हैदराबादेत उन्हाळ्यासारखे जलसंकट, टँकरच्या मागणीत 233% वाढ:20 हजार बोअरवेल कोरडे, बासर विद्यापीठात ऑनलाइन वर्ग

[ads1]

तेलंगणाच्या हैदराबादेत मान्सून संपून अवघे १७ दिवस झाले असतानाच उन्हाळ्यासारखी पाणीटंचाई निर्माण झाली आहे. शहरात साधारणपणे मार्चपासून पाण्याच्या टँकरची मागणी वाढत असे, मात्र यंदा ऑक्टोबरमध्येच दररोज ८ हजार टँकर बुक केले जात आहेत. जल मंडळाच्या माहितीनुसार, ऑक्टोबरमध्ये आतापर्यंत ६२,५६५ टँकर बुक झाले आहेत, तर गेल्या वर्षी याच कालावधीत १८,८०६ बुकिंग झाली होती. म्हणजेच मागणीत २३३% वाढ झाली आहे. बोडुप्पल परिसरात गेल्या वर्षीच्या तुलनेत टँकरची मागणी २२ पटींनी वाढली आहे. ही टंचाई असामान्य आहे, कारण उन्हाळ्याचा ऋतू अजून ५ महिने दूर आहे. पाण्याच्या कमतरतेमुळे आता तेलंगणातील बासर विद्यापीठात सोमवारपासून वर्ग ऑनलाइन घेण्यात येणार आहेत. येथे दररोज २५ लाख लिटर पाण्याची गरज आहे, मात्र केवळ १० लाख लिटर पाणी मिळत आहे. घरांमध्ये पलंगाखाली बोअरवेल बसवून पाणी चोरी करून विकत होते सर्वाधिक फटका शहराच्या झपाट्याने वाढणाऱ्या निवासी आणि आयटी परिसरांना बसला आहे. अपार्टमेंट्स, कार्यालये आणि इतर ठिकाणची टँकरवरील अवलंबित्व वाढत चालले आहे. 20 हजार बोअरवेल कोरडे पडले आहेत. त्याचवेळी जलाशयांमधील घटते पाणी चिंतेत भर घालत आहे. जल मंडळाने पाण्याचा वापर 20% कमी करण्याचे आवाहन केले आहे. पाण्याच्या टंचाईदरम्यान काही भागांत बेकायदेशीररीत्या पाणी विकण्याची प्रकरणेही समोर येत आहेत. सुन्नम चेरुवू तलावाच्या आसपास काही घरांमध्ये पलंगाखाली आणि स्वयंपाकघरात बोअरवेल बसवण्यात आले होते. पाणी पाइपलाइनद्वारे साठवण टाक्यांपर्यंत पोहोचत होते. त्यानंतर ते मोठ्या टँकरमध्ये भरून विकले जात होते. ड्रोनच्या मदतीने या कथित नेटवर्कचा शोध लागला. 15 बोअरवेल आणि त्यांच्याशी जोडलेल्या पाइपलाइन हटवण्यात आल्या आहेत. यंदा 27% कमी पाऊस, 1 वर्षात भूजल पातळी 22 फूट खाली हैदराबादमध्ये यावेळी इतका कमी पाऊस झाला की मान्सूनही भूजलाची कमतरता भरून काढू शकला नाही. शहरात सरासरी 627 मिमीच्या तुलनेत 27% कमी म्हणजेच 458 मिमी पाऊस झाला. शहरातील 16 पैकी 13 मंडळांमध्ये सरासरीपेक्षा कमी पावसाची नोंद झाली. यामध्ये चारमिनारमध्ये 39% आणि सैदाबादमध्ये 38% घट झाली. कमी पावसामुळे भूजलसंकट गंभीर होऊ लागले आहे. सप्टेंबर 2025 च्या तुलनेत सप्टेंबर 2026 मध्ये ग्रेटर हैदराबाद आणि आसपासच्या शहरी भागातील भूजल पातळी सरासरी 22.5 फूट खाली गेली. झपाट्याने वाढणारे अपार्टमेंट्स, सतत होणारा भूजल उपसा आणि कमी पावसामुळे समस्या गंभीर झाली आहे. टंचाई; सिंगूर जलाशयात ११% पाणी, ९ नोव्हेंबरपर्यंतच पुरवठा शक्य हैदराबादला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सिंगूर जलाशयातील पाणीसाठा वेगाने कमी होत आहे. त्याची एकूण क्षमता २९.९१ टीएमसी आहे, तर १७ ऑक्टोबर रोजी त्यात ३.४१६ टीएमसी पाणी शिल्लक होते. म्हणजेच क्षमतेच्या केवळ ११%. अंदाजानुसार, पाणी उपसण्याचा सध्याचा दर कायम राहिल्यास सिंगूरमधून नियमित पाणीपुरवठ्यासाठी पाणी ९ नोव्हेंबरपर्यंतच पुरेसे असेल. त्यानंतर विशेष पंपांच्या मदतीने पाणी उपसून पुरवठा १० डिसेंबरपर्यंतच वाढवता येईल. देशातील जलाशयांमध्ये गेल्या वर्षीच्या तुलनेत २८ टक्के कमी पाणी
देशातील प्रमुख जलाशयांमध्ये गेल्या वर्षीच्या तुलनेत २८% कमी पाणी आहे. केंद्रीय जल आयोगानुसार, १७८ जलाशयांमध्ये १२३.२ अब्ज घनमीटर पाणी आहे. हे क्षमतेच्या ६७% आहे, तर गेल्या वर्षी हे प्रमाण ९३% होते. म्हणजेच २६ टक्के अंकांची घट झाली आहे. दक्षिण भारतातील परिस्थिती सर्वाधिक गंभीर आहे. आंध्र प्रदेश, कर्नाटक, केरळ, तामिळनाडू आणि तेलंगणातील ५० जलाशयांमध्ये ४२% पाणी आहे.

[ads2]