जगाचा नवा बरमुडा ट्रँगल आज जग एका अशा वळणावर उभे आहे जिथे शांततेचे सर्व प्रयत्न अपयशी ठरताना दिसत आहेत. अमेरिका, इराण आणि इस्रायल यांच्यातील हा संघर्ष आता जगासाठी एक बरमुडा ट्रँगल बनत चालला आहे. ज्याप्रमाणे बरमुडा ट्रँगलमध्ये जहाजे आणि विमाने गायब होतात, त्याचप्रमाणे या तिन्ही देशांच्या वादात शांततेचे सर्व प्रस्ताव आणि प्रयत्न गाडले जात आहेत. नुकत्याच इराणमध्ये झालेल्या भीषण धमाक्यांनी संपूर्ण जगाला हादरवून सोडले आहे आणि या धमाक्यांनंतर जे चित्र समोर येत आहे, ते तिसऱ्या महायुद्धाची चाहूल देणारे आहे.
अमेरिकेचा यू-टर्न: दोन दिवस सीना ठोक अन् तिसऱ्या दिवशी मौन? इराणमध्ये सलग तिसऱ्या रात्री भीषण धमाके झाले. आश्चर्याची गोष्ट अशी की, पहिल्या दोन दिवसांच्या हल्ल्यांनंतर अमेरिकेची सेंट्रल कमांड (CENTCOM) अत्यंत ताठ मानेने समोर आली होती आणि त्यांनी इराणमधील रडार सिस्टीम, कम्युनिकेशन्स आणि ड्रोनचे साठे उद्ध्वस्त केल्याची जबाबदारी स्वीकारली होती. २८ फेब्रुवारीपासून अमेरिका दररोज दावा करत होती की त्यांनी इराणचे लष्करी सामर्थ्य संपवले आहे. मात्र, तिसऱ्या दिवशी जेव्हा इराणच्या दक्षिण भागातील शहरांमध्ये, विशेषतः बुशहरमध्ये हल्ले झाले, तेव्हा ट्रम्प प्रशासनाने या हल्ल्यांपासून स्वतःला पूर्णपणे दूर केले. अमेरिकेने स्पष्टपणे सांगितले की, या हल्ल्यांमध्ये आमचा कोणताही हात नाही. अमेरिकेसारखी महासत्ता, जी कालपर्यंत आपले शौर्य गाजवत होती, ती अचानक बॅकफुटवर का आली? या प्रश्नाचे उत्तर इराणमधील एका विशिष्ट ठिकाणावर झालेल्या बॉम्बस्फोटात दडलेले आहे.
तो एक पूल आणि चीन-रशियाचा संताप अमेरिकेने इराणमधील अशा एका ठिकाणी बॉम्ब टाकला आहे, जे सामरिकदृष्ट्या अत्यंत संवेदनशील आहे. हे ठिकाण केवळ लष्करी तळ नव्हते, तर ते चीन आणि रशियाचे आर्थिक हितसंबंध जोडणारे केंद्र होते. अमेरिकेने चीन-तुर्कमेनिस्तान-इराण रेल्वे कॉरिडॉरमधील एका महत्त्वाच्या पुलाला (अताका खान पूल) लक्ष्य केले आहे. हा पूल चीनच्या बेल्ट अँड रोड इनिशिएटिव्हचा (BRI) एक महत्त्वाचा भाग आहे.
चीन या मार्गावरून इराणशी व्यापार करतो आणि काही अहवालांनुसार याच मार्गावरून युद्धाचे साहित्यही इराणला पुरवले जात होते. रशियासाठीही हा मार्ग तितकाच महत्त्वाचा आहे. युक्रेन युद्धाच्या निर्बंधांनंतर रशियाने याच रेल्वे कॉरिडॉरचा वापर करून आशिया आणि मध्यपूर्वेशी आपला व्यापार सुरू ठेवला होता. जेव्हा अमेरिकेने या आर्थिक लाईफलाईनवर प्रहार केला, तेव्हा चीन आणि रशिया मैदानात उतरण्याची शक्यता निर्माण झाली. चीनने आधीच स्पष्ट केले आहे की जर त्यांच्या पुरवठा साखळीला धक्का लागला, तर ते संपूर्ण जगाची इलेक्ट्रॉनिक्स आणि ऑटोमोबाईल इंडस्ट्री ठप्प करू शकतात. याच रशिया आणि चीनच्या संभाव्य एंट्रीमुळे अमेरिकेने तिसऱ्या दिवशीच्या हल्ल्यांची जबाबदारी घेण्यास नकार दिला आणि ट्रम्प आता या वादातून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
इस्रायलचा ग्रेटर इस्रायलचा अजेंडा या संपूर्ण युद्धात सर्वात महत्त्वाची भूमिका इस्रायल आणि बेंजामिन नेतन्याहू यांची आहे. तज्ज्ञांच्या मते, अमेरिका जरी हल्ल्यांपासून दूर पळत असली, तरी हे हल्ले इस्रायलनेच केले असावेत. नेतन्याहू यांच्यासाठी हे युद्ध म्हणजे त्यांच्या अस्तित्वाची लढाई आहे. त्यांना ‘ग्रेटर इस्रायल’चे स्वप्न पूर्ण करायचे आहे आणि त्यासाठी इराणला पूर्णपणे संपवणे हा त्यांचा मुख्य उद्देश आहे.
