यूपीच्या चर्चित IAS दिव्या मित्तल यांचा राजीनामा:IIT-IIM उत्तीर्ण, लंडनची नोकरी सोडून अधिकारी बनल्या होत्या, पती देखील IAS

[ads1]

यूपीच्या प्रसिद्ध आयएएस दिव्या मित्तल यांनी आपल्या नोकरीचा राजीनामा दिला आहे. सध्या त्या महसूल विभागात विशेष सचिव होत्या. त्या म्हणाल्या – “आज कृतज्ञतेने डोळे पाणावले आहेत. फक्त एकच दृश्य त्यात वसले आहे. पद आज सुटले, पण स्वप्न सुटणार नाही, जे या देशाच्या मातीने मला दिले आहे.” सूत्रांनुसार, दिव्या मित्तल यांनी मुख्य सचिव एस.पी. गोयल यांच्याकडे राजीनामा सुपूर्द केला आहे. रविवारी सकाळी त्यांनी फेसबुक आणि इंस्टाग्रामवर पोस्ट करून याची माहिती दिली. दिव्या मित्तल यांचा हा राजीनामा नोकरशाहीत चर्चेचा विषय बनला आहे. मात्र, राजीनामा का दिला? हे स्पष्ट झालेले नाही. तूर्त त्यांचा राजीनामा अजून स्वीकारण्यात आलेला नाही. 2013 च्या बॅचच्या आयएएस दिव्या मित्तल मिर्झापूर आणि देवरियाच्या जिल्हाधिकारी राहिल्या आहेत. त्या त्यांच्या कामाबद्दल अत्यंत कठोर मानल्या जात होत्या आणि अधिकाऱ्यांना जागेवरच फटकारत असत. आयआयटी-आयआयएममधून शिक्षण घेतल्यानंतर लंडनची लाखो रुपयांची नोकरी सोडून त्या नागरी सेवेत आल्या. पहिल्या प्रयत्नात त्यांनी आयपीएस (IPS) परीक्षा उत्तीर्ण केली होती. पुढच्याच वर्षी त्या आयएएस (IAS) बनल्या होत्या. त्यांची अजून 17 वर्षे नोकरी शिल्लक होती.
दिव्याने आपल्या ४२८ शब्दांच्या पोस्टमध्ये राजीनाम्याचे कारण सांगितले नाही. मात्र, त्यांच्या राजीनाम्याबाबत तीन चर्चा सुरू आहेत…. राजीनामा वाचा जशास तसा आज मी १३ वर्षांच्या अविस्मरणीय प्रवासाला माझ्या इच्छेने पूर्णविराम देत IAS पदाचा राजीनामा दिला आहे. सामान्य परिस्थितीत वाढताना मी एका चांगल्या, यशस्वी जीवनाचे स्वप्न पाहिले होते. रात्रंदिवस एक करून IIT दिल्ली आणि IIM बेंगळूरुमधून शिक्षण घेतल्यानंतर लंडनमध्ये नोकरी मिळाली. पण ‘सर्व काही’ मिळाल्यावरही काहीतरी अपूर्ण होते. आपल्या देशात नसणे खटकत होते. माझे शिक्षण, आत्मविश्वास, जगात कुठेही ताठ मानेने चालण्याची ताकद, हे सर्व या मातीचे माझ्यावर कर्ज होते. ते कर्ज फेडायचे होते. ज्या भारताचे स्वप्न पाहिले होते, त्याला घडवणाऱ्या विटांवर माझ्याही हातांचे ठसे असावेत अशी माझी इच्छा होती. म्हणून परत आले आणि IAS अधिकारी बनण्याचे सौभाग्य मिळाले. खूप काही करण्याची संधी मिळाली आणि खूप काही शिकायला मिळाले. देवरियाने शिकवले की सत्यासोबत उभे राहणे हा पर्याय नाही, तर ते कर्तव्य आहे. मिर्झापूरने शिकवले की ‘अशक्य’ ही वस्तुस्थिती नाही, तर ते फक्त एक मत आहे. आणि माँ विंध्यवासिनीच्या चरणाशी बसून शिकले की शक्ती कोणत्याही पदातून येत नाही, तर ती त्यांच्या कृपेने आणि लोकांच्या विश्वासाने येते. सर्वात मोठी शिकवण ही होती की स्वतःसाठी पाहिलेली स्वप्ने तर पूर्ण झाली होती, आता आपल्या लोकांसाठी पाहिलेली स्वप्ने जगायची होती. या जीवनातील खरा आनंद त्या डोळ्यांमध्ये दिसला, ज्या कुटुंबाला पहिल्यांदा जमिनीचा हक्क मिळाला, ज्या दिव्यांगाला सन्मानाने जगण्याची संधी मिळाली आणि ज्या शेतकऱ्याच्या शेताला पाणी मिळाले. त्यांच्या संघर्षात सोबत चालताना मी शिकले की प्रत्येक सरकारी फाईलमागे एक व्यक्ती आहे आणि तिची प्रतिष्ठा राखणे हाच न्याय आहे. मूर्ख होते मी, जे वाटले होते की काहीतरी द्यायला आले आहे. सत्य हे आहे की सर्वात जास्त मीच मिळवले आणि ते कर्ज आणखी वाढत गेले. लोक माझ्या आनंदात माझ्यापेक्षा जास्त आनंदी झाले. त्यांनी मला तेव्हाही त्याच विश्वासाने पाहिले, जेव्हा मी स्वतःच थकलेली किंवा खचलेली होते. आणि