शिवसेनेचे राजकारण: गद्दारीची भीती आणि उद्धव ठाकरेंचा अल्टिमेटम
महाराष्ट्राच्या राजकारणात सध्या एका बाजूला सत्तेचे शक्तिप्रदर्शन सुरू आहे, तर दुसऱ्या बाजूला अस्तित्वाची लढाई लढली जात आहे. अलीकडेच मुंबईत शिवसेनेच्या स्थापना दिनानिमित्त (वर्धापन दिन) दोन्ही गटांकडून जोरदार शक्तिप्रदर्शन करण्यात आले. एका बाजूला उद्धव ठाकरे सगळं लुटलं गेलं तरी मी मैदानात उभा आहे अशी हुंकार लावत होते, तर दुसरीकडे मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यातील जबरदस्त अंडरस्टँडिंगचे गोडवे गायले जात होते. मात्र, या पडद्यामागील खरी राजकीय स्क्रिप्ट काही वेगळीच असल्याचे ‘द न्यूज लाँचर’च्या चर्चेतून समोर आले आहे.
उद्धव ठाकरेंची मुख्यमंत्रिपदाची अट आणि राजीनाम्याची तयारी
शिवसेनेच्या वर्धापन दिनानिमित्त उद्धव ठाकरे यांनी एक अत्यंत मोठे विधान केले आहे. त्यांनी स्पष्ट केले की, जर शिवसैनिकांना वाटत असेल की ते कार्यकर्त्यांना वेळ देऊ शकत नाहीत, तर ते शिवसेना पक्षप्रमुखपद सोडण्यास तयार आहेत. मात्र, त्यांनी यासाठी एक कडक अट ठेवली आहे. ठाकरे म्हणाले की, ही सोन्यासारखी शिवसेना मी कोणत्याही गद्दार किंवा चोराच्या हातात सोपवणार नाही. त्यांना जर सत्तेचा मोह असता, तर ते खूप आधीच विधान परिषदेचे सदस्य बनले असते, असेही त्यांनी नमूद केले. उद्धव ठाकरेंनी स्पष्ट केले की ते कोणत्याही निष्ठावान शिवसैनिकाला पक्षप्रमुख बनवण्यासाठी तयार आहेत, पण ज्यांच्या रक्तात गद्दारी आहे, त्यांच्यासाठी तिथे जागा नाही.
६ बागी खासदारांचे गूढ आणि भाजपची ओढ
सध्या सर्वात मोठी चर्चा ही उद्धव ठाकरे गटाच्या ६ खासदारांची आहे, जे पक्ष सोडून जाणार असल्याचे दावे केले जात आहेत. मात्र, धक्कादायक बाब अशी की, हे खासदार एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेनेत जाण्यास उत्सुक नसून त्यांची पहिली पसंती भाजप आहे. या खासदारांनी वर्धापन दिनाच्या कार्यक्रमालाही दांडी मारली होती, ज्यामुळे त्यांच्या भूमिकेबद्दल संशय बळावला आहे.
सूत्रांच्या मते, या बागी खासदारांमध्ये मंत्रिपदावरून अंतर्गत वाद सुरू आहेत. संजय राऊत यांनी दावा केला आहे की, या ६ खासदारांपैकी फक्त एकालाच केंद्रात मंत्रिपद मिळू शकते, म्हणून उर्वरित खासदारांना प्रत्येकी ८० कोटी रुपये देण्याचे आश्वासन देण्यात आले आहे. यापूर्वी हा आकडा ५० कोटी असल्याचे बोलले जात होते. या खासदारांना भीती आहे की, जर ते शिंदे गटात गेले, तर आगामी निवडणुकीत त्यांना पुन्हा उमेदवारी मिळेलच याची खात्री नाही. त्यामुळेच ते भाजपच्या तिकिटावर निवडणूक लढवण्याचे आश्वासन मागत आहेत.
ओमराजे निंबाळकर यांचे धर्मसंकट
उद्धव ठाकरे गटाचे खासदार ओमराजे निंबाळकर यांनी आपली भावना व्यक्त करताना सांगितले की, ते सध्या एका मोठ्या धर्मसंकटात आहेत. भावनिकदृष्ट्या पक्ष सोडणे त्यांना चुकीचे वाटते, पण राजकीय दृष्टिकोनातून हा निर्णय त्यांना योग्य वाटत आहे. निंबाळकर यांच्या मते, केवळ खासदार राहून चालत नाही; जर स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीत ते आपल्या समर्थकांना निवडून आणू शकले नाहीत, तर त्यांचे राजकीय अस्तित्व धोक्यात येऊ शकते. सत्तेत असलेल्या गटाने स्थानिक निवडणुकांमध्ये कार्यकर्त्यांना ज्या प्रकारे अडचणीत आणले आहे, ते पाहता आपले अस्तित्व वाचवण्यासाठी पक्ष बदलणे ही त्यांची राजकीय मजबुरी बनली आहे.
