भारतीय राजकारणात सध्या फोडाफोडीच्या राजकारणाने टोक गाठले आहे. लोकशाहीची सर्वोच्च पंचायत असलेल्या संसदेत पोहोचणाऱ्या लोकप्रतिनिधींची, म्हणजेच खासदारांची खुलेआम सौदेबाजी होत असल्याचे गंभीर आरोप समोर येत आहेत. ज्येष्ठ पत्रकार दीपक शर्मा यांच्या एका विशेष कार्यक्रमात या विषयावर सविस्तर चर्चा करण्यात आली असून, यामध्ये महाराष्ट्रातील उद्धव ठाकरे यांची शिवसेना आणि उत्तर प्रदेशातील अखिलेश यादव यांची समाजवादी पार्टी कशाप्रकारे भाजपच्या रडारवर आहे, याचा उलगडा करण्यात आला आहे.
महाराष्ट्रातील राजकीय भूकंप आणि १५ कोटींची बोली कार्यक्रमाच्या सुरुवातीलाच एक खळबळजनक दावा करण्यात आला की, मुंबईत उद्धव ठाकरे यांच्या पक्षाचे खासदार फोडण्यासाठी प्रत्येकी १५-१५ कोटी रुपयांची बोली लावली जात आहे. ही सौदेबाजी केवळ हवेत नसून, प्रत्यक्ष व्यवहाराच्या पातळीवर सुरू असल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. उद्धव ठाकरे यांचे काही खासदार आउट ऑफ रिच (संपर्क क्षेत्राबाहेर) असल्याचे वृत्त आल्यानंतर ही चर्चा अधिक गडद झाली. अर्णब गोस्वामींसारखे अँकर यावर रनिंग कमेंट्री करत असून, हे खासदार मुंबईत नसून एखाद्या हिल स्टेशनवर आराम करत असल्याचे सांगत आहेत, जे राजकीय फोडाफोडीचेच संकेत मानले जातात.
अखिलेश यादव आणि समाजवादी पार्टीचा नंबर? केवळ महाराष्ट्रच नव्हे, तर उत्तर प्रदेशातही मोठ्या हालचाली सुरू आहेत. योगी सरकारमधील मंत्री आणि अमित शहांचे जवळचे मानले जाणारे ओम प्रकाश राजभर यांनी दावा केला आहे की, आता महाराष्ट्राऐवजी उत्तर प्रदेशकडे लक्ष देण्याची गरज आहे [१]. त्यांच्या मते, अखिलेश यादव यांची समाजवादी पार्टी (SP) लवकरच फुटणार आहे. राजभर यांनी असाही दावा केला की, रामगोपाल यादव यांनी अमित शहा यांना एक गुप्त पत्र दिले असून, त्यात काही नावांची यादी दिली आहे ज्यांना भाजपने आपल्याकडे घ्यावे. मात्र, समाजवादी पार्टीने या दाव्यांचा तीव्र निषेध केला असून राजभर हे दुतोंडी आणि केवळ मंत्रीपद टिकवण्यासाठी असे खोटे बयान देत असल्याचे म्हटले आहे. ३७ खासदार असलेल्या सपाला तोडण्यासाठी किमान २५ खासदारांची गरज आहे, जे इतके सोपे काम नाही.
खासदारांची किंमत: ५० ते १०० कोटी? कार्यक्रमात सहभागी असलेले ज्येष्ठ पत्रकार अशोक वानखेडे (टायगर) यांनी या सौदेबाजीच्या आकड्यांवर नवा प्रकाश टाकला. त्यांच्या मते, जिथे आमदारांसाठी ५० खोके (५० कोटी) दिले गेले होते, तिथे खासदारांची किंमत १५-२० कोटी असणे शक्यच नाही. संसदेत एका खासदारामागे सहा विधानसभा क्षेत्रे येतात, त्यामुळे खासदाराची मार्केट व्हॅल्यू ही किमान १०० कोटींच्या घरात असू शकते. काही खासदारांना १६ कोटी रुपये आगाऊ पोहोचवण्यात आले असून उर्वरित रक्कम आणि निवडणूक खर्च उचलण्याचे आश्वासन दिले गेल्याचेही त्यांनी नमूद केले. जर एखाद्या खासदाराने २०० कोटींची मागणी केली, तरी ती पूर्ण करण्याची भाजपची तयारी असल्याचे वानखेडे म्हणतात, कारण त्यांना ही किंमत मोजणे अवघड नाही.
