महाराष्ट्रात पुन्हा पावसाची चाहूल:11 सप्टेंबरपासून जोर वाढणार, गणेशोत्सवाच्या काळात बरसण्याचा अंदाज

[ads1]

महाराष्ट्रात गेल्या काही दिवसांपासून पावसाने घेतलेली विश्रांती आता संपण्याची शक्यता आहे. राज्यात पुन्हा पावसासाठी पोषक वातावरण तयार होत असून, 11 सप्टेंबरपासून अनेक भागांत पावसाच्या सरी वाढण्याचा अंदाज आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या ताज्या अंदाजानुसार, 11 सप्टेंबरला विदर्भ आणि मराठवाड्यात मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता आहे, तर 12 सप्टेंबरला पावसाचा विस्तार आणखी वाढणार आहे. विदर्भ आणि कोकणातील काही भागांसाठी 12 सप्टेंबरला जोरदार पावसाचा इशाराही देण्यात आला आहे. त्यामुळे गणेशोत्सवाच्या काळात राज्यातील पावसाची स्थिती पुन्हा बदलण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. मात्र, पुढील काही दिवसांत सर्वच भागांत मुसळधार पाऊस पडेल असे चित्र नसून, विभागनिहाय पावसाची तीव्रता वेगवेगळी राहणार आहे. 9 आणि 10 सप्टेंबरला पावसाचा जोर कमी बुधवार 9 सप्टेंबर आणि गुरुवार 10 सप्टेंबरला महाराष्ट्रातील बहुतांश भागांत पावसाचा जोर तुलनेने कमी राहण्याची शक्यता आहे. आकाश ढगाळ राहू शकते. मराठवाडा, मध्य महाराष्ट्र आणि कोकणातील काही ठिकाणी हलक्या सरी पडण्याचा अंदाज आहे. या दोन दिवसांत राज्यात मोठ्या प्रमाणावर मुसळधार पावसाची शक्यता नसल्याने नागरिकांना काहीसा दिलासा मिळू शकतो. मात्र, स्थानिक पातळीवर वातावरणात अचानक बदल होऊन एखाद्या भागात पाऊस होऊ शकतो. 11 सप्टेंबरपासून वातावरण बदलणार शुक्रवार 11 सप्टेंबरपासून राज्यातील पावसाची स्थिती बदलण्याची चिन्हे आहेत. विदर्भातील नागपूर, वर्धा, यवतमाळ, चंद्रपूर आणि गडचिरोली या जिल्ह्यांत विजांच्या कडकडाटासह हलका ते मध्यम पाऊस होण्याची शक्यता आहे. मराठवाड्यात नांदेड आणि हिंगोली येथेही मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या ताज्या उपविभागीय इशाऱ्यानुसार 11 सप्टेंबरला मराठवाडा आणि विदर्भासाठी मेघगर्जना, विजांचा कडकडाट यासंबंधी इशारा देण्यात आला आहे. 12 सप्टेंबरला पावसाचा विस्तार शनिवार 12 सप्टेंबर हा राज्यासाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे. या दिवशी विदर्भ, मराठवाडा, मध्य महाराष्ट्र आणि कोकणातील अनेक भागांत पावसाची शक्यता आहे. विदर्भात चंद्रपूर आणि गडचिरोली येथे मध्यम ते जोरदार पाऊस होण्याची शक्यता आहे. बुलडाणा, अकोला, अमरावती, वर्धा, नागपूर, यवतमाळ, भंडारा आणि गोंदिया या जिल्ह्यांत हलका ते मध्यम पाऊस पडू शकतो. हवामान विभागाच्या ताज्या इशाऱ्यानुसार 12 सप्टेंबरला विदर्भासाठी जोरदार पावसाचा इशारा असून, त्याचबरोबर मेघगर्जना आणि विजांचा कडकडाट होण्याची शक्यताही आहे. मराठवाड्यात छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, नांदेड, परभणी आणि हिंगोली येथे हलका ते मध्यम पाऊस पडण्याचा अंदाज आहे. धाराशिव आणि लातूरमध्ये काही ठिकाणी हलक्या सरी होऊ शकतात. मध्य महाराष्ट्रात नाशिक, अहिल्यानगर आणि पुणे जिल्ह्यांत विजांच्या कडकडाटासह पाऊस होण्याची शक्यता आहे. सातारा, सांगली, सोलापूर, जळगाव आणि नंदूरबारमध्ये काही ठिकाणी हलक्या सरींचा अंदाज आहे. 