[ads1]
८ आणि ९ सप्टेंबर २०२६ च्या दरम्याने मध्यपूर्वेमध्ये एका नव्या आणि अत्यंत भीषण संघर्षाचा भडका उडाला आहे. इराणने महिन्यांनंतर अमेरिका आणि त्याच्या मित्रराष्ट्रांच्या तळांवर आतापर्यंतचा सर्वात मोठा व विनाशकारी क्षेपणास्त्र तसेच ड्रोन हल्ला चढवला आहे. जॉर्डनच्या आकाशात अमेरिकन पेट्रियट इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रे आणि इराणी क्षेपणास्त्रांमध्ये झालेली चकमक इतकी भीषण होती की संपूर्ण आकाश आगीच्या गोळ्यांनी व दारूगोळ्याच्या आतषबाजीने भरून गेले होते.
या संघर्षाचे मूळ कारण आणि इराणचा हा भयानक पलटवार समजून घेण्यासाठी ८ व ९ सप्टेंबर दरम्यानच्या घटनाक्रमाचे सखोल विश्लेषण करणे अत्यंत गरजेचे आहे. अमेरिकेच्या लष्करी कारवाईपासून ते इराणच्या क्लस्टर वॉरहेड तंत्रज्ञानापर्यंत, तसेच ब्रिटनने इस्रायलला दिलेला धक्का आणि यमनमधील संघर्षापर्यंतच्या सर्व महत्त्वाच्या घडामोडींचे हे विशेष संपादकीय विश्लेषण.
अमेरिकेची तेल टँकर कारवाई आणि इराणचा मध्यरात्रीचा भीषण पलटवार
अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने ९ सप्टेंबर रोजी सकाळी पावणे नऊच्या सुमारास एक अधिकृत व्हिडिओ प्रसिद्ध करून असा दावा केला की, त्यांनी इराणच्या आयआरजीसीशी संबंधित पाच कच्चे तेल वाहून नेणाऱ्या टँकरवर थेट क्षेपणास्त्र हल्ला करून ते पूर्णपणे उद्ध्वस्त केले आहेत. अमेरिकन लष्कराच्या मते, गेल्या दोन दिवसांत आयआरजीसीने अमेरिकन नौदलाच्या एका डिस्ट्रॉयर आणि एका एअरक्राफ्ट कॅरियरवर बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांनी दोनदा हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला होता, ज्याच्या प्रत्युत्तरादाखल ही कारवाई करण्यात आली.
विश्लेषण आणि वास्तव:
इराणच्या तस्नीम न्यूझ एजन्सीने देखील अमेरिकेच्या या हल्ल्याची पुष्टी केली आहे. इराणच्या खारग आयलंडपासून सुमारे ४ मैल अंतरावर नांगरलेल्या एका टँकरवर अमेरिकन क्षेपणास्त्र आदळले आणि त्याला भीषण आग लागली. खारग आयलंड हे इराणचे सर्वात मोठे कच्चे तेल निर्यातीचे केंद्र आहे, जिथून युद्धापूर्वी इराणच्या एकूण तेल निर्यातीपैकी ९०% तेल बाहेर पाठवले जात असे. सुदैवाने, या टँकरवरील कर्मचाऱ्यांना वेळीच सुरक्षित बाहेर काढण्यात आल्याने कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु या टँकरचे अत्यंत मोठे नुकसान झाले आहे.
अमेरिकेच्या या कारवाईने चिडलेल्या इराणने ताबडतोब सूड घेण्याची घोषणा केली आणि मध्यरात्री ३:३० वाजेच्या सुमारास जॉर्डनमध्ये असलेल्या मुवाफक सल्ती किंवा अमेरिकन लष्करी तळावर तब्बल १३ ते ४० बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांचा मारा केला. इराणच्या प्रेस टीव्हीने जारी केलेल्या व्हिडिओ फुटेजमध्ये अमेरिकन एअरबेसवर थेट क्षेपणास्त्रे आदळताना आणि जमिनीवर भीषण आगीचे डोम उठताना स्पष्ट दिसत आहेत. इराणने या कारवाईद्वारे अमेरिकेला स्पष्ट संदेश दिला आहे की त्यांच्या भूप्रदेशाला किंवा जहाजांना हात लावल्यास त्याचा परिणाम अत्यंत भयानक होईल.
पेट्रियट क्षेपणास्त्र संरक्षण यंत्रणेचे अपयश आणि इराणचे थकाऊ जंग तंत्रज्ञान
जॉर्डनच्या आकाशात अमेरिकेच्या अत्यंत महागड्या पेट्रियट एअर डिफन्स सिस्टीमने इराणी क्षेपणास्त्रांना रोखण्याचा आटोकाट प्रयत्न केला. मात्र, इराणने डागलेल्या क्षेपणास्त्रांची आणि ड्रोन्सची संख्या इतकी अफाट होती की अमेरिकन संरक्षण यंत्रणा पूर्णपणे हतबल आणि असहाय्य ठरली.
