कामाची बातमी- पावसात वाढतो डासांचा प्रादुर्भाव:5 घरगुती उपायांनी डास पळवा, डॉक्टरांकडून जाणून घ्या बचावाची आवश्यक खबरदारी

पावसाळ्याच्या हंगामात डास वेगाने वाढतात. या काळात जागोजागी पाणी साचते. ते डासांच्या प्रजननासाठी अनुकूल वातावरण निर्माण करते. यामुळेच या हंगामात डेंग्यू, मलेरिया आणि चिकनगुनियासारख्या डासांमुळे होणाऱ्या आजारांचा धोका वाढतो. यांच्यापासून वाचण्यासाठी लोक अनेकदा स्प्रे, कॉइल किंवा रिपेलेंट वापरतात, पण हे फक्त डासांना दूर ठेवतात. खरे संरक्षण त्यांच्या प्रजननाला थांबवण्यात आहे. काही सोपे उपाय यात मदत करू शकतात. म्हणून ‘कामाची बातमी’ मध्ये आज आम्ही डासांपासून बचावाचे मार्ग सांगणार आहोत. त्याचबरोबर जाणून घेऊया की- तज्ज्ञ- डॉ. बृज वल्लभ शर्मा, वरिष्ठ सल्लागार, अंतर्गत औषध विभाग, नारायणा हॉस्पिटल, जयपूर प्रश्न- पावसाळ्यात डास वेगाने का वाढतात? उत्तर- हा ऋतू डासांच्या वाढीसाठी अनुकूल असतो. याची अनेक कारणे आहेत- प्रश्न- कोणते डास पावसात जास्त वाढतात? उत्तर- पावसात मुख्यतः हे डास जास्त वाढतात- प्रश्न- घरात आणि घराबाहेर डास कुठे-कुठे वाढू शकतात? उत्तर- 2-3 दिवसांपर्यंत साचलेल्या कोणत्याही स्वच्छ किंवा घाणेरड्या पाण्यात डास वाढू शकतात. डासांचे सामान्य प्रजनन स्थळे ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- डासांमुळे कोणते आजार होतात? उत्तर- डासांच्या चावण्यामुळे डेंग्यू, चिकनगुनिया आणि मलेरियासारखे अनेक गंभीर आजार होतात. डासांमुळे होणारे आजार आणि त्यांची लक्षणे ग्राफिकमध्ये पाहा- प्रश्न- घरात आणि घराबाहेर डासांना वाढण्यापासून कसे रोखावे? उत्तर- यासाठी घराच्या आत आणि बाहेर कुठेही पाणी साचू देऊ नका. तसेच आजूबाजूला स्वच्छतेची विशेष काळजी घ्या. सर्व महत्त्वाच्या टिप्स ग्राफिकमध्ये पाहा- प्रश्न- फक्त स्वच्छतेने डास पूर्णपणे नाहीसे होतात का? उत्तर- नाही, यामुळे डास पूर्णपणे नाहीसे होत नाहीत. तथापि, त्यांची संख्या बऱ्याच प्रमाणात कमी होते. त्यामुळे स्वच्छतेसोबतच डासांपासून बचाव करण्याचे इतर उपाय करणेही आवश्यक आहे. प्रश्न- घरात लपलेले डास पळवण्यासाठी काय करावे? उत्तर- घरातील डास पळवण्यासाठी बाजारात मिळणारे रिपेलेंट उत्पादने आणि काही घरगुती उपाय प्रभावी ठरू शकतात. रिपेलेंट उत्पादने डास पळवण्यासाठी घरगुती उपाय कडुलिंबाचा धूर कापूर लेमनग्रास तेल तुळशीचे रोप लसणाचा स्प्रे प्रश्न- डासांपासून स्वतःचे संरक्षण करण्याचा सर्वोत्तम मार्ग कोणता आहे? उत्तर- यासाठी झोपताना मच्छरदाणीचा वापर करा. तसेच घर आणि आसपास पाणी साचू देऊ नका. ग्राफिकमध्ये सर्व संरक्षणाचे उपाय पहा- डासांशी संबंधित काही गैरसमज आणि तथ्ये प्रश्न- डास फक्त घाणेरड्या पाण्यातच वाढतात का? उत्तर- नाही, हा गैरसमज आहे. अनेक डास (विशेषतः डेंग्यू पसरवणारे डास) स्वच्छ आणि साचलेल्या पाण्यातही वाढतात. प्रश्न- कूलरमधील पाणी किती दिवसांनी बदलावे? उत्तर- प्रत्येक 2-3 दिवसांनी कूलरमधील पाणी बदलले पाहिजे. त्याचबरोबर कूलर व्यवस्थित स्वच्छ करणे आणि सुकवणे देखील महत्त्वाचे आहे. प्रश्न- फ्रिजची ट्रे आणि AC ड्रेनेज किती दिवसांनी स्वच्छ करावे? उत्तर- फ्रिजची ट्रे आणि AC ड्रेनेज आठवड्यातून किमान एकदा तरी नक्की स्वच्छ करा. यामध्ये साचलेले पाणी डासांसाठी प्रजनन स्थळ बनू शकते. प्रश्न- डेंग्यूचा डास कुठे वाढतो? उत्तर- डेंग्यू पसरवणारा एडीस डास स्वच्छ आणि साचलेल्या पाण्यात वाढतो, उदा. कूलर, जुने टायर, कुंड्या आणि फुलदाण्या, पाण्याची टाकी/बादली आणि फ्रिजची ट्रे. प्रश्न- कोणता डास दिवसा चावतो आणि कोणता रात्री? उत्तर- सामान्यतः डेंग्यू पसरवणारे एडीस डास दिवसा चावतात, तर मलेरिया पसरवणारे अ‍ॅनोफिलीस डास रात्री जास्त सक्रिय असतात.