सरकार म्हणाले- वृत्तवाहिन्यांनी देशविरोधी मजकूर दाखवू नये:प्रक्षोभक वादविवाद टाळा, AI चा योग्य वापर करा; मार्गदर्शक सूचनांमध्ये १० निर्देश

[ads1]

माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाने सर्व खासगी सॅटेलाइट टीव्ही चॅनेल्ससाठी बुधवारी नवीन सल्लागार सूचना जारी केली. याअंतर्गत न्यूज चॅनेल्सना राष्ट्रविरोधी आशय दाखवू नये, असे निर्देश देण्यात आले आहेत. चॅनेल्सनी भडकाऊ चर्चांपासून दूर राहावे. यासोबतच मंत्रालयाने चॅनेल्सना एआयचा योग्य पद्धतीने वापर करण्यास सांगितले आहे. मंत्रालयाने म्हटले आहे की, अनेक खासगी टीव्ही चॅनेल्सवर प्रोग्राम कोडमधील तरतुदींचे पालन केले जात नाही. इंटर-डिपार्टमेंटल कमिटी (IDC) नेही काही चॅनेल्सवर प्रोग्राम कोडशी सुसंगत नसलेला आशय प्रसारित झाल्याचे आढळून आणले आहे. १. दहशतवादविरोधी कारवाईच्या थेट प्रक्षेपणावर बंदी सुरक्षा दलांच्या दहशतवादविरोधी कारवायांचे थेट वार्तांकन प्रतिबंधित आहे. अशा कारवाईदरम्यान माध्यमांचे वार्तांकन केवळ अधिकृत अधिकाऱ्यांकडून कारवाई संपल्यानंतर देण्यात आलेल्या माहितीस मर्यादित असावे. गरज भासल्यास असे दृश्य दाखवताना त्यावर वेळेची नोंद असावी, जेणेकरून ते थेट वार्तांकन असल्याचा गैरसमज होणार नाही. २. हिंसक किंवा त्रासदायक दृश्ये दाखवू नयेत चॅनेलना हिंसक, अंगावर शहारे आणणारी किंवा त्रासदायक दृश्ये दाखवताना सावधगिरी, जबाबदारी आणि संपादकीय विवेक बाळगण्यास सांगण्यात आले आहे. अशा दृश्यांमुळे प्रेक्षकांना अनावश्यक त्रास होऊ नये आणि प्रसारणातील सभ्यता कायम राहावी. ३. गुन्हे आणि हिंसाचाराचे वार्तांकन करताना सावधगिरी गुन्हे आणि हिंसाचाराशी संबंधित घटनांचे वार्तांकन पडताळलेल्या तथ्यांवर आणि सत्यावर आधारित असावे. जाणीवपूर्वक चुकीची, दिशाभूल करणारी किंवा अर्धवट माहिती प्रसारित होऊ नये, यासाठी वार्तांकन संतुलित आणि जबाबदार पद्धतीने करण्यास सांगण्यात आले आहे. ४. कोणत्याही गुन्ह्याचे सनसनाटी वृत्तांकन टाळा वाहिन्यांना अशा सनसनाटी वृत्तांकनापासून दूर राहण्यास सांगण्यात आले आहे, ज्यामुळे बेकायदेशीर किंवा सामाजिकदृष्ट्या अवांछित वर्तनाला प्रोत्साहन मिळते किंवा ते सामान्य असल्याचा संदेश जातो. त्रासदायक दृश्ये वारंवार दाखवणे किंवा लूपमध्ये चालवणे टाळावे आणि गरज भासल्यास ब्लर किंवा मास्किंगचा वापर करावा, असा सल्ला देण्यात आला आहे. ५. नैसर्गिक आपत्ती आणि मोठ्या दुर्घटनांच्या वार्तांकनात सावधगिरी नैसर्गिक आपत्ती आणि मोठ्या दुर्घटनांशी संबंधित दृश्ये गरज भासल्यास टाइम-स्टॅम्पसह दाखवावीत, जेणेकरून प्रेक्षकांमध्ये अनावश्यक घबराट निर्माण होणार नाही. वार्तांकन सत्यापित तथ्यांवर आधारित असावे. ६. भारताच्या अधिकृत नकाशाचा वापर करावा खासगी सॅटेलाइट टीव्ही वाहिन्यांना सर्व प्रसारणे, ग्राफिक्स आणि डिजिटल सादरीकरणांमध्ये सर्व्हे ऑफ इंडिया यांनी प्रकाशित केलेला भारताचा अधिकृत नकाशाच वापरण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. ७. वाहिनीवर भडकाऊ वादविवाद होऊ नयेत टीव्ही कार्यक्रम आणि थेट चर्चांमध्ये सांप्रदायिक किंवा राष्ट्रविरोधी भावनांना प्रोत्साहन देऊ नये, असे सांगण्यात आले आहे. वाहिन्यांना पॅनेलिस्ट आणि सहभागींची निवड करताना सावधगिरी बाळगण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. गरज भासल्यास म्यूट, अस्वीकरण, कार्यक्रम थांबवणे किंवा फीड बंद करणे यांसारखी पावले उचलण्यास सांगण्यात आले आहे, जेणेकरून अपमानास्पद, आक्षेपार्ह किंवा भडकाऊ मजकुराचे प्रसारण रोखता येईल. ८. लैंगिक गुन्ह्यांतील पीडितांची ओळख सुरक्षित ठेवणे लैंगिक गुन्ह्यांतील पीडितांची ओळख सार्वजनिक न करण्याच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशांचे आणि संबंधित कायद्यांचे काटेकोरपणे पालन करण्यास वाहिन्यांना सांगण्यात आले आहे. पीडिताची ओळख उघड करणारी प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष माहिती, छायाचित्रे, कुटुंबाची माहिती, ठिकाण किंवा इतर तपशील प्रसारित केले जाऊ नयेत. 9. AI च्या वापराबाबतही निर्देश वाहिन्यांना आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आणि त्याच्या साधनांचा, ज्यामध्ये जनरेटिव्ह AI चाही समावेश आहे, सावधगिरीने वापर करण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. यामध्ये ग्राफिक्स आणि आभासी वृत्त सादरीकरणासारख्या गोष्टींचाही समावेश आहे. AI चा वापर केवळ सहाय्यक भूमिकेत केला जावा आणि त्यामुळे बातमीची अचूकता, प्रामाणिकता व संवेदनशीलता प्रभावित होऊ नये. तसेच कार्यक्रम संहितेचे पालन करणे आवश्यक आहे. 10. संपादकीय आणि कंटेंट प्रणाली मजबूत करा ब्रॉडकास्टर्सना त्यांच्या पुनरावलोकन यंत्रणा मजबूत करण्याचा आणि बातम्या संकलन, संपादन, निर्मिती, प्रसारण व टेलिकास्टशी संबंधित सर्व कर्मचाऱ्यांना प्रोग्राम कोडमधील तरतुदींची पुरेशी माहिती देण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. संपादकीय आणि निर्मिती पथकांसाठी नियमितपणे कार्यशाळा, प्रशिक्षण कार्यक्रम आणि जनजागृती सत्रे आयोजित करण्यास सांगण्यात आले आहे, जेणेकरून प्रोग्राम कोडचे सातत्याने पालन सुनिश्चित करता येईल.

[ads2]