विश्लेषण आणि तंत्रज्ञान:
या हल्ल्याचे सर्वात धक्कादायक वैशिष्ट्य म्हणजे इराणने वापरलेले क्लस्टर वॉरहेड तंत्रज्ञान. एका मुख्य वॉरहेडमधून हवेतच ८, १० ते १२ छोटे बॉम्ब किंवा म्युनिशन्स बाहेर पडतात. जेव्हा ही क्षेपणास्त्रे लक्ष्याजवळ पोहोचतात, तेव्हा ती अनेक तुकड्यांमध्ये विभागली जातात. यामुळे जमिनीवरून डागल्या जाणाऱ्या पेट्रियट क्षेपणास्त्र यंत्रणेला नक्की कोणत्या बॉम्बवर हल्ला करावा हे समजत नाही आणि ही क्षेपणास्त्रे इंटरसेप्टर यंत्रणेला गुंगारा देऊन तळावर थेट आदळतात.
यामागे इराणची अत्यंत विचारपूर्वक आखलेली थकाऊ जंग रणनीती दिसून येते. एका पेट्रियट इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्राची किंमत सुमारे ४० लाख डॉलर म्हणजेच तब्बल ३ कोटी डॉलरपेक्षा जास्त इतकी आहे आणि ते तयार करण्यासाठी महिन्यांचा कालावधी लागतो. पेंटागॉनने जुलै महिन्यात केवळ एकाच दिवसात ५० पेट्रियट क्षेपणास्त्रे डागली होती, ज्यामुळे युरोपमधील त्यांचा साठा धोक्याच्या पातळीखाली गेला होता. पेंटागॉनने आधीच इशारा दिला होता की त्यांचा क्षेपणास्त्रांचा साठा अत्यंत गंभीर पातळीवर पोहोचला आहे. इराण याच गोष्टीचा फायदा घेऊन अत्यंत स्वस्त ड्रोन्स आणि क्लस्टर क्षेपणास्त्रांचा मारा करून अमेरिकेचा अत्यंत महागडा साठा संपवून त्यांना गुडघ्यावर आणण्याचा प्रयत्न करत आहे.
सीरिया-जॉर्डनची भूमिका आणि ट्रम्प प्रशासनावरील गंभीर आरोप
इराणी क्षेपणास्त्रे जॉर्डनच्या दिशेने जात असताना सीरिया आणि जॉर्डनच्या एअर डिफन्सने देखील त्यांना रोखण्याचा प्रयत्न केला. सीरियाने जॉर्डनच्या सीमेवरील इरबिद शहराच्या वरून जाणाऱ्या क्षेपणास्त्रांना हवेतच मारल्याचा दावा केला, तर जॉर्डनने आपल्या राजधानी अमानसह इतर शहरांवर किमान आठ इराणी क्षेपणास्त्रे पाडल्याचे म्हटले.
विश्लेषण आणि जीवितहानीचा लपवलेला आकडा:
अमेरिकेने दावा केला आहे की त्यांच्या लष्करी जहाजांनी स्वतःचे रक्षण केले आणि कोणत्याही सैनिकाला दुखापत झाली नाही. परंतु, आज खुद्द अमेरिकेतूनच समोर आलेल्या एका मोठ्या वक्तव्यानुसार, ट्रम्प प्रशासनाने अमेरिकन सैनिकांची खरी जीवितहानी आणि जखमींची संख्या मुद्दाम लपवून अत्यंत कमी दाखवली आहे. इराणी प्रसारमाध्यमांनी प्रसिद्ध केलेल्या व्हिडिओंमध्ये अमेरिकन तळावर झालेले थेट हल्ले आणि आगीचे भयानक शोले हे सिद्ध करतात की तिथे मोठे नुकसान झाले आहे, ज्याची खरी माहिती अमेरिका जगासमोर कधीही कबूल करणार नाही.