इस्रायलला माहित आहे की ते एकट्याने इराणला हरवू शकत नाहीत, म्हणून ते अमेरिकेला आणि नाटो देशांना या युद्धात खेचण्याचा प्रयत्न करत आहेत. इराणने जर इस्रायलवर थेट प्रतिहल्ला केला, तर हे युद्ध एका नवीन आणि अत्यंत घातक पातळीवर जाईल, जे इस्रायलला हवे आहे. बुशहरसारख्या न्यूक्लियर प्लांट असलेल्या शहरात धमाके करून इस्रायल जगाला मोठ्या संकटात टाकत आहे. जर तिथे रेडिएशन लीक झाले, तर ते जागतिक युद्धाचे कारण बनेल.
इराणमधील अस्वस्थता आणि न्यूक्लियर धोका इराणच्या ‘मेहर न्यूज एजन्सी’ने दक्षिण इराणमधील बुशहर, चोगादक आणि कोणक यांसारख्या शहरांमध्ये भीषण धमाके झाल्याची पुष्टी केली आहे. बुशहर हे शहर इराणच्या अणुऊर्जा प्रकल्पासाठी ओळखले जाते. इराणच्या सरकारी अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, हे आवाज त्यांच्या एअर डिफेन्स सिस्टीमचे असावेत किंवा शत्रूच्या ड्रोनला पाडताना झाले असावेत. मात्र, या धमाक्यांमुळे इराणमध्ये भीतीचे वातावरण आहे. मकरान तटावरील कोणक बंदराजवळही तीन मोठे धमाके झाले आहेत. हे सर्व हल्ले इराणच्या अर्थव्यवस्थेच्या आणि सुरक्षेच्या गाभ्यावर घाला घालणारे आहेत.
रशियाचा उत्तर कोरिया कार्डद्वारे इशारा या तणावाच्या दरम्यान रशियाने आपले पत्ते उघडण्यास सुरुवात केली आहे. रशियाच्या ‘स्पुतनिक’ या अधिकृत वृत्तसंस्थेने उत्तर कोरियाच्या वाढत्या ताकदीचा अहवाल प्रसिद्ध करून पाश्चात्य देशांना इशारा दिला आहे. रशियाने जगाला सांगितले आहे की, उत्तर कोरियाने आपली अण्वस्त्र यंत्रणा अधिक आधुनिक आणि प्रगत केली आहे. उत्तर कोरियाकडे आता सॉलिड फ्युएलवर चालणारी आंतरखंडीय बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे आहेत, जी केवळ ५ ते १० मिनिटांत लॉन्च केली जाऊ शकतात.
याचा अर्थ असा की, अमेरिकेची एअर डिफेन्स सिस्टीम सक्रिय होण्यापूर्वीच उत्तर कोरिया अमेरिकेला लक्ष्य करू शकतो. रशियाने उत्तर कोरियाच्या ताकदीचे प्रदर्शन करून हे सुचवले आहे की, इराण एकटा नाही; रशिया, चीन आणि उत्तर कोरिया हे सर्व एकाच गटात आहेत. उत्तर कोरियाने आधीच रशियाला युक्रेन युद्धात हजारो सैनिक पाठवून आपली मैत्री सिद्ध केली आहे.
निष्कर्ष: अमेरिकेसाठी धोक्याची घंटा सध्याची परिस्थिती पाहता असे दिसते की, अमेरिकेने जर वेळीच इस्रायलवर नियंत्रण मिळवले नाही, तर त्याचे सर्वात मोठे नुकसान अमेरिकेलाच सोसावे लागेल. इस्रायल कदाचित सुरक्षित कोपरा शोधून काढेल, पण अमेरिकेच्या जागतिक वर्चस्वाला आणि अर्थव्यवस्थेला कायमस्वरूपी धक्का बसेल. चीन आणि रशियाचे हितसंबंध असलेल्या ठिकाणांवर हल्ले करणे ही अमेरिकेची एक मोठी धोरणात्मक चूक ठरू शकते, ज्याची परिणती तिसऱ्या महायुद्धात होणे आता अशक्य वाटत नाही.
हे युद्ध केवळ जमिनीच्या तुकड्यासाठी नाही, तर ते आर्थिक सत्ता आणि व्यापाराच्या मार्गांवर वर्चस्व गाजवण्यासाठी आहे. अमेरिका सध्या बॅकफुटवर असली तरी, नेतन्याहू यांची युद्धाची भूक जगाला कोणत्या खाईत लोटते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
हॅशटॅग्स: #WorldWar3 #America #Iran #Israel #Russia #China #Trump #Netanyahu #MiddleEastConflict #NuclearWar #GlobalNews #BreakingNews Marathi #TheNewsLauncher
