Taxes On LPG AND PNG Cylinders

Taxes On LPG AND PNG Cylinders | PNGसध्या गॅस सिलिंडरच्या तुटवड्याबाबत उलटसुलट चर्चा सुरू आहेत. मात्र, केंद्र सरकारने देशात पुरेसा साठा उपलब्ध असल्याची ग्वाही देत नागरिकांना दिलासा दिला आहे. या काळात गॅस सिलिंडरचे दर आणि त्यावरील करांची चर्चा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आली आहे. ग्राहकांना घरगुती वापरात येणाऱ्या इंधनावर नेमका किती कर द्यावा लागतो, हे समजून घेऊया.

घरगुती आणि व्यावसायिक सिलिंडरवरील जीएसटी (GST) दर

आपल्या स्वयंपाकघरात वापरल्या जाणाऱ्या घरगुती एलपीजी सिलिंडरवर केंद्र सरकार सध्या ५ टक्के दराने वस्तू आणि सेवा कर (GST) आकारते. हा कर थेट सिलिंडरच्या विक्री किंमतीत समाविष्ट असतो. घरगुती ग्राहकांना दिलासा देण्यासाठी हा कराचा दर सर्वात कमी श्रेणीत ठेवण्यात आला आहे. यामुळे सामान्य कुटुंबांच्या बजेटवर करांचा भार कमीत कमी राहील याची काळजी घेतली जाते.

दुसरीकडे, हॉटेल, रेस्टॉरंट किंवा उद्योगांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या व्यावसायिक (Commercial) एलपीजी सिलिंडरवर मात्र कराचा भार अधिक आहे. या श्रेणीतील सिलिंडरवर १८ टक्के जीएसटी आकारला जातो. व्यावसायिक वापरातील गॅस हा आर्थिक नफ्याशी संबंधित असल्याने त्यावर अधिक दराने कर वसुली केली जाते. सध्याच्या जागतिक अस्थिरतेमुळे या दोन्ही प्रकारच्या सिलिंडरच्या मूळ किंमतीत वाढ झाली असून त्याचा फटका ग्राहकांना बसत आहे.

पीएनजी (PNG) वरील कर रचना आणि किमतीतील बदल

पाईपद्वारे मिळणाऱ्या नैसर्गिक गॅस म्हणजेच पीएनजीवर अद्याप जीएसटी लागू करण्यात आलेला नाही. मात्र, याचा अर्थ तो करमुक्त आहे असे नाही. पीएनजीवर विविध राज्य सरकारे व्हॅट (VAT) म्हणजेच मूल्यवर्धित कर आकारतात. हा कराचा दर राज्यानुसार वेगवेगळा असून तो किमान ३ टक्क्यांपासून १४ टक्क्यांहून अधिक असू शकतो. राज्यांच्या कर धोरणानुसार पीएनजीचे दर शहरानुसार बदलताना दिसतात.

जागतिक घडामोडींचा परिणाम म्हणून घरगुती एलपीजी सिलिंडरची किंमत जी पूर्वी ८५० रुपयांच्या आसपास होती, ती आता ९१३ रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे. अशाच प्रकारे व्यावसायिक सिलिंडरच्या दरातही मोठी वाढ नोंदवण्यात आली आहे. जर भविष्यात सरकारने या इंधनावरील करांमध्ये कपात केली, तर सर्वसामान्यांना महागाईतून मोठा दिलासा मिळू शकतो. सध्याच्या परिस्थितीत योग्य वितरण व्हावे म्हणून सरकारने नियमात काही सुधारणाही केल्या आहेत.