नाना पाटेकरांची शेवटची वसीयत उघडली! एकुलत्या एका मुलाला अन् पत्नीला बाजूला सारून त्या १२ अनाथ लेकींच्या नावे केले कोट्यवधी! 

८० कोटींचे साम्राज्य, ३५ वर्षांचा दुरावा अन् तो सीलबंद लिफाफा! नाना पाटेकरांच्या वसीयतीने बॉलिवूडच्या बेअब्रूची लक्तरे टांगली!

मुंबई (प्रतिनिधी) – बॉलिवूडच्या झगमगाटात स्वतःला नेहमी साधेपणात गुंडाळून ठेवणाऱ्या आणि आपल्या बेधडक आणि कडक वक्तव्यांनी भल्याभल्यांना गप्प बसवणाऱ्या नाना पाटेकरांच्या शेवटच्या वसीयतीचा सीलबंद लिफाफा जसा उघडला, तसा उपस्थित प्रत्येकाचा श्वास रोखला गेला. मुंबईतील एका जुन्या वकिलांच्या बंद खोलीत जेव्हा नानांचे कौटुंबिक वकील मृत्युपत्राची एकेक ओळ वाचू लागले, तेव्हा खोलीत साचलेला सन्नाटा थेट वादळात रुपांतरित झाला. ५० वर्षांच्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत कोट्यवधी रुपयांची कमाई करणाऱ्या या कलाकाराने आपल्या आयुष्याचा सर्वात मोठा आणि धक्कादायक फैसला आपल्या मृत्युपत्रातून जगासमोर आणला आहे.

बंद खोलीत उघडला सीलबंद लिफाफा; ८० कोटींच्या साम्राज्याचे गुपित बाहेर!

मुंबईतील लॉ फर्मच्या एका बंद खोलीत नाना पाटेकर यांच्या ५० वर्षांच्या संघर्षातून उभ्या राहिलेल्या ८० कोटींच्या साम्राज्याचा ताळेबंद मांडण्यात आला. यावेळी गेल्या ३५ वर्षांपेक्षा जास्त काळ नानांपासून पूर्णपणे वेगळ्या राहणाऱ्या त्यांच्या धर्मपत्नी नीलकंती पाटेकर आणि त्यांचा एकुलता एक मुलगा मल्हार पाटेकर उपस्थित होते. कोणत्याही तक्रारीशिवाय, अत्यंत खामोशीने आयुष्य जगणाऱ्या नीलकंती यांच्या चेहऱ्यावर कसलाही लालच नव्हता, पण आपल्या सोबत गरिबीचे दिवस पाहणारा माणूस मागे काय सोडून गेला आहे, हे जाणून घेण्याची अस्वस्थता नक्कीच होती. वकिलांनी जेव्हा वसीयतीची पहिली लाईन वाचली, तेव्हा उपस्थितांचे पाय जमिनीवरून सरकले. नानांनी आपल्या हयातीत कमावलेल्या अथांग संपत्तीचा, फिक्स्ड डिपॉझिट्सचा आणि जमिनीचा एक प्रचंड मोठा हिस्सा थेट १२ अनजान मुलींच्या नावे हस्तांतरित करण्याचा आदेश दिला होता. ज्या माणसाने आपल्या ५० वर्षांच्या कारकिर्दीत आपले खाजगी निर्णय जगापासून लपवून ठेवले, त्याने मृत्युपत्रात असा कोणता मास्टरस्ट्रोक खेळला होता, ज्याने मोठ्या वकिलांचेही पसीने सोडवले?

