घशात नेहमी काहीतरी अडकल्यासारखे वाटते:डॉक्टरांचा सल्ला- हिडन ॲसिडिटी असू शकते, लक्षणे दिसत नाहीत, पण उपचार आवश्यक

कधी-कधी घसा खवखवणे किंवा खंखारून घसा साफ करणे सामान्य आहे. पण जर सर्दी-खोकला नसतानाही वारंवार घसा साफ करण्याची इच्छा होत असेल, घशात काहीतरी अडकल्यासारखे वाटत असेल किंवा आवाज वारंवार बसत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. याचे कारण ‘हिडन ॲसिडिटी’ असू शकते. ‘नॅशनल लायब्ररी ऑफ मेडिसिन’नुसार, जेव्हा पोटातील ॲसिड वारंवार अन्ननलिकेत वर येऊ लागते, तेव्हा त्याला गॅस्ट्रोइसोफेगल रिफ्लक्स डिसीज (GERD) म्हणतात. काही लोकांमध्ये हेच ॲसिड घशापर्यंत आणि व्हॉइस बॉक्सपर्यंत पोहोचते. याला लॅरिंजोफॅरिंजियल रिफ्लक्स (LPR) किंवा हिडन/सायलेंट ॲसिडिटी म्हणतात. यात छातीत जळजळ होणे यांसारखी ॲसिडिटीची सामान्य लक्षणे दिसत नाहीत. त्यामुळे याचा उशिरा शोध लागतो. म्हणून आज ‘कामाची बातमी’मध्ये हिडन ॲसिडिटीबद्दल बोलूया. त्यासोबतच जाणून घेऊया की- तज्ज्ञ: डॉ. अशोक कुमार, वरिष्ठ सल्लागार, HOD, गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी, धर्मशिला नारायणा सुपर स्पेशालिटी, हॉस्पिटल, दिल्ली प्रश्न- घशात नेहमी काहीतरी अडकल्यासारखे वाटत असेल तर यामागे काय कारण असू शकते? उत्तर- वैद्यकीय भाषेत याला ‘ग्लोबस सेन्सेशन’ म्हणतात. याची अनेक कारणे असू शकतात- तथापि, काही प्रकरणांमध्ये घशात गाठ किंवा ट्यूमरसारखी गंभीर कारणे देखील असू शकतात. प्रश्न- हिडन ऍसिडिटी म्हणजे काय? उत्तर- हे मुद्द्यांमधून समजून घ्या- प्रश्न- हिडन ॲसिडिटीची लक्षणे काय आहेत? उत्तर- याची लक्षणे सामान्य ॲसिडिटीपेक्षा वेगळी असतात. सर्व लक्षणे ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- सामान्य ॲसिडिटी आणि हिडन ॲसिडिटीमध्ये काय फरक आहे? उत्तर- दोन्हीमध्ये पोटातील ॲसिड वर येते, परंतु त्यांची लक्षणे वेगवेगळी असतात. सामान्य ॲसिडिटीमध्ये त्रास प्रामुख्याने छातीत आणि पोटात जाणवतो, तर हिडन ॲसिडिटीमध्ये घसा आणि आवाज जास्त प्रभावित होतात. ग्राफिकमध्ये दोन्हीतील फरक बघा- प्रश्न- कोणत्या लोकांमध्ये हिडन ॲसिडिटीचा धोका जास्त असतो? उत्तर- हिडन ॲसिडिटी कोणालाही होऊ शकते, पण काही लोकांना याचा धोका जास्त असतो. ग्राफिकमध्ये बघा- प्रश्न- कोणत्या सवयी हिडन ॲसिडिटीचा धोका वाढवतात? उत्तर- रोजच्या काही सवयी हिडन ॲसिडिटीचा धोका वाढवू शकतात, जसे की– प्रश्न- काही औषधे देखील ॲसिड रिफ्लक्सचे कारण बनू शकतात का? उत्तर- होय, काही औषधे अन्ननलिका आणि पोट यांच्यातील स्नायूंना शिथिल करू शकतात किंवा पोटात ऍसिड वाढवू शकतात, जसे की- लक्षात ठेवा, डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कोणतेही औषध बंद करू नका. औषध घेतल्यानंतर ऍसिडिटीची समस्या वाढल्यास डॉक्टरांना सांगा. प्रश्न- घशात काहीतरी अडकल्यासारखे वाटणे हे इतर एखाद्या आजाराचे लक्षण असू शकते का? उत्तर- होय, इतर अनेक आजार किंवा आरोग्य स्थितींमध्येही असे जाणवू शकते. ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- ताण किंवा चिंता असतानाही असे जाणवू शकते का? उत्तर- होय, ताण किंवा चिंता हे देखील याचे एक कारण असू शकते. मुद्द्यांमधून समजून घ्या- प्रश्न- हिडन ॲसिडिटीचे निदान कसे केले जाते? उत्तर- डॉक्टर लक्षणांवर आणि वैद्यकीय इतिहासाच्या आधारावर तपासणी करतात. गरज पडल्यास या चाचण्या केल्या जाऊ शकतात- प्रश्न- यापासून वाचण्यासाठी आहारात काय बदल करावे? उत्तर- आहारामध्ये काही छोटे बदल केल्याने हिडन ॲसिडिटीची लक्षणे बऱ्याच अंशी कमी होऊ शकतात. असे खाद्यपदार्थ खा, जे पचायला हलके असतील आणि ॲसिड रिफ्लक्स वाढवणार नाहीत. काय खावे आणि काय खाऊ नये, ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- जीवनशैलीत कोणते बदल आवश्यक आहेत? उत्तर- हिडन ॲसिडिटी नियंत्रित करण्यासाठी दैनंदिन सवयींमध्ये काही बदल करणे आवश्यक आहे, जसे की-