इराणचा जोरदार पलटवार — हायपरसोनिक मिसाइल्सनी शहरांवर मारा

मध्यपूर्वेतील संघर्षाने आता अभूतपूर्व स्वरूप धारण केले आहे. इस्रायल संरक्षण दलने इराणच्या ऊर्जा कण्यावर थेट प्रहार करत साउथ पर्स गॅस फील्ड आणि पेट्रोकेमिकल संयंत्रांवर जोरदार हल्ले चढवले. Reuters आणि Al Jazeera यांच्या अहवालानुसार या कारवायांमुळे ऊर्जा उत्पादनावर मोठा परिणाम झाला असून संघर्षाचा केंद्रबिंदू आता अर्थव्यवस्था उद्ध्वस्त करण्याकडे वळला आहे.

हा संघर्ष आता फक्त सीमांपुरता राहिलेला नाही. तेल, गॅस, बंदरे आणि आर्थिक संरचना ही नवी रणभूमी बनली आहेत. प्रत्युत्तरादाखल इराणने प्रादेशिक पेट्रोकेमिकल प्रकल्प आणि अमेरिकन लष्करी तळांना लक्ष्य केले असल्याची माहिती The New York Times आणि The Guardian यांनी प्रसिद्ध केली आहे.

इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई यांनी कोणत्याही तडजोडीला थेट नकार देत संघर्षाला प्रतिरोधाची लढाई घोषित केले, तर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Joe Biden यांनी परिस्थितीवर कठोर इशारा देत लष्करी सज्जता वाढवण्याचे संकेत दिले आहेत. जागतिक अर्थव्यवस्था हादरवणारे परिणाम आता स्पष्ट दिसू लागले आहेत. The Wall Street Journalच्या विश्लेषणानुसार संघर्ष वाढल्यास जगातील 55% पेक्षा अधिक तेल-गॅस निर्यात धोक्यात येऊ शकते. ऊर्जा पुरवठा खंडित झाला तर महागाई, बाजार कोसळणे आणि आर्थिक संकटाची साखळी प्रतिक्रिया सुरू होऊ शकते.

दरम्यान जागतिक शक्तिसंतुलन वेगाने बदलत आहे. Vladimir Putin आणि Xi Jinping यांच्या नेतृत्वाखाली पर्यायी आर्थिक आघाड्या मजबूत होत असल्याचे संकेत मिळत आहेत. डॉलर वर्चस्वाला आव्हान देणाऱ्या नव्या आर्थिक व्यवस्थांबद्दल चर्चा तीव्र झाली आहे. युद्धाचा दुसरा टप्पा अधिक विध्वंसक ठरला आहे. इराणने तेल अवीव आणि हाइफा सारख्या महत्त्वाच्या शहरांवर हायपरसोनिक क्षेपणास्त्रांनी जोरदार प्रहार केल्याचे BBC Newsने नमूद केले आहे. प्रचंड वॉरहेड्स असलेल्या या हल्ल्यांमुळे ऊर्जा रिफायनरी आणि औद्योगिक पायाभूत सुविधांना मोठे नुकसान झाल्याचा दावा केला जात आहे.

चर्चांनुसार प्रगत हवाई संरक्षण प्रणाली विशेषतः आयर्न डोम आणि अमेरिकन THAAD प्रणाली सर्व हल्ले रोखण्यात पूर्णपणे यशस्वी ठरत नसल्याचे संकेत आहेत. रुग्णालये, आपत्कालीन सेवा आणि नागरी प्रशासनावर जबरदस्त दबाव निर्माण झाला आहे. इराणकडे आता हजारो किलोमीटर पल्ल्याची आंतरखंडीय बॅलिस्टिक मिसाइल क्षमता विकसित झाल्याच्या चर्चेमुळे संघर्ष जागतिक स्तरावर पसरण्याची भीती वाढली आहे. अमेरिकेच्या मुख्य भूभागालाही संभाव्य धोका निर्माण होऊ शकतो, अशी लष्करी विश्लेषकांची चेतावणी आहे.

युद्धविरामाच्या सर्व चर्चा अपयशी ठरताना दिसत आहेत. इराणने आपल्या अटींवर ठाम भूमिका घेत अत्यंत महत्त्वाच्या सामुद्रधुनी मार्गावर निर्बंध आणण्याची धमकी दिली आहे ज्यामुळे जागतिक ऊर्जा वाहतूक ठप्प होण्याचा धोका निर्माण झाला आहे. संपूर्ण जग एका निर्णायक वळणावर उभे आहे. पुढील 24 तास हे जागतिक शांततेसाठी निर्णायक ठरू शकतात. संघर्ष आटोक्यात येईल की महासंकटात परिवर्तित होईल याचा निर्णय आता रणांगणावर आणि राजनैतिक दालनांत एकाच वेळी घेतला जात आहे.