अशोक सेन ‘ऑस्कर क्लेन पदक’ मिळवणारे पहिले भारतीय ठरले:IIT कानपूरमधून भौतिकशास्त्रात पदव्युत्तर शिक्षण, 2001 मध्ये पद्मश्री; जाणून घ्या संपूर्ण प्रोफाइल

[ads1]


भौतिकशास्त्रज्ञ अशोक सेन यांना प्रतिष्ठित ‘ऑस्कर क्लेन पदका’ने सन्मानित करण्यात आले आहे. हा सन्मान मिळवणारे अशोक हे पहिले भारतीय आहेत. हा सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रातील सर्वोच्च सन्मानांपैकी एक आहे. स्टॉकहोम विद्यापीठ आणि ‘रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सेस’ची ‘नोबेल कमिटी फॉर फिजिक्स’ 1988 पासून दरवर्षी हे पदक प्रदान करते. बंगळुरूस्थित ‘इंटरनॅशनल सेंटर फॉर थियोरेटिकल सायन्सेस’ (ICTS) ने 25 ऑक्टोबर रोजी ही माहिती दिली. अशोक याच संस्थेत प्राध्यापकही आहेत. ‘स्ट्रिंग थिअरी’साठी प्रसिद्ध आहेत ‘स्ट्रिंग थिअरी’वरील आपल्या कार्यासाठी प्रसिद्ध असलेल्या अशोक सेन यांना यापूर्वी ‘डिरॅक पदक’ आणि ‘ब्रेकथ्रू प्राइज इन फंडामेंटल फिजिक्स’ यांसारखे अत्यंत प्रतिष्ठित सन्मानही मिळाले आहेत. स्ट्रिंग थिअरी, क्वांटम थिअरी आणि गुरुत्वाकर्षण यांच्यातील विसंगती दूर करण्याच्या प्रमुख प्रयत्नांपैकी एक आहे. अतिशय लहान उप-अणुकणांपासून ते विशाल आकाशगंगांपर्यंत, प्रत्येक स्तरावर सर्व कण आणि बलांच्या वर्तनाचे स्पष्टीकरण देऊ शकेल, अशी भौतिकशास्त्राची एक नवीन ‘ग्रँड युनिफाइड थिअरी’ शोधणे हा तिचा उद्देश आहे. अशोक यांनी १९७८ मध्ये आयआयटी कानपूरमधून भौतिकशास्त्रात पदव्युत्तर पदवी पूर्ण केली. त्यांना आयसीटीपी पुरस्कार मिळाला आहे. २००९ मध्ये त्यांना इन्फोसिस पुरस्कार (गणितीय विज्ञान) आणि शांती स्वरूप भटनागर पुरस्कार मिळाला. त्यांनी अमेरिकेतील स्टेट युनिव्हर्सिटी ऑफ न्यूयॉर्क, स्टोनी ब्रुक (SUNY Stony Brook) येथून भौतिकशास्त्रात पीएचडी केली. फर्मी नॅशनल अॅक्सेलरेटर लॅबोरेटरीमध्ये पोस्टडॉक्टोरल संशोधन केले. अमेरिकेतील स्टॅनफर्ड लिनिअर अॅक्सेलरेटर सेंटर (SLAC) येथे संशोधन केले. नोबेल पुरस्कार विजेते वैज्ञानिक या पदकाच्या यादीत समाविष्ट ‘ऑस्कर क्लेन पदक’ दरवर्षी स्वीडनमधील स्टॉकहोम विद्यापीठ आणि ‘रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सेस’ची ‘नोबेल कमिटी फॉर फिजिक्स’ प्रदान करते. सन १९८८ मध्ये सुरू करण्यात आलेला हा पुरस्कार भौतिकशास्त्राच्या क्षेत्रातील उत्कृष्ट योगदानासाठी दिला जातो. स्वीडनचे सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रज्ञ ऑस्कर क्लेन यांच्या नावावरून या पुरस्काराचे नामकरण करण्यात आले आहे. हा पुरस्कार मिळविणाऱ्यांमध्ये स्टीफन हॉकिंग, पीटर हिग्ज, चेन-निंग यांग, स्टीव्हन वाइनबर्ग आणि हान्स बेथे यांसारख्या नोबेल पुरस्कार विजेत्यांचा समावेश आहे. गेल्या काही वर्षांत भारतीय वैज्ञानिकांना मिळालेल्या सर्वोच्च भौतिकशास्त्र सन्मानांच्या मालिकेतील ‘ऑस्कर क्लेन पदक’ हे सर्वांत नवे आहे. प्रा. सेन यांच्या पत्नी प्रा. सुमती राव यादेखील हरिश्चंद्र रिसर्च इन्स्टिट्यूटमध्ये वैज्ञानिक होत्या.

[ads2]

What do you feel about this post?

0%

Like

0%

Love

0%

Happy

0%

Haha

0%

Sad

0%

Angry