यूपीत चंद्रशेखर-ओवैसी युती निश्चित:दलित-मुस्लिम 40% लोकसंख्येला सोबत घेणार; मायावतींचा विक्रम मोडण्याची चंद्रशेखर यांची इच्छा

[ads1]

संविधान दिनी उत्तर प्रदेशच्या राजकारणात नव्या आघाडीची घोषणा होऊ शकते. लखनौच्या रमाबाई मैदानात AIMIM चे प्रमुख असदुद्दीन ओवैसी आणि आझाद समाज पक्षाचे प्रमुख चंद्रशेखर आझाद आघाडीची घोषणा करू शकतात. ओवैसी या आघाडीच्या माध्यमातून उत्तर प्रदेशात ४० ते ४५ जागांवर निवडणूक लढवतील. इतर जागांवर चंद्रशेखर यांचा पक्ष निवडणूक लढवेल. दोन्ही पक्षांचे लक्ष उत्तर प्रदेशात दलित-मुस्लिम समीकरण तयार करण्यावर आहे. उत्तर प्रदेशात दलितांची लोकसंख्या सुमारे २१ टक्के, तर मुस्लिमांची लोकसंख्या जवळपास १९ टक्के आहे. दोघांची आघाडी झाली, तर ते ४० टक्के लोकसंख्येला आपल्या बाजूला घेऊ शकतात. चंद्रशेखर आणि ओवैसी यांची जोडी दलित-मुस्लिम मतदारांना कितपत आपल्या बाजूला वळवू शकेल? उत्तर प्रदेशातील किती जागांवर या आघाडीचा प्रभाव पडू शकतो? यामुळे कोणाचे नुकसान आणि कोणाला फायदा होईल? वाचा रिपोर्टमध्ये… लखनौच्या रमाबाई आंबेडकर मैदानावर २६ नोव्हेंबरला आझाद समाज पक्ष आणि भीम आर्मी शक्तिप्रदर्शन करण्याच्या तयारीत आहेत. चंद्रशेखर आझाद यांनी याला ‘संविधान वाचवा महासभा’ असे नाव दिले आहे. चंद्रशेखर यांनी हे मैदान तीन दिवसांसाठी बुक केले आहे. या मैदानाची क्षमता सुमारे ५ लाख लोकांची आहे. आतापर्यंत केवळ मायावतीच आपल्या सभेत हे मैदान भरू शकल्या आहेत. यावेळी चंद्रशेखर हा विक्रम गाठू इच्छित आहेत. यामाध्यमातून दलितांमध्ये हा संदेश पोहोचवायचा आहे की, आता त्यांचा आझाद समाज पक्षही बसपाला पर्याय म्हणून तयार आहे. यासाठी संपूर्ण प्रदेशातून समर्थकांना बोलावण्याची तयारी सुरू आहे. पक्षाने जाहीर केलेल्या विधानसभा प्रभारींनाही गर्दी जमवण्याचे लक्ष्य देण्यात आले आहे. चंद्रशेखर यांनी प्रत्येक विधानसभा मतदारसंघातून १ हजार ते १५०० लोक आणण्याची जबाबदारी दिली आहे. चंद्रशेखर यांनी आतापर्यंत दोन याद्यांद्वारे 87 विधानसभा प्रभारींची नावे जाहीर केली आहेत. बसपाच्या धर्तीवर चंद्रशेखर यांनी विधानसभा प्रभारी नियुक्त केले आहेत. निवडणुकीत याच प्रभारींना उमेदवार घोषित केले जाते. चंद्रशेखर यांनी गेल्या तीन महिन्यांत उत्तर प्रदेशात 12 पेक्षा जास्त सभा आणि रॅली केल्या आहेत. त्यांच्या भाषणांमध्ये मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ हे सर्वाधिक लक्ष्यावर असतात. ओवैसींसोबत आघाडीसाठी 4 फेऱ्यांमध्ये चर्चा झाली AIMIM चे प्रदेशाध्यक्ष शौकत अली यांनी चंद्रशेखर यांच्या पक्षासोबतच्या आघाडीच्या प्रश्नावर म्हटले- आमची तयारी प्रदेशातील सर्व ४०३ विधानसभा मतदारसंघांसाठी आहे. कोणत्या पक्षासोबत आघाडी होईल आणि AIMIM किती जागांवर निवडणूक लढवणार? याबाबतचा अंतिम निर्णय आमच्या पक्षाचे नेते असदुद्दीन ओवैसी घेतील. मात्र, त्यांनी चंद्रशेखर यांच्या पक्षासोबत आघाडीच्या वृत्तांचा इन्कारही केला नाही. पक्षाशी संबंधित सूत्रांचा दावा आहे