[ads1]
उत्तर प्रदेशच्या राजकारणात अंतर्गत वादळाची चाहूल
उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणूक २०२७ साठी अजून काही काळ शिल्लक असला, तरी राज्यातील राजकीय वातावरण आतापासूनच प्रचंड तापू लागले आहे. भारतीय जनता पक्षाच्या (भाजप) अंतर्गत वर्तुळात चाललेल्या घडामोडी, गुप्त सर्व्हेचे समोर आलेले आकडे आणि पक्षातीलच बड्या नेत्यांचे उफाळून आलेले असंतोष यामुळे राजकीय वर्तुळात मोठा भूकंप झाल्याचे पाहायला मिळत आहे. एका बाजूला पक्ष केंद्रीय पातळीवर खासदारांची जुळवाजुळव आणि ३६० चे लक्ष्य गाठण्यासाठी धडपडत असताना, समान नागरी कायद्यावरून (UCC) बंडखोरीचे सूर उमटताना दिसत आहेत. राजस्थानमधील विजयाचे निकाल प्रचंड दिसले तरी ते खंडित स्वरूपाचे असल्याचे मानले जात आहे. अशा पार्श्वभूमीवर, उत्तर प्रदेशातून समोर येणाऱ्या तीन मोठ्या बातम्यांनी भाजपच्या गोटात मोठी अस्वस्थता निर्माण केली आहे.
गुप्त सर्व्हेचा धक्का: १६०-१८० जागांचा आकडा आणि १२८ आमदारांविरोधात अँटी-इन्कम्बन्सी
उत्तर प्रदेशातील राजकीय परिस्थितीचा अंदाज घेण्यासाठी सरकारी गुप्तचर यंत्रणा तसेच विविध पातळींवर अनधिकृत सर्व्हे आणि फीडबॅक घेण्याचे काम सुरू झाले आहे. पक्षांतर्गत चर्चेत असलेल्या अनधिकृत आकडेवारीनुसार, अत्यंत वाईट परिस्थितीत भाजपचा आकडा थेट १७० ते १८० किंवा १६० ते १७५ जागांपर्यंत खाली येऊ शकतो, असा अंदाज वर्तवला जात आहे. जरी निवडणूक येईपर्यंत यात सुधारणा होईल असा दावा केला जात असला, तरी सध्याची परिस्थिती पक्षासाठी चिंताजनक मानली जात आहे.
ऑगस्ट महिन्यात एका संस्थेने केलेल्या सर्व्हेमध्ये महागाई, युसीसी (UCC), अग्निपथ/आंदोलन, एथेनॉल धोरण आणि आरक्षण यांसारख्या अत्यंत संवेदनशील मुद्द्यांवर जनतेमध्ये नकारात्मक वातावरण निर्माण झाल्याचा दावा करण्यात आला आहे. सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, भाजपच्या सध्याच्या तब्बल १२८ आमदारांविरोधात प्रचंड अँटी-इन्कम्बन्सी (विरोधी लाट) असल्याचे समोर आले आहे. विशेषतः सलग दोनदा निवडून आलेल्या आमदारांविरोधात जनतेमध्ये तीव्र नाराजीची भावना आहे. जर या १२८ आमदारांची तिकिटे कापली नाहीत, तर पक्षाला निवडणुकीत मोठे नुकसान सहन करावे लागू शकते.
या परिस्थितीवर मात करण्यासाठी संघटन पातळीवर सुमारे ३० टक्के जागांवर म्हणजेच ७५ ते ८० विद्यमान आमदारांची तिकिटे कापण्याची आणि पराभूत झालेल्या जागांवर नवीन चेहरे देण्याची मोठी योजना आखली जात आहे. एकीकडे सरकार आणि आमदारांविरोधात अँटी-इन्कम्बन्सी असल्याचे संकेत मिळत असले, तरी मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या वैयक्तिक प्रतिमेवर किंवा त्यांच्याविरोधात कोणतीही अँटी-इन्कम्बन्सी नाही, असे फीडबॅकच्या हवाल्याने सांगितले जात आहे.
