डेटा ही नवीन मालमत्ता आहे आणि तिचे संरक्षण करणे हे कोणत्याही सीमांच्या संरक्षणा इतकेच महत्त्वाचे

प्रस्तावना आधुनिक युगात युद्धाची व्याख्या पूर्णपणे बदलली आहे. आता युद्धे केवळ सीमेवर, रणगाड्यांच्या आणि विमानांच्या आवाजात लढली जात नाहीत, तर ती संगणकाच्या स्क्रीनवर आणि कोडिंगच्या माध्यमातून सायबर स्पेस मध्ये लढली जात आहेत. इराणशी संबंधित हैंडला हैक (Handala Hack) या गटाने अमेरिकेच्या संरक्षण दलावर केलेला ताजा सायबर हल्ला हे याचे जिवंत उदाहरण आहे. हा केवळ एका देशाचा दुसऱ्या देशावर केलेला हल्ला नसून, जागतिक सुरक्षेच्या बदलत्या स्वरूपाची धोक्याची घंटा आहे.

सायबर हल्ल्याचे स्वरूप आणि व्याप्ती इराणशी धागेदोरे असलेल्या ‘हैंडला हैक’ या हॅकर गटाने अमेरिकेच्या २३०० हून अधिक मरीन आणि नौदल कर्मचाऱ्यांचा अत्यंत संवेदनशील डेटा लीक केला आहे . यामध्ये सैनिकांची नावे, त्यांचे खाजगी फोन नंबर, घराचे पत्ते आणि त्यांच्या बेसचे अचूक लोकेशन्स यांचा समावेश आहे. जेव्हा एखाद्या देशाच्या सैनिकांची इतकी वैयक्तिक माहिती सार्वजनिक होते, तेव्हा ती केवळ गोपनीयतेचा भंग नसून राष्ट्रीय सुरक्षेला लागलेले मोठे भगदाड असते. पेंटागन आणि यूएस सायबर कमांडने या घटनेनंतर हाय अलर्ट जारी केला आहे, जो या संकटाची तीव्रता स्पष्ट करतो.

मनोवैज्ञानिक युद्ध: व्हॉट्सॲपवरून धमक्या या सायबर हल्ल्याचे सर्वात भीतीदायक वैशिष्ट्य म्हणजे त्याचे वैयक्तिक स्वरूप. हॅकर्सनी केवळ डेटा चोरला नाही, तर त्याचा वापर सैनिकांचे मनोबल तोडण्यासाठी केला आहे. सैनिकांना त्यांच्या वैयक्तिक व्हॉट्सॲप (WhatsApp) क्रमांकावर थेट मृत्यूच्या धमक्या देण्यात आल्या आहेत. युद्धभूमीवर लढणाऱ्या सैनिकाचे मानसिक धैर्य हेच त्याचे सर्वात मोठे शस्त्र असते. जेव्हा त्याच्या कुटुंबाची माहिती शत्रूला मिळते आणि त्याला खाजगीरित्या धमकावले जाते, तेव्हा त्याच्या युद्धाच्या उद्देशाबद्दल आणि सुरक्षिततेबद्दल संभ्रम निर्माण होतो. स्रोतांनुसार, अमेरिकन सैनिक सध्या या युद्धाच्या नेमक्या उद्दिष्टाबद्दल गोंधळलेले दिसत आहेत, जे या मनोवैज्ञानिक युद्धाचे यश मानले जाऊ शकते.

हायब्रीड वॉरफेअर: युद्धाचे बदलते परिमाण आज आपण हायब्रीड वॉर (Hybrid War) च्या युगात प्रवेश केला आहे. येथे संघर्ष केवळ क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनपुरता मर्यादित राहिलेला नाही, तर तो सायबर हल्ल्यांशी जोडला गेला आहे. इराणने हे दाखवून दिले आहे की, प्रत्यक्ष युद्धभूमीवर समोरासमोर न येताही शत्रूच्या देशात अस्थिरता कशी निर्माण करता येते. जर जगातील सर्वात प्रगत मानल्या जाणाऱ्या पेंटागनचा डेटा सुरक्षित नसेल, तर सर्वसामान्य नागरिक आणि इतर छोट्या देशांच्या डेटाच्या सुरक्षेचे काय? हा प्रश्न आज संपूर्ण जगाला भेडसावत आहे.

आर्थिक फटका आणि जागतिक परिणाम या सायबर आणि हायब्रीड युद्धाचा परिणाम केवळ लष्करी पातळीवर मर्यादित नाही, तर तो आर्थिक व्यवस्थेलाही हादरे देत आहे. अमेरिकेला या छुप्या युद्धावर आतापर्यंत २.५ लाख कोटी रुपयांहून अधिक खर्च करावा लागला आहे. त्याचबरोबर, पश्चिम आशियातील तणावामुळे तेलाच्या किमतीत होणारी वाढ अमेरिकन आणि जागतिक अर्थव्यवस्थेवर मोठा दबाव निर्माण करत आहे. अमेरिकेच्या एका एअरक्राफ्ट कॅरियरला (विमानवाहू नौका) परत बोलावले गेल्याच्या बातम्याही या दबावाचेच निदर्शक आहेत.

निष्कर्ष इराणच्या या सायबर मोहिमेने हे स्पष्ट केले आहे की, येणाऱ्या काळात डिजिटल फ्रंट हाच खरा युद्धकाळ असणार आहे. डेटा ही नवीन मालमत्ता आहे आणि तिचे संरक्षण करणे हे कोणत्याही सीमांच्या संरक्षणा इतकेच महत्त्वाचे झाले आहे. जर राष्ट्रे सायबर सुरक्षेबाबत अधिक सतर्क झाली नाहीत, तर भविष्यात रणांगणावरील विजयापेक्षा डिजिटल जगातील पराभव अधिक विनाशकारी ठरू शकतो. जगाने आता केवळ शस्त्रास्त्रांची स्पर्धा न करता, माहितीच्या महाजालात स्वतःला सुरक्षित ठेवण्यासाठी एकत्र येण्याची गरज आहे. इराण आणि अमेरिका यांच्यातील हा संघर्ष केवळ दोन देशांमधील वाद नसून, तो डिजिटल युगातील असुरक्षिततेचा आरसा आहे.