक्ती करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. या समितीने सादर केलेल्या सविस्तर अहवालानंतरच प्रकल्पाचा अंतिम आराखडा (Final Blueprint) निश्चित केला जाईल. हा प्रकल्प पूर्ण झाल्यास पूर्व उपनगर, ठाणे, नवी मुंबई आणि थेट बदलापूरपर्यंतची प्रवासी वाहतूक यंत्रणा हायटेक होणार आहे.

News Title: Mumbai Metro 14 Shilphata Badlapur Project