बंडखोरीच्या उंबरठ्यावर तीन मोठे चेहरे? कौशल किशोर, रीटा बहुगुणा आणि अदिती सिंग
भाजपमधील अंतर्गत कलहाचा दुसरा सर्वात मोठा पैलू म्हणजे पक्षातील काही वरिष्ठ आणि प्रभावी नेत्यांची निर्माण झालेली अस्वस्थता होय. समाजवादी पक्षाने (सपा) भाजपमध्ये असमाधानी असलेल्या नेत्यांसाठी आपले दरवाजे उघडे ठेवले आहेत, तर काँग्रेसकडूनही या नेत्यांना गळ घालण्याचे प्रयत्न सुरू असल्याचे समजते. यात प्रामुख्याने तीन बड्या चेहऱ्यांची नावे चर्चेत आली आहेत:
- पूर्व केंद्रीय मंत्री कौशल किशोर आणि स्वाभिमान रॅली: पासी समाजाचे मोठे नेते, दोन वेळा खासदार आणि मोदी सरकारमध्ये मंत्री राहिलेले कौशल किशोर हे सध्या भाजपविरोधात बागी तेवरात दिसत आहेत. त्यांनी नुकतीच लखनऊच्या भूमीवर २५,००० लोकांच्या उपस्थितीत एक स्वाभिमान रॅली आयोजित केली होती. या रॅलीतून त्यांनी स्वपक्षीय सरकारवरच जोरदार हल्ले चढवले. कौशल किशोर यांनी योगी सरकारच्या कंत्राटी/संविदा आणि आउटसोर्सिंग व्यवस्थेला बोगस आणि फसवणूक ठरवत तिची पोलखोल केली. तसेच, सरकारी कार्यालये, पोलीस ठाणे आणि तहसील कार्यालयांमध्ये लाचखोरी आणि भ्रष्टाचाराचा दर प्रचंड वाढल्याचे आणि आमची कोणतीही ऐकवणूक होत नसल्याचे थेट २५ हजार जनतेसमोर कबूल केले. कोरोना काळातही त्यांनी सरकारविरोधात भूमिका घेतली होती. त्यांनी आपल्या मुलासाठी तिकिटाची मागणी केली असून, तिकीट न मिळाल्यास पुढील निर्णय घेण्याचा इशारा दिला आहे. ते काँग्रेस किंवा समाजवादी पक्षात जाऊ शकतात, अशा चर्चा राजकीय वर्तुळात रंगल्या आहेत.
- रीटा बहुगुणा जोशी यांची शांतता आणि काँग्रेस वापसीच्या चर्चा: माजी केंद्रीय मंत्री आणि भाजपच्या ज्येष्ठ नेत्या रीटा बहुगुणा जोशी यांचे नावही चर्चेत आहे. त्यांचे सुपुत्र मयंक जोशी यांनी समाजवादी पक्षात प्रवेश केल्यानंतर, रीटा बहुगुणा जोशी यांची भाजपमधील सक्रियता पूर्वीसारखी राहिलेली नाही. सार्वजनिकरीत्या त्या भाजपच्या बाजूने बोलत असल्या, तरी त्यांच्यासाठी इतर पक्षांचे मार्ग खुले असल्याचे मानले जात आहे. त्या पुन्हा काँग्रेसमध्ये परतणार असल्याच्या जोरदार चर्चा आहेत, मात्र याबाबत अजून कोणतीही अधिकृत पुष्टी झालेली नाही.
- अदिती सिंग यांच्या भूमिकेबाबत संभ्रम: काँग्रेसमधून आमदार म्हणून निवडून आल्यानंतर भाजपमध्ये प्रवेश केलेल्या अदिती सिंग या देखील भाजप सोडणार असल्याच्या चर्चा रंगल्या होत्या. मात्र, त्या मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या अत्यंत जवळच्या मानल्या जातात. त्यामुळे त्या पुन्हा काँग्रेसमध्ये जातील या चर्चेवर अजूनही संशय व्यक्त केला जात आहे.
