पाकिस्तानने पत्रकाराला दहशतवादी यादीत टाकले:PoKतील निदर्शनांचे वार्तांकन करणाऱ्या दानिशवर खटल्याविना कारवाई, बँक खाते गोठवले-प्रवास बंदी

पाकिस्तानने PoK मध्ये सुरू असलेल्या निदर्शनांचे वृत्तांकन करणाऱ्या पत्रकार आणि संशोधक दानिश इरशाद यांचे नाव दहशतवादाशी संबंधित पाळत ठेवण्याच्या यादीत, म्हणजेच फोर्थ शेड्यूलमध्ये टाकले आहे. विशेष म्हणजे, सरकारने त्यांच्यावर कोणत्याही दहशतवादी कृत्याचा आरोप केलेला नाही किंवा कोणत्याही न्यायालयाचा निर्णयही समोर आलेला नाही. दानिश इरशाद गेल्या सुमारे 10 वर्षांपासून पाकिस्तानव्याप्त काश्मीर (PoK) आणि गिलगिट-बाल्टिस्तानमधील राजकारण आणि तेथील परिस्थितीवर वृत्तांकन करत आहेत. गेल्या काही महिन्यांत त्यांनी PoK मध्ये सुरक्षा दलांच्या कारवाईमुळे बाधित झालेल्या लोकांचे आणि त्यांच्या कुटुंबांचे सातत्याने वृत्तांकन केले होते. आता सर्वात मोठा प्रश्न हाच आहे की, दानिश इरशाद यांनी असे नेमके काय केले, ज्याच्या आधारावर त्यांचे नाव फोर्थ शेड्यूलमध्ये टाकण्यात आले? उपलब्ध सरकारी आदेशात याचे कोणतेही स्पष्ट उत्तर मिळत नाही. 10 वर्षांपासून पत्रकारिता करत आहेत दानिश इरशाद दानिश इरशाद रावळपिंडीचे रहिवासी आहेत. त्यांनी 2015 मध्ये इस्लामाबादमधून पत्रकारिता सुरू केली होती. ते लाहोरमधील निओ न्यूजसोबत काम करतात आणि जम्मू येथून प्रकाशित होणाऱ्या ‘काश्मीर टाइम्स’मध्ये स्तंभलेखनही करतात. त्यांनी 1947 नंतरच्या जम्मू-काश्मीरच्या इतिहासावर एक पुस्तकही लिहिले आहे. ‘काश्मीर टाइम्स’नुसार, PoK मधील 24 वॉन्टेड लोकांच्या यादीत इरशादचे नाव 12व्या क्रमांकावर आहे. याच आदेशात JAAC शी संबंधित कार्यकर्त्यांचाही उल्लेख आहे. पाकिस्तान सरकारने जूनमध्ये JAAC वर बंदी घातली होती. इरशाद यांच्या मते, त्यांना कोणत्याही प्रकरणात न्यायालयात हजर करण्यात आले नाही किंवा कोणत्याही गुन्ह्यात दोषी ठरवण्यात आले नाही. सरकारनेही त्यांना त्यांचे नाव यादीत का टाकले, हे थेट सांगितले नाही. त्यांना 18 ऑगस्ट रोजी सोशल मीडियाद्वारे या कारवाईची माहिती मिळाली. त्यानंतर त्यांनी PoK च्या गृह विभागातील एका सूत्राकडून याची पुष्टी केली. फोर्थ शेड्यूल काय आहे? पाकिस्तानमध्ये फोर्थ शेड्यूल ही दहशतवादाशी संबंधित एक पाळत ठेवण्याची यादी आहे. यात अशा लोकांना ठेवले जाऊ शकते, ज्यांना सरकार दहशतवाद किंवा प्रतिबंधित संघटनांशी संबंधित मानते. या यादीत नाव आल्यानंतर त्या व्यक्तीवर अनेक प्रकारच्या निर्बंध येऊ शकतात. म्हणजे तो सहजपणे परदेशात जाऊ शकत नाही, त्याच्या बँक खात्यांशी किंवा पैशांशी संबंधित कामांमध्ये अडचणी येऊ शकतात आणि त्याच्यावर सरकारी पाळतही वाढू शकते. त्यामुळे एखाद्या पत्रकाराचे नाव या यादीत येणे ही खूप गंभीर कारवाई मानली जाते. PoK मध्ये काय चालले आहे? इरशाद यांच्या विरोधात ही कारवाई अशा वेळी झाली आहे, जेव्हा PoK मध्ये दीर्घकाळापासून निदर्शने सुरू आहेत. याचे नेतृत्व JAAC करत आहे. आंदोलक राजकीय प्रतिनिधित्व, सबसिडी आणि शासन व्यवस्थेशी संबंधित अनेक मुद्दे उपस्थित करत आहेत. त्यांच्या मागण्यांमध्ये PoK विधानसभेत पाकिस्तानात स्थायिक झालेल्या काश्मिरी निर्वासितांसाठी आरक्षित असलेल्या 12 जागा रद्द करणे देखील समाविष्ट आहे. पाकिस्तान सरकारने 5 जून रोजी JAAC वर बंदी घातली होती. यानंतर आंदोलक आणि सुरक्षा दलांमध्ये संघर्ष वाढला. या काळात इंटरनेट बंद करणे आणि माध्यमांवर निर्बंध घालणे यासारख्या कारवाया देखील झाल्या. JAAC चा दावा आहे की सुरक्षा दलांच्या कारवाईत 80 हून अधिक नागरिक मारले गेले आहेत. याच दरम्यान, इरशादने आंदोलने, सुरक्षा दलांची कारवाई आणि बाधित कुटुंबांची स्थिती सातत्याने कव्हर केली. पाकिस्तानी पत्रकारांनी काय म्हटले? दानिश इरशादला चौथ्या शेड्यूलमध्ये टाकल्याबद्दल पाकिस्तानमधील काही पत्रकार आणि कार्यकर्त्यांनीही टीका केली आहे. पाकिस्तानी पत्रकार सालेह सफिर अब्बासी यांनी याला प्रेस स्वातंत्र्यावर थेट हल्ला म्हटले. त्यांनी सांगितले की, मतभेद असणे हा गुन्हा नाही, तर तो एक अधिकार आहे. ब्रिटनमध्ये राहणारे पाकिस्तानी कार्यकर्ते अझहर अहमद यांनीही या कारवाईवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. त्यांचे म्हणणे आहे की, कोणत्याही पत्रकाराविरुद्ध दहशतवादविरोधी कायद्याचा वापर करणे अत्यंत चिंताजनक आहे. यामुळे अशा पत्रकारांमध्ये भीती निर्माण होऊ शकते, जे निदर्शने, सरकारी कारवाई आणि मानवाधिकार परिस्थितीवर अहवाल देतात. न्यूयॉर्कच्या पाकिस्तानी शोध पत्रकार अरीबा फातिमा यांनीही प्रश्न विचारला की, इरशाद यांच्याविरुद्ध कोणताही खटला किंवा न्यायालयाचा आदेश नसताना, त्यांना दहशतवादाशी संबंधित पाळत ठेवण्याच्या यादीत कोणत्या आधारावर टाकण्यात आले?