भारतीय सैन्य सिलीगुडीला 18 ऐवजी 3 तासांत:डोकलाम वादानंतर केंद्राने सुरू केले 4 महत्त्वाचे प्रकल्प, 2029 मध्ये पूर्ण होणार

[ads1]

पुढील चार वर्षांत सिलीगुडी कॉरिडॉरला देशातील सर्वात सुरक्षित लष्करी मार्ग बनवण्याची तयारी सुरू आहे. जून २०१७ मध्ये झालेल्या डोकलाम वादानंतर केंद्र सरकारने चिकन नेक (सिलीगुडी कॉरिडॉर) आणि सिक्कीम परिसरात ४ मोठे सुरक्षा-पायाभूत सुविधा प्रकल्प सुरू केले आहेत. सध्या अवघड डोंगराळ मार्ग आणि एकपदरी नेटवर्कमुळे जड तोफा (आर्टिलरी) व लष्करी तुकड्या सीमेपर्यंत पोहोचवण्यासाठी १२ ते १८ तास लागतात. हे प्रकल्प २०२९ पर्यंत पूर्ण झाल्यावर हा वेळ कमी होऊन केवळ ३ तास राहील. यामुळे भारतीय लष्कर चीनच्या कोणत्याही आव्हानाला चोख प्रत्युत्तर देऊ शकेल. या रणनीतिक किल्लेबंदीचा उद्देश ईशान्येकडील ४ कोटी लोकसंख्येचा उर्वरित भारताशी संपर्क कायम ठेवणे हा आहे. जमिनीपासून 20 मीटर खाली 36 किमीचा रेल्वे बोगदा या प्रकल्पांचे वैशिष्ट्य म्हणजे जमिनीपासून 20 मीटर खाली बांधला जाणारा 36 किलोमीटर लांबीचा रेल्वे बोगदा. पूर्वोत्तर सीमांत रेल्वेच्या मसुद्यानुसार, हा बोगदा पश्चिम बंगालमधील उत्तर दिनाजपूर जिल्ह्यातील थ्री माइल हाटपासून सिलीगुडीजवळील रंगापाणीपर्यंत बांधला जाणार आहे. भारत, नेपाळ आणि बांगलादेशच्या सीमांच्या अगदी जवळून जाणाऱ्या या बोगद्यातून रेल्वेगाड्या धावतील. त्यामुळे शत्रूच्या हवाई आणि ड्रोन हल्ल्यांचा परिणाम होणार नाही. युद्धाच्या काळात तोफा आणि आवश्यक साहित्य कोणत्याही अडथळ्याविना लष्कराच्या अग्रिम चौक्यांपर्यंत पोहोचवता येईल. पाच भूमिगत कमांड आणि नियंत्रण केंद्रांचे बांधकाम उत्तर सिक्कीममध्ये 19 हजार फूट उंचीवर नाथू ला खिंडीजवळ चिनी सैन्य तैनात आहे. त्यामुळे आता सैन्य सुरक्षा व्यवस्था अभेद्य किल्ल्याप्रमाणे मजबूत करत आहे. ऑपरेशन फोर्ट्रेस सिलिगुडीअंतर्गत ₹534 कोटींच्या खर्चाने उभारल्या जाणाऱ्या या 7-स्तरीय संरक्षण चक्रव्यूहात जमिनीखाली 20-24 मीटर खोलीवर 5 कमांड सेंटर, 6 संपर्क केंद्रे, 12 हवाई संरक्षण व दारुगोळा साठवण केंद्रे आणि 12 बॉम्ब शेल्टर उभारले जात आहेत. तिबेट सीमेवर चीनकडून वसवली जात असलेल्या नव्या गावांना प्रत्युत्तर म्हणून उभारण्यात येणारी ही भूमिगत पायाभूत सुविधा ईशान्य भारताला जोडणाऱ्या संवेदनशील ‘चिकन नेक’ कॉरिडॉरला कोणत्याही क्षेपणास्त्र, ड्रोन किंवा हवाई हल्ल्यापासून पूर्णपणे सुरक्षित आणि अभेद्य बनवेल. तज्ज्ञ म्हणाले- बांगलादेशात नवे सरकार आल्यानंतर परिस्थिती बदलली लेफ्टनंट जनरल (निवृत्त) हिमालय सिंह यांनी सांगितले की, सिलीगुडी कॉरिडॉर हा नेपाळ, बांगलादेश, चीन आणि भूतानने वेढलेला अत्यंत नाजूक ‘सॉफ्ट स्पॉट’ आहे. चीनच्या चुंबी खोऱ्यातून त्यावर थेट नजर ठेवली जाते. बांगलादेशात नवीन सरकार सत्तेवर आल्यानंतर परिस्थिती बदलली आहे. चीन आणि बांगलादेश मिळून तीस्ता नदीवर अभ्यास करत आहेत आणि लालमोनिरहाटच्या जुन्या विमानतळाला पुन्हा कार्यान्वित करत आहेत. या परिस्थितीत भारतासाठी या बोगद्यांसह ७-स्तरीय संरक्षण व्यवस्था अत्यंत आवश्यक आहे. यामुळे लष्कराकडून ईशान्य भारताची सुरक्षा पूर्णपणे सुनिश्चित होईल. सिलीगुडी कॉरिडॉरच्या दक्षिणेला बांगलादेश, तर ईशान्येला चीनचे चुंबी खोरे बंगालमध्ये स्थित सिलीगुडी कॉरिडॉर हाच चिकन नेक आहे. केवळ २२ किमी रुंदीचा हा अरुंद भूभाग ईशान्य भारताला देशाच्या उर्वरित भागाशी जोडतो. या कॉरिडॉरच्या दक्षिणेला बांगलादेश, तर ईशान्येला चीनचे चुंबी खोरे आहे. पश्चिमेला नेपाळ आहे आणि उत्तरेला भूतान आहे. कमी रुंदीचा आणि आंतरराष्ट्रीय सीमांनी वेढलेला असल्यामुळे हा भारताचा अत्यंत संवेदनशील आणि महत्त्वाचा लष्करी चोकपॉइंट आहे.

[ads2]