इस्रायलचे सुरक्षा मंत्री इतामार बेन-ग्वीर सांगतात की तेहरान जळले पाहिजे

इराण-इस्रायल संघर्ष: तुटलेला युद्धविराम आणि मध्यपूर्वेतील नवीन संकट

मध्यपूर्वेमध्ये एप्रिल महिन्यात झालेला नाजूक युद्धविराम (Ceasefire) आता धोक्यात आला आहे. इराणने उत्तर इस्रायलवर क्षेपणास्त्रांच्या अनेक लाटा डागल्यामुळे या प्रदेशात युद्धाची ठिणगी पुन्हा पडली आहे. एप्रिलमध्ये झालेला समझोता मोडीत निघण्याची ही पहिलीच मोठी घटना असून, यामुळे संपूर्ण प्रदेशात दहशतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

क्षेपणास्त्र हल्ल्याचा घटनाक्रम आणि इस्रायलची सुरक्षा मिळालेल्या माहितीनुसार, इराणने उत्तर इस्रायलला लक्ष्य करत क्षेपणास्त्रांच्या अनेक लाटा सोडल्या. या हल्ल्यामुळे इस्रायलमधील नागरिकांना सुरक्षित स्थळी किंवा शेल्टर्समध्ये धाव घ्यावी लागली. विशेषतः उत्तर आणि मध्य इस्रायलमध्ये धोक्याच्या सूचना (Alerts) देण्यात आल्या होत्या.

इस्रायलच्या संरक्षण दलाने दावा केला आहे की, त्यांनी इराणकडून आलेली बहुतेक क्षेपणास्त्रे हवेतच नष्ट (Intercept) केली आहेत. उत्तर इस्रायलमधील हायफा (Haifa) शहराच्या आकाशात क्षेपणास्त्रे नष्ट केल्याचे प्रत्यक्षदर्शी अहवाल समोर आले आहेत. सुदैवाने, या हल्ल्यात इराणची कोणतीही क्षेपणास्त्रे त्यांच्या लक्ष्यावर पडू शकली नाहीत.

इराणची भूमिका आणि भविष्यातील धोका इराणच्या या कृत्यानंतर तेहरानमध्ये आनंदाचे वातावरण पाहायला मिळाले. इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने (Iranian Revolutionary Guards) जाहीर केले आहे की, हा हल्ला म्हणजे केवळ एका आठवडाभराच्या मोहिमेची सुरुवात आहे. त्यांनी असा इशारा दिला आहे की ते इस्रायलवर चोवीस तास रॉकेट हल्ले करत राहतील. इराण या धोक्याची अंमलबजावणी करणार की चर्चेसाठी मागे हटणार, हा सध्या जागतिक राजकारणातील मोठा प्रश्न बनला आहे.

इस्रायलमधील राजकीय प्रतिक्रिया इराणच्या या हल्ल्याला इस्रायलमधील कट्टरपंथीय नेत्यांकडून तीव्र प्रतिसाद मिळाला आहे. इस्रायलचे सुरक्षा मंत्री इतामार बेन-ग्वीर (Itamar Ben-Gvir) यांनी अत्यंत आक्रमक भूमिका घेत म्हटले आहे की, तेहरान जळले पाहिजे. त्यांच्या या विधानावरून इस्रायलमधील राजकीय वातावरण किती तापलेले आहे, याची प्रचिती येते.

लेबनॉन आणि हिजबुल्ला कनेक्शन इराणने हा हल्ला करण्यापूर्वी इस्रायलने लेबनॉनची राजधानी बेरूतच्या (Beirut) दक्षिण उपनगरांवर भीषण हवाई हल्ले केले होते. इस्रायलचा दावा आहे की त्यांनी इराण पुरस्कृत सशस्त्र गट हिजबुल्ला (Hezbollah) च्या ठिकाणांना लक्ष्य केले होते. हिजबुल्लाने मार्च महिन्याच्या सुरुवातीला इराणच्या समर्थनार्थ इस्रायलच्या सीमेवर रॉकेट डागून या युद्धात उडी घेतली होती. अमेरिकेने इस्रायलला बेरूतवर हल्ले करण्यापासून रोखण्याचा प्रयत्न केला होता, कारण इराणने स्पष्ट केले होते की बेरूतवरील हल्ल्यामुळे शांतता प्रक्रियेला बाधा येईल आणि संघर्ष वाढेल. मात्र, इस्रायलने हे हल्ले केल्यामुळे इराणने प्रत्युत्तर म्हणून इस्रायलवर क्षेपणास्त्रे डागली.

अमेरिकेची भूमिका आणि डोनाल्ड ट्रम्प यांचे प्रयत्न या संपूर्ण संघर्षात अमेरिकेची भूमिका महत्त्वाची ठरत आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला पुन्हा चर्चेच्या टेबलावर येण्याचे आवाहन केले आहे. ट्रम्प यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांच्याशी फोनवरून चर्चा केली. असे वृत्त आहे की, ट्रम्प यांनी बेरूतवरील हल्ल्यासाठी इस्रायलला अधिकृत परवानगी दिली नव्हती, ज्यामुळे इस्रायलच्या लष्करी धोरणावर अमेरिकेचा किती प्रभाव उरला आहे, याबाबत प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. ट्रम्प यांनी इराणला हल्ले थांबवण्याचे आवाहन केले असले तरी, त्यांनी सध्या कोणत्याही नवीन निर्बंधांची (Sanctions) धमकी दिलेली नाही, जे अमेरिकेच्या मर्यादित सत्तेचे संकेत मानले जात आहेत.

निष्कर्ष लेबनॉनमधील संघर्ष आणि हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील संकट हे अमेरिकेच्या इराणसोबत शांतता करार करण्याच्या प्रयत्नांमधील मोठे अडथळे ठरत आहेत. सध्या या संघर्षावर कोणताही सोपा तोडगा दिसत नाही आणि अमेरिका देखील मार्ग शोधण्यासाठी धडपडत आहे. दोन्ही बाजूंनी आक्रमक पवित्रा घेतल्यामुळे मध्यपूर्वेतील हा नाजूक युद्धविराम आता पूर्णपणे मोडकळीस येण्याच्या उंबरठ्यावर आहे.

Post Views: 15