12 सप्टेंबरला मध्य महाराष्ट्रासाठी मेघगर्जना आणि विजांच्या कडकडाटाचा इशारा हवामान विभागाने दिला आहे. मुंबई, ठाणे आणि कोकणातही पावसाची शक्यता कोकणातही पावसाची शक्यता वाढणार आहे. रायगड आणि ठाणे जिल्ह्यांत हलका ते मध्यम पाऊस पडू शकतो. मुंबई आणि पालघरमध्ये ढगाळ वातावरणासह हलक्या सरींची शक्यता आहे. विशेष म्हणजे 12 सप्टेंबरला कोकण-गोवा विभागासाठी जोरदार पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे. त्यामुळे मुंबईसह कोकण पट्ट्यात गणेशोत्सवाच्या काळात पावसाची शक्यता लक्षात घेऊन नागरिकांनी नियोजन करणे आवश्यक ठरणार आहे. 13 सप्टेंबरलाही काही भागांत पावसाचा जोर पावसाचा हा टप्पा केवळ 12 सप्टेंबरपुरता मर्यादित राहणार नाही, अशी सध्याची स्थिती आहे. हवामान विभागाच्या ताज्या अंदाजानुसार 13 सप्टेंबरला कोकण-गोवा आणि मध्य महाराष्ट्रासाठी जोरदार पावसाचा इशारा कायम आहे. त्याच दिवशी मेघगर्जना आणि विजांच्या कडकडाटाची शक्यताही वर्तवण्यात आली आहे. मात्र विदर्भ आणि मराठवाड्यात 13 सप्टेंबरनंतर पावसाचा जोर कमी होण्याची शक्यता दिसत आहे. त्यामुळे विभागनिहाय परिस्थिती वेगळी राहणार आहे. मराठवाड्यासाठी पाऊस किती महत्त्वाचा? पावसाचा हा अंदाज मराठवाड्यासाठी विशेष महत्त्वाचा आहे. कारण यंदाच्या पावसाळ्यात या विभागात पावसाची कमतरता जाणवत आहे. जून-जुलैमध्ये काही भागांत चांगला पाऊस झाला असला तरी ऑगस्टमध्ये पावसाचा वेग मोठ्या प्रमाणावर कमी झाला. जून ते ऑगस्ट या मुख्य पावसाळी कालावधीत राज्यात सरासरीच्या तुलनेत कमी पाऊस झाला. दिलेल्या आकडेवारीनुसार, या कालावधीत राज्यात सामान्यतः 815.3 मिमी पाऊस अपेक्षित असताना प्रत्यक्षात 702.6 मिमी पाऊस नोंदवला गेला. म्हणजेच सरासरीच्या सुमारे 86.2% पाऊस झाला. ऑगस्ट महिन्यात तर पावसाचे प्रमाण सरासरीच्या केवळ 50.9% राहिले. याचा थेट परिणाम खरीप पिकांवर झाला आहे. अनेक भागांत पिकांना आता पावसाची नितांत गरज आहे. त्यामुळे सप्टेंबरमध्ये होणारा पाऊस शेतीसाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो. धरणांतील पाण्यावर प्रशासनाचा मोठा निर्णय मराठवाड्यात पावसाची कमतरता आणि भविष्यातील पाणीटंचाईचा धोका लक्षात घेऊन प्रशासनाने धरणांमधील उपलब्ध पाण्याबाबत कठोर निर्णय घेतला आहे. विभागीय आयुक्त जी. श्रीकांत यांच्या माहितीनुसार, जायकवाडी धरण वगळता मराठवाड्यातील इतर लहान-मोठ्या धरणांमधील उपलब्ध पाणीसाठा पिण्याच्या पाण्यासाठी राखीव ठेवण्यात आला आहे. सध्याच्या परिस्थितीत रब्बी हंगामासाठी धरणांतून पाणी देण्याचे नियोजन केले जाणार नसल्याचेही सांगण्यात आले आहे. यामुळे आगामी काळात पावसाची भूमिका अधिक महत्त्वाची ठरणार आहे. सप्टेंबरमध्ये समाधानकारक पाऊस झाला तर काही प्रमाणात पाणीस्थितीत सुधारणा होऊ शकते; मात्र पावसाने पुन्हा दडी मारल्यास मराठवाड्यातील पाणीटंचाईचे संकट अधिक गंभीर होऊ शकते. बेकायदा पाणीउपशावर प्रशासनाची नजर मांजरा आणि माकणी यांसारख्या कमी पाणीसाठा असलेल्या प्रकल्पांवर विशेष लक्ष ठेवले जात आहे. धरणे आणि जलस्रोतांमधून अनधिकृतपणे पाणी उपसा होऊ नये यासाठी गस्ती पथके तैनात करण्यात आली आहेत. शेती किंवा अन्य कारणांसाठी नियमबाह्य पाणीउपसा करणारे विद्युत पंप जप्त करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. सप्टेंबरअखेर कालवा सल्लागार समितीच्या बैठकीत उपलब्ध पाण्याचा पुढील वापर आणि नियोजनाचा आढावा घेतला जाणार आहे. ऑगस्टच्या पावसाने वाढवली चिंता यंदाच्या मान्सूनमध्ये जून आणि जुलैमध्ये राज्यातील अनेक भागांत चांगला पाऊस झाला. त्यामुळे खरीप हंगामाला सुरुवातीला आधार मिळाला. मात्र ऑगस्टमध्ये पावसाचा जोर अचानक कमी झाला. विशेषतः मराठवाड्यात ही स्थिती चिंताजनक ठरली. 