मणिपूरमध्ये नवीन आघाडी- 5 महिन्यांत 25 ठार:हिंसा आता नागा आणि कुकी समुदायांमध्ये सरकली; आसाम रायफल्स लक्ष्य बनले

मणिपूरमध्ये मे 2023 पासून सुरू असलेल्या मैतेई-कुकी वांशिक हिंसाचारादरम्यान एक नवीन आघाडी उघडली आहे. राज्यात सुरू असलेला हिंसाचार आता नागा आणि कुकी समुदायांमध्ये सरकला आहे. उखरुल हे त्याचे हॉटस्पॉट बनले आहे. गेल्या फेब्रुवारीपासून सुरू झालेल्या या ताज्या संघर्षात आतापर्यंत किमान 25 लोकांचा मृत्यू झाला आहे. भारत-म्यानमार सीमेवर पाळत ठेवणाऱ्या आसाम रायफल्सच्या ताफ्यावर सोमवारी झालेला हल्लाही याच संघर्षाचा परिणाम असल्याचे सांगितले जात आहे. या हल्ल्यात उत्तराखंडचे दोन जवान शहीद झाले होते. वास्तविक पाहता, नागा ग्रामस्थांचा आरोप आहे की आसाम रायफल्स भारत-म्यानमारची 398 किमी लांबीची आंतरराष्ट्रीय सीमा सुरक्षित ठेवण्यात अपयशी ठरली आहे. नागा समुदायाचे लोक आसाम रायफल्सवर कुकी समुदायाबाबत नरमाईचा आरोप करत आले आहेत. त्यांचे म्हणणे आहे की म्यानमारकडून ‘कुकी नॅशनल आर्मी (बर्मा)’ हा सशस्त्र गट सतत सीमा ओलांडून नागा गावांवर हल्ले करत आहे. 10 जून रोजी सहा अपहरण केलेल्या नागा लोकांचे विद्रूप मृतदेह सापडल्यानंतर आणि कामजोंग जिल्ह्यात नागा गावे जाळल्यानंतर ही नाराजी आणखी वाढली. गेल्या 14 दिवसांतील कठोर कारवाईमुळे दहशतवादी हताश झाले आहेत आसाम रायफल्सने ताफ्यावर झालेल्या हल्ल्याला दहशतवादी गटांची निराशा म्हटले आहे. खरं तर, आसाम रायफल्सने सतत आक्रमक भूमिका घेतली आहे. चार दिवसांपूर्वीच थोयी आणि जालेनबुंग गावांमध्ये दहशतवाद्यांचे दोन मोठे बंकर नष्ट केले होते. त्याचबरोबर, 28 जून ते 4 जुलैपर्यंतच्या संयुक्त मोहिमेत लष्कराने मोठ्या प्रमाणात दारूगोळा जप्त केला होता आणि तीन दहशतवाद्यांना अटक केली होती. परिस्थिती हाताळण्यासाठी अनेक बफर झोन तयार करण्यात आले आहेत. 34 वर्षांपासून सुरू असलेला संघर्ष 1992-1998 चा नागा-कुकी वांशिक संघर्ष जमिनीवरील वर्चस्व आणि अतिरेकी गटांच्या खंडणी वसुलीवरून सुरू झाला होता. या संघर्षातील सर्वात काळा दिवस 13 सप्टेंबर 1993 होता, जेव्हा ‘जौपी हत्याकांडात’ संशयित नागा अतिरेक्यांनी 115 कुकी नागरिकांची निर्घृण हत्या केली होती. कुकी समुदाय आजही याला ‘ब्लॅक डे’ म्हणून पाळतो. गेल्या सहा वर्षांत दोन्ही बाजूंचे 1,000 हून अधिक लोक मारले गेले आहेत.