जयंत चौधरी यांचा अखिलेश यादवांवर थेट हल्ला आणि रालोदची भूमिका
उत्तर प्रदेशातील राजकीय समीकरणांमध्ये राष्ट्रीय लोकदलाचे (आरएलडी) प्रमुख जयंत चौधरी यांच्या विधानाने नवी खळबळ उडवून दिली आहे. समाजवादी पक्षाचे अध्यक्ष अखिलेश यादव यांनी जागावाटपावरून केलेल्या विधानाला प्रत्युत्तर देताना जयंत चौधरी यांनी अत्यंत आक्रमक भूमिका घेतली. जयंत चौधरी यांनी दावा केला की, जर त्यांनी अखिलेश यादवाबाबतच्या काही गुप्त गोष्टी किंवा सत्य समोर आणले, तर अखिलेश यांना उत्तर प्रदेशात कुठेही उभे राहण्यास जागा उरणार नाही.
एनडीए आघाडीतील जागावाटपाबाबत बोलताना त्यांनी स्पष्ट केले की, एनडीएमध्ये जर आरएलडीला एकही जागा मिळाली नाही, तरीही चौधरी चरणसिंग यांच्याबद्दल लोकांच्या मनात असलेला आदर आणि आघाडीवर कोणताही फरक पडणार नाही. जागांच्या संख्येवरून चौधरी चरणसिंग यांचा सन्मान ठरत नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले. याशिवाय, पूर्वी सपा-रालोद आघाडीच्या वेळी अखिलेश यादव हे सर्व गोष्टी उघड करत नव्हते आणि आपल्या गंभीर स्वभावामुळे आपण अनेक गोष्टी जाहीर केल्या नव्हती, असा गौप्यस्फोटही त्यांनी केला.
विरोधकांचा हल्लाबोल: सुशासन आणि झिरो टॉलरन्सच्या दाव्याची हवा
भाजपच्याच माजी केंद्रीय मंत्र्याने स्वतःच्या सरकारविरुद्ध दाखवलेल्या बागी तेवराचा काँग्रेसने पुरेपूर राजकीय फायदा उचलला आहे. उत्तर प्रदेश काँग्रेसने ज्येष्ठ पत्रकार अभिषेक उपाध्याय यांच्या ट्विटचा हवाला देत भाजप सरकारवर जोरदार निशाणा साधला आहे. भाजपच्याच दिग्गजांनी योगी सरकारच्या आउटसोर्सिंग व्यवस्थेची आणि सुशासनाची धज्जी उडवली आहे, असा टोला काँग्रेसने लगावला आहे.
योगी आदित्यनाथ यांच्या झिरो टॉलरन्स आणि सुशासनाच्या दाव्यांची भाजप नेत्याच्या स्वाभिमान रॅलीमुळे हवा निघाली आहे, असा दावा विरोधकांनी केला आहे. सरकारी दफ्तरांमध्ये लाचखोरी वाढली असून विकासकामांच्या नावाखाली फक्त जुमलेबाजी सुरू आहे, हे आता भाजपचेच नेते २५ हजार लोकांसमोर मान्य करत आहेत, असे काँग्रेसने म्हटले आहे.
निष्कर्ष: २०२७ च्या वाटेवरील भाजपपुढील आव्हाने
उत्तर प्रदेश भाजपमध्ये सध्या सुरू असलेला अंतर्गत कलह, नेत्यांचे उफाळून आलेले असंतोष आणि आमदारांविरोधातील अँटी-इन्कम्बन्सी हे संकेत स्पष्ट करतात की धूर निघतोय म्हणजे कुठे तरी आग नक्कीच लागली आहे. कौशल किशोर, रीटा बहुगुणा जोशी आणि अदिती सिंग यांसारख्या बड्या चेहऱ्यांच्या भूमिकेमुळे भाजपच्या गोटात निर्माण झालेली अस्वस्थता येत्या काळात काय वळण घेते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. २०२७ च्या विधानसभा निवडणुकीत यश मिळवायचे असल्यास पक्षाला अंतर्गत नाराजी दूर करणे, ३० टक्के तिकिटे बदलणे आणि भ्रष्टाचाराच्या आरोपांना उत्तरे देणे हे अत्यंत कठीण आव्हान ठरणार आहे.
[ads2]
Leave a Reply