याच गोष्टीने पुढे जात राहण्याचे धैर्य दिले. इतके प्रेम, इतका सन्मान, इतका आपलेपणा मिळाला की माझी झोळी पूर्ण भरली. आणि यात त्या सहकाऱ्यांचे, अधिकाऱ्यांचे आणि कर्मचाऱ्यांचेही खूप मोठे श्रेय आहे, ज्यांनी माझ्या खांद्याला खांदा लावून काम केले आणि सोबत उभे राहिले. लहुरिया दहच्या टेकडीवरील ती वृद्ध आई, जी आपल्या गावात पहिल्यांदा पाणी पोहोचताना पाहून काहीच बोलली नाही, फक्त थरथरत्या हातांनी माझ्या डोक्याला स्पर्श करून आशीर्वाद दिले. पद तर आज सुटले, पण तो स्पर्श आयुष्यभर सुटणार नाही. आणि ते स्वप्नही सुटणार नाही, जे देशाच्या या मातीने मला दिले आहे. आपली,
दिव्या मित्तल लंडनमध्ये नोकरी सोडून दिव्या नागरी सेवेत आल्या दिव्या मित्तल मूळच्या हरियाणातील रेवाडी जिल्ह्याच्या रहिवासी आहेत. त्यांनी दिल्ली आयआयटीमधून बीटेक आणि आयआयएम बंगळूरूमधून एमबीएचे शिक्षण घेतले. यानंतर त्यांचे लग्न गगनदीप सिंह यांच्याशी झाले. लग्नानंतर दिव्या आणि त्यांचे पती लाखो रुपयांच्या पॅकेजवर नोकरी करण्यासाठी लंडनला गेले. मात्र, काही महिन्यांनंतरच पती-पत्नीने लंडनमधील नोकरी सोडली आणि भारतात परत आले. भारतात परतल्यावर दिव्या यूपीएससीच्या तयारीला लागल्या. 2012 मध्ये त्यांनी कोणत्याही कोचिंगशिवाय आयपीएस परीक्षा उत्तीर्ण केली. त्यांना गुजरात कॅडर मिळाले. आयपीएस प्रशिक्षणादरम्यानही दिव्याने आयएएस बनण्याची तयारी सुरू ठेवली. कठोर परिश्रमानंतर, पुढच्याच वर्षी 2013 मध्ये त्यांची आयएएससाठी निवड झाली. त्यांची 68 वी रँक आली होती. मिर्झापूरमधील लहुरियादह गावात पहिल्यांदा पोहोचले होते पाणी 19 सप्टेंबर 2022 रोजी दिव्या यांनी मिर्झापूरच्या जिल्हाधिकारीपदाचा कार्यभार स्वीकारला. दिव्या 12 महिने मिर्झापूरच्या जिल्हाधिकारी होत्या. त्यांची बदली बस्ती येथे झाली तेव्हा लोकांनी त्यांच्यावर फुलांचा वर्षाव केला होता. समारंभादरम्यान दिव्या मित्तल भावूक झाल्या होत्या. त्यांच्याच पुढाकाराने मिर्झापूरच्या लहुरियादह गावात पहिल्यांदा पाणी पोहोचले. ही त्यांच्या सर्वात मोठ्या उपलब्धींपैकी एक होती. त्यांनी कजली पर्वासाठी स्थानिक सुट्टीचीही घोषणा केली होती. याव्यतिरिक्त, चंद्रयान-3 च्या सॉफ्ट लँडिंगदरम्यान दिव्या यांनी भरलेल्या मंचावर एका लहान मुलीसोबत नृत्य केले होते. याचा व्हिडिओ मोठ्या प्रमाणात व्हायरल झाला होता. देवरियात लेखपाल आणि कानुनगोला म्हणाल्या होत्या- तुरुंगात पाठवेन दिव्या देवरियाच्या 2 वर्षे जिल्हाधिकारी होत्या. 6 मे रोजी त्यांची देवरियातून बदली झाली होती. जिल्हाधिकारी दिव्या मित्तल यांची महसूल विभागात विशेष सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली होती. त्यांच्या विरोधात स्थानिक लोकप्रतिनिधी विरोध करत होते. त्यांच्या अनेक तक्रारी सरकारपर्यंत पोहोचल्या होत्या. देवरियामध्ये जिल्हाधिकारी असताना त्या अनेकदा चर्चेत आल्या होत्या. दिव्या यांनी पूल बांधकामातील निष्काळजीपणाबद्दल सार्वजनिक बांधकाम विभागाच्या (PWD) अधिकाऱ्याला फटकारले होते. यावेळी अतिरिक्त जिल्हाधिकाऱ्यांनी (ADM) कडक उन्हाचा संदर्भ देत त्यांना सावलीत बसून बोलण्याची विनंती केली. जिल्हाधिकाऱ्यांनी मिश्किलपणे म्हटले – ‘अरे यार, ऊनच तर आहे, थांबा, वितळणार थोडीच आहोत…’ याशिवाय, अवैध ताब्याच्या तक्रारीवरून कानूनगो-लेखपाल यांना फटकारल्याचा त्यांचा व्हिडिओ व्हायरल झाला होता. त्या म्हणाल्या होत्या- ‘तमाशा करून ठेवला आहे… एसडीएम, तुम्ही या संपूर्ण प्रकरणाची चौकशी करा आणि अहवाल द्या. पुन्हा अशा प्रकारची कृती करू नका. खरेच, मी तुम्हाला तुरुंगात पाठवीन.’

[ads2]