एकनाथ शिंदेंची ऑपरेशन शैली आणि टीका
मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी भाषणादरम्यान स्वतःची तुलना वाघाशी केली आणि विरोधकांवर जोरदार टीका केली. ते म्हणाले की, कुत्रे झुंडीने येतात, पण सिंह एकटाच शिकार करतो. यावर पलटवार करताना चर्चेत असे म्हटले गेले की, वाय प्लस सुरक्षा घेऊन फिरणारा हा कोणता वाघ आहे?. शिंदेंनी स्वतःला ऑपरेशन तज्ज्ञ म्हटले असून ते सतत राजकीय ऑपरेशन्स करत असतात. मात्र, याला राजकीय डकैती (दरोडा) असे संबोधले गेले आहे, ज्यामध्ये ईडी (ED), सीबीआय (CBI) आणि प्राप्तिकर विभागाचा वापर शस्त्रासारखा केला जातो.
एकनाथ शिंदे यांनी अडीच वर्षे काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेससोबत राहून सत्तेचा आनंद घेतला आणि आता ते हिंदुत्वाच्या नावावर गद्दारी करत आहेत,अशी टीका त्यांच्यावर करण्यात आली आहे. ज्या पक्षाने एका टेम्पो चालकाला (एकनाथ शिंदे) आणि एका पानपट्टी चालकाला (गुलाबराव पाटील) मंत्री बनवले, त्याच पक्षाला त्यांनी सत्तेच्या लालसेपोटी धोका दिला, असा आरोपही या चर्चेत करण्यात आला आहे.
शिंदे-फडणवीस संबंध आणि भाजपचा गेम प्लॅन
वरवर पाहता शिंदे आणि फडणवीस यांच्यात चांगले संबंध दिसत असले, तरी प्रत्यक्षात भाजपने शिंदेंना दुय्यम स्थान दिले आहे. भाजपच्या दबावामुळे शिंदेंना भावना गवळी आणि इतर खासदारांचे तिकीट कापावे लागले, कारण भाजपने केलेल्या सर्व्हेत ते उमेदवार योग्य नव्हते. स्वतःला वाघ म्हणणारे शिंदे भाजपसमोर हतबल झाले आहेत आणि त्यांना प्रत्येक गोष्टीसाठी दिल्लीची परवानगी घ्यावी लागते, अशी टीका करण्यात आली आहे.
भाजपसाठी हे ६ खासदार महत्त्वाचे आहेत कारण यामुळे लोकसभेत भाजपचे संख्याबळ वाढू शकते आणि ते काँग्रेसच्या बरोबरीने येऊ शकतात. खासदारांना वाटते की शिंदे हे केवळ एक तात्पुरते माध्यम आहेत आणि त्यांचे भविष्य भाजपमध्येच सुरक्षित आहे.
उद्धव ठाकरेंचे मुख्यमंत्रिपद: एक मजबुरी?
उद्धव ठाकरे मुख्यमंत्री बनण्यामागील एक महत्त्वाची कथा या चर्चेत समोर आली आहे. उद्धव ठाकरे स्वतः मुख्यमंत्री बनण्यास उत्सुक नव्हते; त्यांना कोणा दुसऱ्या शिवसैनिकाला त्या पदावर बसवायचे होते. मात्र, शरद पवार यांनी स्पष्ट केले होते की, जर उद्धव ठाकरे स्वतः मुख्यमंत्री झाले नाहीत, तर काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीचे नेते (अजित पवार) दुसऱ्या कोणाचे नेतृत्व स्वीकारणार नाहीत आणि युती तुटेल. जेव्हा उद्धव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्री होण्याचा निर्णय घेतला, तेव्हा त्यांच्या स्वतःच्या घरातूनही (पत्नी आणि मुलगा) आश्चर्य व्यक्त करण्यात आले होते, कारण ठाकरे कुटुंब नेहमीच पडद्यामागून रिमोट कंट्रोलने सत्ता चालवण्यासाठी ओळखले जात होते.
राजकीय भविष्यातील आव्हाने
सध्याची परिस्थिती पाहता, एकनाथ शिंदे यांच्या गटाची दुर्गती होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. जर ६ खासदार भाजपमध्ये गेले आणि शिंदेंची शिवसेना कमकुवत झाली, तर २०२९ पर्यंत शिंदेंचा गट भाजपमध्ये विलीन होऊ शकतो. दुसरीकडे, उद्धव ठाकरे यांच्यासोबत जे खरे वाघ (निष्ठावान) आहेत, ते अजूनही त्यांच्या पाठीशी उभे आहेत. अरविंद सावंत यांच्यासारखे नेते ठाकरेंच्या नेतृत्वावर ठाम विश्वास व्यक्त करत आहेत.
निष्कर्ष: महाराष्ट्राचे राजकारण सध्या तत्त्वे आणि सत्ता यांच्यातील संघर्षाच्या वळणावर उभे आहे. उद्धव ठाकरे यांची भावनिक साद आणि एकनाथ शिंदेंचे सत्तेचे गणित यांतून आगामी काळात महाराष्ट्राची जनता कोणाला कौल देते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. ढोकळा पाव विरुद्ध वडा पाव अशा सांस्कृतिक संघर्षाचीही जोड या राजकीय लढ्याला मिळाली आहे, जिथे महाराष्ट्राची अस्मिता टिकवण्याचे मोठे आव्हान समोर आहे.