कर्नाटकचे मुख्यमंत्री डीके शिवकुमार यांनी बुधवारी सांगितले की, कर्नाटकात वंदे मातरमचे फक्त दोनच कडवे गायले जातील. ते म्हणाले – माझा पक्षाच्या विचारधारेवर विश्वास आहे आणि आम्ही या निर्णयावर ठाम राहू. त्यांनी भाजपवर तुष्टीकरणाचे राजकारण केल्याचा आरोप केला.
बेंगळुरू येथील इंडिया टुडे राउंडटेबल कार्यक्रमात ते म्हणाले – स्वातंत्र्य दिनाच्या कार्यक्रमात संपूर्ण वंदे मातरम त्यांच्या माहितीशिवाय गायले गेले होते. परंतु भविष्यात कोणत्याही सरकारी कार्यक्रमात आता राष्ट्रगीताचे फक्त दोनच कडवे गायले जातील. खरं तर, काँग्रेस वर्किंग कमिटीने बुधवारी घोषणा केली की पक्ष आपल्या सर्व कार्यक्रमांमध्ये वंदे मातरमच्या 6 पैकी फक्त सुरुवातीचे दोन परिच्छेद गाईल. हा निर्णय 15 ऑगस्ट रोजी काँग्रेस मुख्यालयात वंदे मातरमच्या गायनावरून झालेल्या वादामुळे आला.
शहा म्हणाले- काँग्रेसने पूर्ण वंदे मातरम न गाणे देशविरोधी
गृहमंत्री अमित शहा यांनी गुरुवारी सांगितले की, काँग्रेसने वंदे मातरम पूर्ण न गाण्याचा निर्णय धक्कादायक आणि देशविरोधी आहे. 1937 मध्ये काँग्रेसने जो निर्णय घेतला होता, तो पंतप्रधान मोदींनी सुधारला आहे.
ते म्हणाले- काँग्रेसने 1937 मध्ये राष्ट्रगीताचे दोन तुकडे करून मुस्लिम तुष्टीकरण केले होते. त्या निर्णयामुळे द्वि-राष्ट्र सिद्धांताला बळकटी मिळाली आणि पुढे देशाची फाळणी झाली.
नितीन नवीन म्हणाले- काँग्रेस नवीन मुस्लिम लीग बनली
वंदे मातरम वादावर भाजप अध्यक्ष नितीन नवीन यांनी बुधवारी सांगितले की, काँग्रेसने व्होट बँकेच्या राजकारणासाठी राष्ट्रगीताचा अपमान केला आहे. काँग्रेस आता नवीन मुस्लिम लीग बनली आहे. हा निर्णय वंदे मातरम मनात ठेवून बलिदान देणाऱ्या शहीदांचा अपमान आहे.
15 ऑगस्ट रोजी काँग्रेस मुख्यालयात कार्यक्रमांनंतर वाद झाला
वंदे मातरमवरून भाजप आणि काँग्रेसमधील वाद 15 ऑगस्ट रोजी सुरू झाला. भाजपने आरोप केला की, काँग्रेस मुख्यालयात स्वातंत्र्यदिन समारंभादरम्यान पूर्ण वंदे मातरम गायले जात असताना सोनिया गांधींनी ते थांबवण्याचा प्रयत्न केला. भाजपने याचा व्हिडिओ X वर शेअर केला आणि दावा केला की राहुल गांधी देखील संपूर्ण गायनादरम्यान अस्वस्थ दिसले.
काँग्रेसने म्हटले होते – खरगे यांच्यासाठी खुर्ची मागत होत्या सोनिया
भाजपच्या आरोपांवर काँग्रेसने स्पष्टीकरण दिले होते. काँग्रेसचे सरचिटणीस जयराम रमेश म्हणाले की, काँग्रेस मुख्यालयात संपूर्ण वंदे मातरम गायले गेले होते आणि ते थांबवण्याचा कोणताही प्रयत्न झाला नाही.
