गडचिरोलीत हत्तींच्या निरीक्षणासाठी 'फार्मर्स फॉर फॉरेस्ट्स'ला वन विभागाची परवानगी:संस्थेला एक वर्षाची मुदत

महाराष्ट्र वन विभागाने गडचिरोली जिल्ह्यातील वन्यजीव व्यवस्थापन अधिक प्रभावी करण्यासाठी ‘फार्मर्स फॉर फॉरेस्ट्स’ या संस्थेला हत्तींच्या हालचालींचे शास्त्रीय निरीक्षण आणि अचूक माहिती संकलित करण्यासाठी एक वर्षाची अधिकृत परवानगी दिली आहे. प्रधान मुख्य वनसंरक्षक (वन्यजीव) तथा मुख्य वन्यजीव संरक्षक यांच्या आदेशानुसार, ही संस्था वन विभागाच्या थेट समन्वयाने काम करेल. संस्थेची मुख्य जबाबदारी हत्तींच्या हालचालींची नोंद ठेवणे, त्यांचे दस्तावेजीकरण करणे, भ्रमण मार्गांचे विश्लेषण करणे आणि क्षेत्रीय माहिती गोळा करणे ही असेल. यामुळे हत्तींच्या वावरासंबंधी सखोल माहिती उपलब्ध होईल. दरम्यान, हत्तींच्या कळपाने आपले स्थान बदलले असून, तो सध्या शेजारील चंद्रपूर जिल्ह्यातील सावली तालुक्यातील गोलाभुज मुरमाडी परिसरात मुक्कामी आहे. कळपातील एक मादी हत्ती गर्भवती असल्याने, कळपाने मुबलक चारा आणि पाणी असलेल्या ठिकाणी मुक्काम केल्याचे सूत्रांनी सांगितले. वन विभाग या कळपाच्या हालचालींवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. या प्रकल्पांतर्गत, ‘फार्मर्स फॉर फॉरेस्ट्स’ संस्थेच्या माध्यमातून विदर्भातील हत्तींची एक स्वतंत्र ओळख नोंदवही (आयडेंटिटी रजिस्टर) तयार केली जाईल. यात हत्तींची विशिष्ट छायाचित्रे, कळपांची रचना, त्यांचे वय-लिंग वर्गीकरण आणि वर्तनविषयक सविस्तर नोंदींचा समावेश असेल, ज्यामुळे भविष्यात हत्तींच्या स्थलांतराचा अभ्यास करणे सोपे होईल. जीआयएस (GIS) तंत्रज्ञानाचा वापर करून हत्तींच्या नियमित भ्रमण मार्गांचे डिजिटल नकाशे तयार केले जातील. तसेच, त्यांची विश्रांतीची मुख्य स्थळे, रस्ते ओलांडण्याची ठिकाणे आणि संभाव्य मानव-वन्यजीव संघर्ष क्षेत्रांची अचूक ओळख पटवली जाईल. याशिवाय, गावनिहाय घडणाऱ्या घटनांची स्वतंत्र नोंद ठेवली जाईल. स्थानिक नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी जनजागृती कार्यक्रम, गावस्तरीय बैठका आणि माहिती प्रसाराचे विविध उपक्रम राबवले जातील. वन कर्मचारी, स्वयंसेवक आणि ग्रामस्थांना विशेष प्रशिक्षणही दिले जाईल. संस्थेतर्फे दर तीन महिन्यांनी तिमाही प्रगती अहवाल आणि तांत्रिक नकाशे वन विभागाकडे सादर केले जातील, ज्यामुळे भविष्यातील वन्यजीव व्यवस्थापन अधिक वैज्ञानिक आणि प्रभावी होईल.