श्वासातून मधुमेह तपासणी शक्य:नागपूर विद्यापीठाचे संशोधन, 'नॉन-इनवेसिव्ह डायबिटीस मॉनिटरिंग डिवाइस'ला आंतरराष्ट्रीय मान्यता
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठाच्या संशोधकांनी एक महत्त्वाचे उपकरण विकसित केले आहे, ज्यामुळे आता श्वासाद्वारे मधुमेहाची तपासणी करणे शक्य होणार आहे. पदव्युत्तर प्राणीशास्त्र विभागाने तयार केलेल्या या ‘नॉन-इनवेसिव्ह डायबिटीस मॉनिटरिंग डिवाइस’ला यूके डिझाईन नोंदणीचे प्रमाणपत्र मिळाले आहे, ज्यामुळे आरोग्य क्षेत्रात क्रांती घडण्याची शक्यता आहे. सध्या मधुमेहाच्या तपासणीसाठी रक्ताचे नमुने घेणे आवश्यक असते, जी प्रक्रिया अनेक रुग्णांसाठी वेदनादायक आणि भीतीदायक असते. मात्र, या नवीन उपकरणामुळे केवळ श्वासाचे विश्लेषण करून रक्तातील साखरेची पातळी मोजता येणार आहे. ही पद्धत वेदनारहित, सुरक्षित, सोयीस्कर आणि रुग्णांसाठी अधिक आरामदायक ठरेल. जगभरात मधुमेहाचे रुग्ण मोठ्या संख्येने वाढत आहेत आणि यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी नियमित तपासणी महत्त्वाची आहे. हे उपकरण कोट्यवधी रुग्णांसाठी, विशेषतः लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि सुईची भीती असलेल्या लोकांसाठी मोठा दिलासा ठरू शकते. या उपकरणाची संकल्पना ‘अविष्कार संशोधन महोत्सव २०२४’ मध्ये सादर करण्यात आली होती, जिथे संशोधक हर्ष हितेंद्र तिवारी यांच्या प्रकल्पाला नावीन्यपूर्णतेसाठी पुरस्कार मिळाला होता. या संशोधन प्रकल्पात डॉ. वर्षा धुर्वे, हर्ष तिवारी, सबरीन बानो यांच्यासह विविध महाविद्यालयांतील संशोधकांचा सहभाग आहे. भारतापासून आयर्लंडपर्यंत पोहोचलेले हे सहकार्य या संशोधनाची आंतरराष्ट्रीय व्याप्ती दर्शवते. सध्या हे उपकरण विकसित झाले असले तरी, त्याची अचूकता वाढवण्यासाठी कॅलिब्रेशन आणि व्हॅलिडेशन प्रक्रिया सुरू आहे. ही प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर हे तंत्रज्ञान प्रत्यक्ष वापरासाठी उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे.
वार्ताहार/प्रतिनिधी