त्यांच्या मते, सोनिया गांधींचा इशारा गाणे थांबवण्यासाठी नव्हता. त्या काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खरगे यांच्यासाठी खुर्ची मागत होत्या कारण ते बराच वेळ उभे होते.
वंदे मातरमवर अधिसूचना आणि कायदे काय सांगतात?
1. अधिसूचना-1: 31 जानेवारी 2026
गृह मंत्रालयाने ‘ऑर्डर्स रिलेटिंग टू द नॅशनल सॉन्ग ऑफ इंडिया’ जारी केले. यात ‘वंदे मातरम’च्या संपूर्ण 6 कडव्यांना अधिकृत आवृत्ती म्हणून घोषित केले आहे. आदेशानुसार, जेव्हा राष्ट्रगीत गायले जाईल, तेव्हा अधिकृत म्हणजे संपूर्ण आवृत्ती गायली जावी. याची वेळ 3 मिनिटे 10 सेकंद सांगितली आहे. तसेच, राष्ट्रगीताच्या गायन/वादनादरम्यान आदर, शिष्टाचार राखण्याचे, तसेच ते ऐकणाऱ्यांना सावधान स्थितीत उभे राहण्याचे निर्देश आहेत.
2. कायदा: जुलै-ऑगस्ट 2026
प्रिव्हेंशन ऑफ इन्सल्ट टू नॅशनल ऑनर (अमेंडमेंट) विधेयक जुलै 2026 मध्ये आणले गेले. राज्यसभेने ते 29 जुलै आणि लोकसभेने 30 जुलै 2026 रोजी मंजूर केले. 11 ऑगस्ट रोजी कायदा बनला. याचा उद्देश ‘वंदे मातरम’ला 1971 च्या कायद्यांतर्गत कायदेशीर संरक्षण देणे हा आहे. सुधारणेत म्हटले आहे की, जो व्यक्ती जाणूनबुजून राष्ट्रगीताचे गायन थांबवतो किंवा त्याच्या गायनात सहभागी असलेल्या सभेत अडथळा निर्माण करतो, त्याला 3 वर्षांपर्यंत तुरुंगवास, दंड किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात.
3. अधिसूचना-2: 9 जुलै 2026
गृह मंत्रालयाने राज्ये, केंद्रशासित प्रदेश आणि केंद्र सरकारच्या सर्व मंत्रालयांना राष्ट्रीय गीत आणि राष्ट्रगानाशी संबंधित आदेशांचे काटेकोरपणे पालन करण्याचे निर्देश दिले. आदेशात म्हटले आहे की दोघांच्या योग्य पाठ, उच्चार आणि निश्चित प्रोटोकॉलचे पालन केले जावे. जर राष्ट्रगीत आणि राष्ट्रगान दोन्ही गायले किंवा वाजवले गेले, तर आधी राष्ट्रगीत आणि त्यानंतर राष्ट्रगान असेल. आदेशात या निर्देशांच्या उल्लंघनासाठी कोणतीही वेगळी शिक्षा सांगितलेली नाही, तर संबंधित संस्था आणि संघटनांना त्यांची काटेकोरपणे अंमलबजावणी करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
या तिन्हींमधून काय निष्पन्न झाले?
अधिसूचनेनुसार वंदे मातरमचे संपूर्ण 6 कडवेच त्याची अधिकृत आवृत्ती आहेत. जेव्हा राष्ट्रगीत गायले जाते, तेव्हा याच संपूर्ण आवृत्तीला गाण्याचा निर्देश आहे. तथापि, दोन्ही अधिसूचनांमध्ये 6 कडवी न गायल्यास कारवाई करण्याची बाब नाही. 2026 च्या कायद्यातही हे स्पष्टपणे म्हटले नाही की 6 कडवी पूर्ण न गायल्यास गुन्हा होईल. कायद्यात गुन्हा तेव्हा आहे, जेव्हा एखादी व्यक्ती जाणूनबुजून राष्ट्रगीताचे गायन थांबवते किंवा गात असलेल्या सभेत अडथळा निर्माण करते.