की, शौकत अली आणि चंद्रशेखर यांच्यात आघाडीबाबत चार फेऱ्यांमध्ये चर्चा झाली आहे. चंद्रशेखर यांची ओवैसी यांच्याशीही या मुद्द्यावर चर्चा झाली आहे. दोन्ही पक्षांमध्ये मुस्लिमबहुल जागांवरून पेच निर्माण झाला आहे. मुस्लिमबहुल जागांवर दोन्ही पक्षांचा अधिक दावा आहे. ओवैसींच्या पक्षाला उत्तर प्रदेशातील मुस्लिमबहुल ४० जागांवर निवडणूक लढवायची आहे. स्वतः ओवैसींनी आतापर्यंत उत्तर प्रदेशात ज्या ८ सभा घेतल्या आहेत, त्या मुस्लिमबहुल भागांतच झाल्या आहेत. या सभांना मोठ्या संख्येने मुस्लिम, विशेषतः तरुण, सहभागी होत आहेत. ओवैसींच्या भाषणांमध्ये समाजवादी पक्ष आणि काँग्रेसवर सर्वाधिक टीका होत आली आहे. ते म्हणतात की मुस्लिम तरुणांमध्ये क्षमतेची कोणतीही कमतरता नाही, मात्र त्यांना राजकारणात पुढे जाण्याची संधी दिली जात नाही. चंद्रशेखर यांचा प्रयत्न आहे की २५ नोव्हेंबरपूर्वी त्यांनी आघाडीच्या गाठी सोडवाव्यात. लखनौच्या रमाबाई मैदानावर आयोजित सभेत चंद्रशेखर या आघाडीची घोषणा करू इच्छितात. पक्षाशी संबंधित एका नेत्याचा दावा आहे की, ओवैसींनाही या सभेसाठी बोलावण्याची तयारी सुरू आहे. मात्र AIMIM चे प्रदेशाध्यक्ष शौकत अली यांचा दावा आहे की, अद्याप आझाद समाज पक्षाकडून अधिकृतरीत्या असे कोणतेही निमंत्रण मिळालेले नाही. मुस्लिमांची मोठी लोकसंख्या त्यालाच मतदान करेल, जो भाजपला पराभूत करू शकेल पश्चिम उत्तर प्रदेशच्या राजकारणावर लक्ष ठेवणारे विश्लेषक जैगम मुर्तजा म्हणतात की, चंद्रशेखर यांचा प्रभाव विशेषतः ४० वर्षांखालील दलित तरुणांमध्ये दिसून येतो. त्याचप्रमाणे, ओवैसी मुस्लिम तरुणांमध्ये लोकप्रिय आहेत. मात्र, २०२२ च्या विधानसभा निवडणुकीत ओवैसी यांच्या पक्ष एआयएमआयएमने ९५ जागांवर उमेदवार उभे केले होते, परंतु त्यांना ०.५० टक्के मतेही मिळाली नव्हती. मुर्तझा यांच्या मते, ओवैसींच्या सभांमध्ये गर्दी तर जमते, पण ती मतांमध्ये परिवर्तित होत नाही. मुस्लिम मतदार ओवैसी किंवा चंद्रशेखर यांच्या पक्षाला तेव्हाच मतदान करतील, जेव्हा त्यांना वाटेल की, त्यांचे उमेदवार भाजपचा पराभव करू शकतात. चंद्रशेखर यांच्या पक्षाला दलित तरुणांचा पाठिंबा मिळू शकतो, ज्यामुळे त्याची मतांची टक्केवारी वाढू शकते. त्यांचे म्हणणे आहे की, युतीमुळे काही जागांवर दलित आणि मुस्लिम मते एकत्र येऊ शकतात. यासाठी दोन्ही पक्षांना मजबूत उमेदवार उभे करावे लागतील. तसे झाले नाही तर मुस्लिम लोकसंख्येच्या मोठ्या भागाचा पाठिंबा मिळवणे कठीण होईल. त्यांच्या मते, या युतीला एकूण मुस्लिम लोकसंख्येच्या २० टक्क्यांपेक्षा जास्त पाठिंबा मिळण्याची शक्यता कमी आहे. ज्येष्ठ पत्रकार रवींद्र प्रताप राणा हेही या मताशी सहमत आहेत. त्यांचे म्हणणे आहे की, मुस्लिम तरुणांमध्ये ओवैसी लोकप्रिय आहेत आणि ते त्यांना मतदानही करू शकतात. मात्र, मुस्लिम लोकसंख्येच्या मोठ्या भागाला असे वाटते की, उत्तर प्रदेशात समाजवादी पक्ष-काँग्रेसची युतीच भाजप सरकारचा पराभव करू शकते. अशा परिस्थितीत या नव्या युतीसमोरील सर्वात