1 जून ते 6 सप्टेंबर या कालावधीतील आकडेवारीनुसार मराठवाड्यात पावसाची मोठी तूट असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. त्यामुळे सप्टेंबरमधील पाऊस केवळ वातावरणातील बदलासाठी नव्हे, तर शेती आणि पाणीपुरवठ्याच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचा ठरणार आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या उपलब्ध पावसाच्या आकडेवारीनुसार राज्यातील पावसाचे चित्र विभागनिहाय बदलत आहे. त्यामुळे एखाद्या भागात चांगला पाऊस झाला तरी संपूर्ण महाराष्ट्रात समान पाऊस झाला असे मानता येणार नाही. अल निनोचा धोका किती? याच पार्श्वभूमीवर अल निनो आणि त्याचा भारतीय मान्सूनवर होणारा संभाव्य परिणाम याची चर्चा पुन्हा सुरू झाली आहे. प्रशांत महासागराच्या विषुववृत्तीय भागातील समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान सामान्यपेक्षा वाढणे म्हणजे अल निनोची स्थिती. सामान्यतः अल निनोचा भारतीय मान्सूनवर प्रतिकूल परिणाम होण्याची शक्यता असते. प्रशांत महासागरातील तापमानातील बदलामुळे वातावरणातील वाऱ्यांची रचना आणि आर्द्रतेचे वितरण बदलू शकते. परिणामी भारतीय उपखंडातील पर्जन्यमानावर परिणाम होऊ शकतो. मात्र अल निनो म्हणजे प्रत्येक वेळी भारतात दुष्काळ पडणारच, असा सरळ निष्कर्ष काढता येत नाही. इतिहासात अल निनो असतानाही काही वर्षांत भारतात समाधानकारक किंवा सरासरीपेक्षा जास्त पाऊस झाल्याची उदाहरणे आहेत. त्यामुळे मान्सूनचा अंदाज घेताना अल निनोसह हिंदी महासागरातील स्थिती, समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान, वाऱ्यांची दिशा आणि इतर हवामान घटकांचाही विचार केला जातो. आयओडीचाही मान्सूनवर प्रभाव भारतीय मान्सूनच्या दृष्टीने इंडियन ओशन डायपोल अर्थात आयओडी हाही महत्त्वाचा घटक आहे. हिंदी महासागराच्या पश्चिम आणि पूर्व भागातील समुद्राच्या पृष्ठभागाच्या तापमानातील फरकाला आयओडी म्हटले जाते. अरबी समुद्राच्या बाजूचा भाग आणि बंगालच्या उपसागराच्या बाजूचा भाग यांच्यातील तापमानातील फरक वातावरणातील वाऱ्यांवर आणि पर्जन्यमानावर परिणाम करू शकतो. त्यामुळे भारतातील पावसाचा अंदाज केवळ एका हवामान घटकावर आधारित नसतो. हेही वाचा…
LIVE मनोज जरांगे पाटील यांच्या उपोषणाचा 12 वा दिवस:12 सप्टेंबरच्या राज्यव्यापी बैठकीत ‘मुंबई कूच’ची तारीख ठरणार मनोज जरांगे पाटील यांच्या आंदोलनाचा आज 12 वा दिवस आहे. आंतरवाली सराटीमध्ये 12 तारखेला राज्यव्यापी बैठक होणार आहे. या बैठकीत मुंबईला जाण्याची तारीख स्पष्ट केली जाणार आहे. काल मराठा आंदोलकांनी आक्रमक होत आंदोलन केले आहेत. मनोज जरांगे पाटील मुंबईत जाण्यापूर्वी सरकार काही तोडगा काढणार का? हे पाहणं महत्त्वाचे आहे. येथे वाचा संपूर्ण बातमी

[ads2]