इतर जागतिक घडामोडी: इस्रायलला ब्रिटनचा झटका, यमन संघर्ष आणि मलेशियातील दुर्घटना
मध्यपूर्वेतील या महायुद्धाच्या वातावरणात जगभरात इतरही अनेक महत्त्वाच्या घडामोडी घडल्या आहेत:
इस्रायलला ब्रिटनचा सर्वात मोठा दणका:
यूके सरकारने इस्रायलला एक अत्यंत जबरदस्त झटका दिला आहे. व्यापलेल्या वेस्ट बँक मधील बेकायदेशीर इस्रायली वसाहतींमध्ये तयार होणाऱ्या सर्व वस्तूंच्या आयातीवर ब्रिटनने पूर्ण बंदी घालण्याची ऐतिहासिक घोषणा केली आहे. ब्रिटीश संसदेमध्ये या वसाहतवाद्यांना थेट दहशतवादी संबोधण्यात आले आहे. ब्रिटनचे परराष्ट्र सचिव एड मिलबँड यांनी इस्रायलवर थेट निशाणा साधत म्हटले की, इस्रायल पॅलेस्टाईनमध्ये वांशिक संहार करत आहे आणि या बेकायदेशीर वसाहतींमधील कोणताही माल ब्रिटीश भूमीवर खपवून घेतला जाणार नाही. गेल्या वर्षी पॅलेस्टाईनला स्वतंत्र देश म्हणून मान्यता दिल्यानंतर ब्रिटनने उचललेले हे आतापर्यंतचे सर्वात कठोर पाऊल मानले जात आहे, ज्यामुळे इस्रायल बिथरला आहे.
यमनमध्ये हूती आणि सौदी समर्थित सैन्यात घनघोर युद्ध:
यमनच्या हूती लढवय्यांनी अल-जाफ प्रांतातील खब आणि अश-शाफ जिल्ह्यातील सुक अल-यतामा बाजारात पुढे सरसावलेल्या सौदी समर्थित सैन्याला चहूबाजूने घेरून मोठा हल्ला चढवला. या अचानक झालेल्या हल्ल्यात सौदी सैन्याच्या अनेक लष्करी गाड्या आणि आर्मर्ड युनिट्स पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाल्याचा आणि सौदी सैन्याला माघार घेण्यास भाग पाडल्याचा दावा हूतींनी केला आहे. दुसरीकडे, यमनच्या सरकारी सैन्यानेही अनेक ठिकाणी हूतींना मागे ढकलल्याचा आणि अनेक हूती लढवय्यांना मारल्याचा प्रतिदावा केला आहे.
मलेशियात वैद्यकीय हेलिकॉप्टर कोसळून ५ जणांचा मृत्यू:
मध्यपूर्वेबाहेर मलेशियातील सारावाक राज्यातील उलु बाराम भागातील लाँग लेलांग विमानतळाच्या रनवेजवळ आरोग्य मंत्रालयाचे एक वैद्यकीय हेलिकॉप्टर कोसळून त्याला भीषण आग लागली. फ्लाइंग डॉक्टर सर्व्हिस अंतर्गत जंगलातील दुर्गम भागात वैद्यकीय मदत पोहोचवण्यासाठी जात असलेल्या या हेलिकॉप्टरमधील पायलट, १ वैद्यकीय अधिकारी, १ साहाय्यक वैद्यकीय अधिकारी आणि २ परिचारिका अशा सर्व ५ जणांचा जागीच दुर्दैवी मृत्यू झाला.
निष्कर्ष: मध्यपूर्वेतील अनियंत्रित युद्ध आणि जागतिक महासत्तेची कोंडी
८ आणि ९ सप्टेंबरच्या रात्री घडलेल्या या घटनावरून हे स्पष्ट होते की, मध्यपूर्वेतील युद्ध आता अशा धोकादायक वळणावर पोहोचले आहे जिथून मागे फिरणे जवळजवळ अशक्य दिसत आहे. अमेरिकेने इराणच्या तेल टँकरवर केलेले हल्ले आणि त्याला प्रत्युत्तर म्हणून इराणने जॉर्डनच्या आकाशात घडवून आणलेला क्लस्टर क्षेपणास्त्रांचा पाऊस हे दर्शवतो की इराण आता कोणत्याही थराला जाण्यास तयार आहे.
महागड्या पेट्रियट यंत्रणांचा साठा संपवून अमेरिकेला आर्थिक व लष्करीदृष्ट्या थकवण्याची इराणची रणनीती यशस्वी ठरताना दिसत आहे. दुसरीकडे, ब्रिटनसारख्या जवळच्या मित्रराष्ट्राने इस्रायलवर टाकलेला बहिष्कार आणि संसदेत केलेले वांशिक संहाराचे आरोप हे इस्रायल व अमेरिकेसाठी राजनैतिक स्तरावर अत्यंत मोठे अपयश आहे. जर अमेरिकेने वेळीच संयम दाखवला नाही, तर हा क्षेपणास्त्र संघर्ष संपूर्ण जगाला एका न भुतो न भविष्यती अशा महायुद्धाच्या खाईत लोटेल यात शंका नाही.
[ads2]
Leave a Reply