१,१०० रुपयांचे घर ते २७ एकरांचा नानाची वाडी फार्महाऊस: संपत्तीचा पूर्ण ताळेबंद

चित्रपटसृष्टीत एका चित्रपटासाठी २ ते ३ कोटी रुपये मानधन घेणाऱ्या नाना पाटेकर यांची एकूण अधिकृत संपत्ती ५० ते ८० कोटी रुपयांच्या दरम्यान आहे. पांढरा कुर्ता-पायजमा आणि कोल्हापुरी चप्पल घालणाऱ्या या माणसाकडे एवढी संपत्ती कुठून आली, असा प्रश्न पडणाऱ्यांसाठी त्यांच्या स्थावर मालमत्तेची यादी खालीलप्रमाणे वाचून दाखवण्यात आली:

• अंधेरीतील १ बीएचके फ्लॅट: नानांनी आपल्या संघर्षाच्या काळात अंधेरी येथे अवघ्या १,१०० रुपयांत ७५० स्क्वेअर फीटचा १ बीएचके फ्लॅट खरेदी केला होता. आज त्याची बाजारभावानुसार किंमत ३ कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे. आई निर्मला पाटेकर यांच्या आठवणी आणि गरिबीच्या दिवसांची वास असणारे हे घर नानांनी कधीही विकले नाही.
• पुण्यातील २७ एकरांचा फार्महाऊस नानाची वाडी: खडकवासलाजवळील डोंजे गावात पसरलेली २७ एकरांची ही अथांग जमीन कोणतीही आलिशान रिसॉर्ट नव्हती. तिथे ७ खोल्यांचे साधे घर आणि शेती होती. नाना स्वतः ट्रॅक्टर चालवून तिथे गहू आणि भाताची शेती करायचे. या शेतातून येणाऱ्या पिकाचा एक रुपयाही नाना स्वतःच्या खात्यात घेत नसत, तर तो शेतमजुरांमध्ये आणि गरिबांमध्ये वाटला जायचे.
• पुण्यातील लॉ कॉलेज रोडवरील बंगला: वाचन, लेखन आणि जवळच्या मित्रांसाठी वापरला जाणारा हा पॉश भागातील बंगला.
• गोवा डोना पावला येथील ओशियन पार्क व्हिला: समुद्रकिनारी असलेला आलिशान व्हिला, जिथे नानांनी शांततेचे क्षण घालवले.
• वाहने व बँक डिपॉझिट्स: त्यांची आवडती व्हिंटेज महिंद्रा जीप सीजे४, स्कॉर्पिओ आणि लक्झरी ऑडी क्यू७ या गाड्यांसह कोट्यवधींच्या फिक्स्ड डिपॉझिट्स आणि शेअर्सचा समावेश आहे.

३५ वर्षांचा दुरावा, हिंदू वारसा हक्क कायदा अन् नानांचा कायदेशीर मास्टरस्ट्रोक!

भारतीय कायद्यानुसार एखादी व्यक्ती जर मृत्युपत्र न लिहिता मरण पावली, तर तिची स्वकष्टार्जित संपत्ती तिच्या वर्ग-१ च्या कायदेशीर वारसांमध्ये म्हणजेच पत्नी आणि मुलांमध्ये समान वाटली जाते. नीलकंती आणि नाना गेली ३५ वर्षे वेगळे राहत असले तरी त्यांनी न्यायालयात जाऊन अधिकृत घटस्फोट घेतलेला नव्हता. त्यामुळे कायद्याच्या दृष्टीने नीलकंतीच त्यांच्या कायदेशीर पत्नी होत्या. बाहेरच्या जगाला वाटत होते की ही ८० कोटींची संपत्ती थेट नीलकंती आणि मल्हार यांच्या नावे होईल. परंतु, नाना पाटेकरांनी ही वसीयत पूर्ण शुद्धीत, कायदेशीर साक्षीदारांच्या उपस्थितीत रजिस्टर्ड करून घेतली होती. स्वकष्टार्जित संपत्तीवर मालकाचा पूर्ण अधिकार असतो आणि नानांनी कायदेशीररित्या असा बंदोबस्त केला होता की कोणीही या १२ मुलींच्या हक्कावर बोट ठेवू शकणार नाही.

कोण आहेत त्या १२ अनाथ लेकी? ज्यांच्या नावे लिहिले कोट्यवधी!

