अमेरिकन लष्कराची अंतर्गत पडझड अमेरिकेच्या लष्करी ताकदीला सध्या घरघर लागल्याचे चित्र आहे. नुकतीच अमेरिकेच्या टेक्सास प्रांतात फोर्ट हूड येथील एक मिलिट्री अपाचे हेलिकॉप्टर कोसळल्याची घटना घडली, ज्यात दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला. ही केवळ एक अपघात नसून, गेल्या पाच महिन्यांतील अशा प्रकारची पाचवी ते सातवी घटना आहे. अमेरिकेची युद्धनौका असो वा हेलिकॉप्टर, त्यांमध्ये सतत तांत्रिक बिघाड किंवा आगी लागण्याच्या घटना समोर येत आहेत. हे अमेरिकन लष्कराच्या देखभालीवर आणि त्यांच्या अंतर्गत कार्यक्षमतेवर मोठे प्रश्नचिन्ह उभे करत आहे.
USS अब्राहम लिंकन: समुद्रातील नरक सर्वात धक्कादायक बातमी ओमानच्या समुद्रातून येत आहे. इराणच्या भीतीने तैनात असलेल्या USS अब्राहम लिंकन या अमेरिकन विमानवाहू युद्धनौकेवरील सहा सैनिकांनी चक्क समुद्रात उड्या मारून आत्महत्येचा प्रयत्न केला. या जहाजावर सुमारे ५००० सैनिक गेल्या २५० दिवसांपासून (९ महिन्यांहून अधिक काळ) जमिनीवर पाय न ठेवता तैनात आहेत. या सैनिकांची मानसिक स्थिती इतकी खालावली आहे की, कुटुंबांनी या जहाजावरील परिस्थितीचे वर्णन नरक असे केले आहे. अन्नाची कमतरता, दूषित पाणी, स्वच्छतेच्या साधनांचा अभाव आणि निकृष्ट दर्जाचे रेशन यामुळे तिथे विद्रोह होण्याची शक्यता यूएस सेंट कॉमच्या कमांडरांनी वर्तवली आहे. इराणने जॉर्डन आणि बहरीन (जिथे अमेरिकेचा ५ वा ताफा आहे) येथील पुरवठा साखळीवर केलेल्या हल्ल्यांमुळे ही परिस्थिती ओढवली आहे.
इराणचा मिशन २०२९ आणि आक्रमक पवित्रा दुसरीकडे, इराणने आपली रणनीती पूर्णपणे बदलली आहे. इराणचे सर्वोच्च नेते खामेनी यांनी आता केवळ संरक्षणात्मक न राहता आक्रमक हल्ल्यांची रणनीती स्वीकारली आहे. इराणने धमकी दिली आहे की, जर अमेरिकेने (किंवा भावी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी) त्यांच्या अटी मान्य केल्या नाहीत, तर ते हे युद्ध २०२९ पर्यंत, म्हणजेच ट्रम्प यांच्या संभाव्य कार्यकाळाच्या शेवटपर्यंत खेचतील. आयआरजीसीमध्ये कट्टरपंथीयांच्या नियुक्त्या करण्यात आल्या असून, शत्रूच्या भूमीत शिरून हल्ला करण्याची क्षमता विकसित करण्यावर भर दिला जात आहे. इराणची स्पष्ट अट आहे की, अमेरिकेने संपूर्ण मध्य पूर्वेतून आपले सैन्य मागे घ्यावे.
इराकधून अमेरिकेची माघार: एका युगाचा अंत? २००३ पासून इराकमध्ये ठाण मांडून बसलेले अमेरिकन सैन्य आता ३० सप्टेंबरपर्यंत पूर्णपणे माघार घेण्याच्या तयारीत आहे. इराण समर्थित गटांनी अमेरिकन तळांवर केलेल्या सततच्या हल्ल्यांमुळे अमेरिकेला हा निर्णय घ्यावा लागत आहे. जेव्हा इराकी सुरक्षा दले आयएसआयएसचा सामना करण्याची जबाबदारी स्वीकारत आहेत, तेव्हाच अमेरिकेला तिथून बाहेर पडावे लागणे, हे अमेरिकन लष्करी वर्चस्वाचा मोठा पराभव मानला जात आहे.
आखाती देशांची नवी फील्डिंग मध्य पूर्वेतील देश आता अमेरिकेवर विसंबून न राहता स्वतःचे मार्ग शोधत आहेत.
१. यूएईची इराणशी हातमिळवणी: भविष्यातील हल्ले टाळण्यासाठी संयुक्त अरब अमिरातीने इराणची गोठवलेली कोट्यवधी डॉलर्सची संपत्ती आणि २ टन सोने विशेष विमानाने तेहरानला पाठवले आहे. हे अमेरिकेवरील दबावाचे लक्षण आहे की त्यांनीही इराणचे फंड रिलीज करावेत.
२. सौदी-ओमान ग्रीन कॉरिडॉर: इराणच्या होरमुझ आणि बाब-अल-मंडेब या समुद्री मार्गावरील नाकाबंदीला कंटाळून सौदी अरब आणि ओमानने ५३३ दशलक्ष डॉलर्स खर्चून एक नवा सिक्युअर ग्रीन लँड कॉरिडॉर सुरू केला आहे. यामुळे समुद्री धोके टाळून मालाची वाहतूक करणे सोपे होणार आहे.
इस्त्रायलची चाल आणि ट्रम्प यांचा ट्रक प्रवास या सर्व तणावादरम्यान एक खळबळजनक खुलासा समोर आला आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांना इराणकडून धोका असल्याचे सांगून इस्त्रायलने सीआयएला खोटी माहिती दिली होती, जेणेकरून अमेरिकेने इराणवर हल्ला करावा. याच भीतीपोटी ट्रम्प यांना एकदा ट्रकच्या मागे लपून प्रवास करावा लागला होता. इस्त्रायलला ट्रम्प यांचे तुर्कीशी वाढणारे संबंध तोडायचे होते आणि अमेरिकेला पुन्हा युद्धात ओढायचे होते.
निष्कर्ष एकूणच, अमेरिकन सैन्य सध्या मानसिक आणि तांत्रिकदृष्ट्या खचलेले दिसत आहे. इराणचा वाढता प्रभाव आणि आखाती देशांनी अमेरिकेला डावलून सुरू केलेली स्वतंत्र धोरणे हे सूचित करतात की, मध्य पूर्वेतील अमेरिकेचे वर्चस्व आता संपुष्टात येत आहे. जर परिस्थिती सुधारली नाही, तर महासत्ता म्हणून अमेरिकेची प्रतिमा केवळ कागदावरच उरेल, अशी चिन्हे आहेत.