अमोशा (AMOSHA) पार्टी आणि कॉर्पोरेट कनेक्शन प्रकाश पोहरे यांनी भाजपच्या सध्याच्या स्वरूपावर कडाडून टीका केली. त्यांनी भाजपला अमोशा (अदानी-मोदी-शहा) पार्टी असे संबोधले आहे. त्यांच्या मते, ही जुन्या मूल्यांची वाजपेयींची भाजप राहिलेली नाही. आज या पक्षाकडे अफाट पैसा आहे आणि हा पैसा अदानी-अंबानींसारख्या जागतिक धनदांडग्यांकडून येतो. सत्तेसाठी साम-दाम-दंड-भेद या सर्वांचा वापर केला जात असून चार्टर प्लेन्सद्वारे पैशांची डिलिव्हरी केली जात असल्याचे धक्कादायक वास्तव समोर आले आहे.
तपास यंत्रणांचा ‘हत्यार’ म्हणून वापर विरोधकांना तोडण्यासाठी केवळ पैशाचाच नाही, तर ईडी (ED), सीबीआय (CBI) आणि प्राप्तिकर विभागाचा (Income Tax) धाक दाखवला जात आहे. वानखेडे यांच्या मते, या तपास यंत्रणा म्हणजे सरकारचे ‘इन्स्ट्रुमेंट्स’ झाले आहेत. जर एखादा नेता भाजपसोबत जात नसेल, तर त्याच्या घरी नोटीस पोहोचते, पण गौतम अदानींसारख्या व्यक्तींना कधीही ईडीची नोटीस येत नाही. लोकशाहीच्या या चौकटीत आता न्यायपालिका, निवडणूक आयोग आणि विधानसभा/लोकसभा अध्यक्ष हे सर्वच सत्ताधाऱ्यांच्या नियंत्रणात असल्याचा आरोप यावेळी करण्यात आला.
मोदींची ३६० जागांची रणनीती पंतप्रधान मोदींना संसदेत ३६० जागांचे संख्याबळ हवे आहे, जेणेकरून ते हवे तसे बदल घडवून आणू शकतील [७]. सध्या भाजप २९२ च्या आसपास आहे, पण ३६० चा आकडा गाठण्यासाठी त्यांना इतर पक्षांतील खासदारांची गरज आहे. यासाठीच टीएमसी (TMC), शिवसेना (UBT), राष्ट्रवादी (Sharad Pawar) आणि आता समाजवादी पार्टी लक्ष्य केली जात आहे. वानखेडे यांच्या मते, एकनाथ शिंदे हे केवळ शार्प शूटर आहेत, ज्यांना सुपारी भाजपने दिली आहे. शिंदे यांना नवीन खासदारांमुळे काही विशेष फायदा होणार नाही, पण मोदींच्या ३६० च्या लक्ष्यासाठी त्यांना हे काम सोपवण्यात आले आहे.
लोकशाहीसाठी चिंतेचा विषय आरजेडीचे नेते मनोज झा यांनी या संपूर्ण परिस्थितीवर चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांच्या मते, गुजरात लॉबीकडून लोकशाहीचा गळा घोटला जात आहे. ज्या खासदारांना जनतेने एका विशिष्ट विचारधारेसाठी आणि भाजपच्या विरोधात मतदान करून निवडून दिले होते, तेच खासदार आता वैयक्तिक फायद्यासाठी किंवा दबावाखाली सत्ताधाऱ्यांशी हातमिळवणी करत आहेत. हा जनतेच्या मतांचा अपमान असून भविष्यात हीच परिस्थिती भाजपच्या नेत्यांवरही ओढवू शकते, असा इशारा झा यांनी दिला आहे.
शेतकऱ्यांचे प्रश्न विरुद्ध राजकीय सौदेबाजी प्रकाश पोहरे यांनी विदर्भातील शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येचा आणि कर्जमाफीचा संदर्भ दिला. मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी सत्तेत येण्यापूर्वी शेतकऱ्यांचा सातबारा कोरा करण्याचे आश्वासन दिले होते, मात्र आजही शेतकरी संकटात आहे. शेतकऱ्यांच्या कर्जमाफीसाठी सरकारकडे अटी असतात, पण खासदार विकत घेण्यासाठी शेकडो कोटी रुपये उपलब्ध असतात, ही विदारक स्थिती त्यांनी मांडली.
उद्धव ठाकरे हे राजकारणासाठी खूप शरीफ(सभ्य) माणूस आहेत आणि सध्याचे राजकारण हे बदमाशांचे झाले आहे, असे मत या चर्चेत व्यक्त करण्यात आले. जोपर्यंत विरोधी पक्ष एकत्र येऊन आपले अहंकार बाजूला ठेवत नाहीत, तोपर्यंत भाजपची ही फोडाफोडीची मशीन थांबवणे अशक्य आहे. जर विरोधक एकत्र आले, तरच लोकशाही वाचू शकते, अन्यथा एकामागून एक प्रादेशिक पक्ष संपवले जातील आणि देश एकाधिकारशाहीकडे वाटचाल करेल.अशाप्रकारे, दिल्लीपासून मुंबईपर्यंत सुरू असलेली ही घोडेबाजारी भारतीय लोकशाहीच्या भविष्यासाठी एक धोक्याची घंटा आहे.