मोठे आव्हान मुस्लिम मतदारांचा विश्वास जिंकणे असेल. चंद्रशेखर आणि ओवैसी यांच्या आघाडीमुळे तीन समीकरणे बदलतील आघाडीमुळे सपा-बसपाचे नुकसान उत्तर प्रदेशात 41 विधानसभा मतदारसंघ असे आहेत, जिथे मुस्लिम आणि दलित मतदारांची एकूण लोकसंख्या 50 टक्क्यांहून अधिक आहे. या मतदारसंघांमध्ये दोन्ही समुदायांची मते निवडणुकीच्या निकालांवर प्रभाव टाकू शकतात. याशिवाय, 62 मतदारसंघांमध्ये मुस्लिम मतदारांची लोकसंख्या 25 ते 70 टक्क्यांदरम्यान आहे, तर 39 मतदारसंघांमध्ये दलित मतदारांचे प्रमाण 30 ते 42 टक्क्यांपर्यंत आहे. ज्येष्ठ पत्रकार रविंद्र प्रताप राणा यांच्या मते, चंद्रशेखर आणि ओवैसी एकत्र आल्यास समाजवादी पक्ष (सपा) आणि बहुजन समाज पक्षाच्या (बसपा) मतपेढीवर परिणाम होऊ शकतो. चंद्रशेखर दलित मतांमध्ये सेंध लावू शकतात, ज्यांना बसपाची पारंपरिक मतपेढी मानले जाते. त्याचवेळी, ओवैसी यांच्या पक्षामुळे मुस्लिम मतदारांमध्ये सपाला मिळणाऱ्या समर्थनावर परिणाम होऊ शकतो. सपाच्या मुस्लिम-यादव (एम-वाई) समीकरणात मुस्लिम मतदारांची महत्त्वाची भूमिका आहे. ज्येष्ठ पत्रकार जैगम मुर्तजा म्हणतात- या आघाडीने निवडणूक लढवल्यास दलित आणि मुस्लिमबहुल मतदारसंघांमध्ये तिरंगी लढत होऊ शकते. अशा परिस्थितीत मतविभाजनाचा निवडणुकीच्या निकालावर परिणाम होऊ शकतो. त्यांच्या मते, दलित आणि मुस्लिम मते वेगवेगळ्या पक्षांमध्ये विभागली गेल्यास भाजपला या मतदारसंघांमध्ये फायदा होऊ शकतो. राखीव मतदारसंघांमध्ये मुस्लिम मतदारांची भूमिका उत्तर प्रदेशातील 84 राखीव मतदारसंघांपैकी अनेक मतदारसंघांमध्ये मुस्लिम मतदार निर्णायक भूमिका बजावतात. नगीना, पुरकाजी, धनौरा आणि नहटौर यांसारख्या राखीव मतदारसंघांमध्ये उमेदवार दलित समुदायातील असला, तरी विजय-पराजयाचा निर्णय 35-40% मुस्लिम मतदारांच्या भूमिकेवर अवलंबून असतो. चंद्रशेखरही मायावतींप्रमाणे जाटव समाजातून येतात. बिहारचा प्रयोग आणि यूपीमधील फायदा-तोटा यूपीपूर्वी हे आघाडी 2025 च्या बिहार विधानसभा निवडणुकीत एकत्र आले होते. बिहारमधील 243 जागांपैकी आघाडीने 64 जागांवर उमेदवार उभे केले होते. यामध्ये एआयएमआयएमने 35, चंद्रशेखर यांच्या पक्षाने 25 आणि स्वामी प्रसाद मौर्य यांच्या जनता पक्षाने 4 जागांवर निवडणूक लढवली होती. एआयएमआयएमचे 5 उमेदवार सीमांचल भागातून निवडणूक जिंकण्यात यशस्वी झाले. म्हणजेच आघाडीला एकूण 5 जागांवर विजय मिळाला. ज्येष्ठ पत्रकार रवींद्र प्रताप राणा यांच्या मते, उत्तर प्रदेशात हे आघाडी बिहारच्या तुलनेत अधिक प्रभाव पाडू शकते. याचे कारण म्हणजे चंद्रशेखर यांनी येथे आपला मजबूत राजकीय आधार निर्माण केला आहे. ते पश्चिम उत्तर प्रदेशातून येतात आणि नगीना मतदारसंघाचे खासदार आहेत. या भागात मुस्लिम मतदारांची लक्षणीय संख्या आहे. पश्चिम उत्तर प्रदेशात मुस्लिमबहुल मतदारसंघही मोठ्या संख्येने आहेत. राणा यांच्या मते, चंद्रशेखर आणि ओवैसी यांच्या आघाडीला उत्तर प्रदेशात 5 ते 6% मते मिळाली तरी ती त्यांच्यासाठी मोठी उपलब्धी ठरेल.

[ads2]