वकिलांनी जेव्हा त्या १२ मुलींचे कायदेशीर कागदपत्रे आणि बँक एफडीचे पेपर्स टेबलवर ठेवले, तेव्हा उपस्थितांच्या डोळ्यांतून अश्रू अनावर झाले. त्या १२ मुली कोणत्याही श्रीमंत घराण्यातील किंवा बॉलिवूडच्या स्टारकिड्स नव्हत्या! त्या मुली होत्या लातूर, बीड आणि राजौरीच्या भीषण परिस्थितीत देशसेवा करताना शहीद झालेल्या जवानांच्या आणि आत्महत्या केलेल्या दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांच्या अनाथ मुली! नानांनी कोणताही मीडिया, कोणतीही पत्रकार परिषद किंवा सोशल मीडियाचा गाजावाजा न करता या १२ बेसहारा मुलींचे कायदेशीर पालकत्व घेतले होते. त्यांच्या शाळेची फी, हॉस्टेलचा खर्च ते पुस्तकांपर्यंत सर्व खर्च नाना गुपचूप करत होते. वसीयतीमध्ये नानांनी स्पष्ट लिहिले की, त्यांच्या संपत्तीतील कोट्यवधींचे ट्रस्ट फंड आणि डोंजे व पुण्यातील जमिनीचा काही भाग या मुलींच्या नावे राहील, जेणेकरून त्यांच्या उच्च शिक्षणात आणि लग्नात त्यांना कोणापुढेही हात पसरण्याची वेळ येणार नाही.

१.५ कोटींची गाडी रद्द ते नाम फाऊंडेशन: दुःखाच्या अग्नीत तावून निघालेला माणूस!

नाना पाटेकर हे स्वभावाने कडक का वाटतात, यामागे त्यांच्या आयुष्यातील भीषण शोकांतिका आहे:

• पहिल्या बाळाचा अंत: नानांनी १९७८ मध्ये बँक अधिकारी असणाऱ्या नीलकंती यांच्याशी अवघ्या ७५० रुपयांत साधेपणाने लग्न केले होते. परंतु त्यांचे पहिले बाळ दुर्वासा हे जन्मतःच शारीरिक व्यंग म्हणजेच कटे ओठ व डोळ्यांची समस्या घेऊन जन्माला आले. अवघ्या अडीच वर्षांत त्या बाळाचा मृत्यू झाला. त्या दुःखात नाना दिवसाला ६०-६० सिगारेट्स फुकत असत, अगदी आंघोळ करतानाही पेटती सिगारेट ओठांवर असायची. नंतर मुलगा मल्हारचा जन्म झाला, पण ९० च्या दशकातील मतभेद आणि वैयक्तिक कारणांमुळे नीलकंती व नाना वेगळे राहू लागले.
• १.५ कोटींची लक्झरी गाडी रद्द: २०१५ मध्ये नानांनी १.५ कोटींची अत्यंत लक्झरी गाडी घेण्याचे ठरवले होते आणि पैसेही वेगळे काढले होते. पण रात्री टीव्हीवर मराठवाड्यातील दुष्काळामुळे उघड्यावर आलेल्या शेतकऱ्यांच्या विधवांचे अश्रू पाहून नानांचे काळीज पिळवटले. दुसऱ्याच दिवशी त्यांनी गाडीचा प्लान रद्द केला.
• नाम फाऊंडेशनची स्थापना: अभिनेते मकरंद अनासपुरे यांना सोबत घेऊन नानांनी लातूर, बीड, उस्मानाबादमध्ये थेट १५,००० रुपयांचे चेक वाटण्यास सुरुवात केली. लातूरमधील एका कार्यक्रमात वीज गेल्यावर गावकऱ्यांनी मोबाईलच्या टॉर्च लावल्या. तिथे एका चक्कर येऊन पडलेल्या महिलेचे शब्द आम्हाला भीक नको, पायावर उभे राहण्याची हिम्मत हवी या शब्दांनी नाम फाऊंडेशनला जन्म दिला. पहिल्याच दिवशी लोकांनी ८० लाख रुपयांपेक्षा जास्त देणगी नानांच्या हाती सोपवली होती.

कारगिल युद्ध ते राजौरीचा सीमाभाग: फौजी जवानांवर जिवापाड प्रेम!

१९९१ मध्ये प्रहार चित्रपटाच्या वेळी मराठा लाईट इन्फंट्रीसोबत लष्करी प्रशिक्षण घेऊन नानांना मानद कॅप्टन पद मिळाले होते. १९९९ च्या कारगिल युद्धात वजा २० अंश तापमानात नाना थेट फॉरवर्ड बंकरमध्ये सैनिकांचे मनोबल वाढवायला गेले होते. आई-वडिलांच्या आठवणीत त्यांनी निर्मला गजानन फाऊंडेशन सुरू केले. सप्टेंबर २०२५ मध्ये वयाच्या ७४ व्या वर्षी आणि छातीचा त्रास असतानाही, जम्मू-काश्मीरमधील राजौरी आणि पूंछच्या सीमेवर गोळीबारानंतर उद्ध्वस्त झालेल्या ११७ कुटुंबांना त्यांनी रिलीफ पॅकेज दिले आणि आर्मी स्कूलच्या मुलांचा खर्च स्वतःवर घेतला. तिथल्या लंगरमध्ये बसून नानांनी स्वतः हाताने उष्टी भांडी सुद्धा घासली होती!

माझ्या चितेसाठी १२ मन कोरडे लाकूड ठेवा! – बॉलिवूडच्या बेअब्रूवर सणसणीत चपराक!

आपल्या मृत्यूविषयी आणि संपत्तीविषयी नानांचे विचार थक्क करणारे होते. एका जुन्या मुलाखतीत ते म्हणाले होते: माणूस आयुष्यभर बंगले अन् गाड्या गोळा करतो, पण शेवटी स्वतःचं शरीर खाक करण्यासाठी फक्त १२ मन सुखी लाकूड लागतात. तीच माणसाची फायनल प्रॉपर्टी असते! नानांनी स्वतः आपल्या डोंजे फार्महाऊसवर १२ मन बाभळीचे आणि आंब्याचे वाळलेले लाकूड कापून शेडमध्ये ठेवून दिले होते. कुटुंबाला सक्त ताकीद दिली होती. माझ्या चितेत ओले लाकूड टाकू नका, ओल्या लाकडाच्या धुराने तुमच्या डोळ्यात पाणी आले, तर जाते-जाते मला वाटेल की तुम्ही माझ्यासाठी रडत आहात! जेव्हा नानांच्या पार्थिवावर शासकीय सन्मानाने अंत्यसंस्कार केले जात होते, तेव्हा तिथे हजारो गरीब शेतकरी, मजूर आणि फौजी जवान डोळ्यात अश्रूंचा महापूर घेऊन उभे होते. पण, बॉलिवूड इंडस्ट्रीतील मोठे-मोठे स्टार्स मात्र तिथून नदारद होते! या बेरुखीवर अनेक मराठी कलाकारांनी तीव्र संताप व्यक्त केला, पण नाना कोणत्याही बॉलिवूड खेम्याचे किंवा अवॉर्ड्सचे मिंधे कधीच नव्हते. आपल्या ८० कोटींच्या साम्राज्यातून १२ अनाथ लेकींचे भविष्य सुरक्षित करून आणि लाखोंच्या डोळ्यांत आशेचा किरण देऊन नाना पाटेकरांनी सिद्ध केले कीबाप होण्यासाठी रक्ताचं नातं असावं लागत नाही, तर छातीत फौलादी आणि दरियादिल काळीज असावं लागतं!

नाना पाटेकर यांच्या या अभूतपूर्व निर्णयावर आणि त्यांच्या जीवनकार्यावर तुमची काय प्रतिक्रिया आहे? कमेंट करून नक्की कळवा!