मृत्युदंडाचे 90% आदेश उच्च न्यायालयात उलटवले:2025 मध्ये कनिष्ठ न्यायालयांनी 10 महिलांना मृत्युदंड सुनावला; 10 जण निर्दोष मुक्त

[ads1]

उत्तर प्रदेशातील मेरठमध्ये ऑक्टोबरमध्ये दोन वेगवेगळ्या प्रकरणांमध्ये महिलांना आणि त्यांच्या साथीदारांना पतीच्या हत्येसाठी फाशीची शिक्षा सुनावण्यात आली. यानंतर भारतात आतापर्यंत किती महिलांना फाशीची शिक्षा सुनावण्यात आली आहे आणि प्रत्यक्षात किती महिलांना फाशी देण्यात आली आहे, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. नालसार युनिव्हर्सिटी ऑफ लॉच्या अहवालानुसार, २०१६ ते २०२५ दरम्यान कनिष्ठ न्यायालयांनी सुनावलेल्या फाशीच्या शिक्षांपैकी अनेक निर्णय उच्च न्यायालयांमध्ये बदलण्यात आले. भारतात केवळ एका महिलेला फाशी देण्यात आली अहवालानुसार रतन बाई जैन ही स्वातंत्र्यानंतर देशात कायदेशीररीत्या फाशीची शिक्षा झालेली एकमेव महिला आहे. तीन मुलींच्या हत्येप्रकरणी दोषी ठरवल्यानंतर 3 जानेवारी 1955 रोजी दिल्लीच्या तिहार तुरुंगात तिला फाशी देण्यात आली. आतापर्यंत भारतात अन्य कोणत्याही महिलेला फाशी देण्यात आलेली नाही. भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता, 2023 च्या कलम 407 अंतर्गत, कनिष्ठ न्यायालयाने सुनावलेली मृत्युदंडाची शिक्षा मंजुरीसाठी उच्च न्यायालयाकडे पाठवणे आवश्यक आहे. 2016 ते 2025 दरम्यान उच्च न्यायालयाने मृत्युदंडाच्या केवळ 9.77% प्रकरणांमध्ये शिक्षा कायम ठेवली. कनिष्ठ न्यायालयाकडून मृत्युदंडाची शिक्षा झाल्यानंतर दोषीला तात्काळ फाशी देता येत नाही. सत्र न्यायालयाच्या शिक्षेला उच्च न्यायालयाची मंजुरी आवश्यक असते. त्यानंतर दोषी सर्वोच्च न्यायालयात अपील, पुनर्विचार याचिका आणि उपचारात्मक याचिका दाखल करू शकतो. तो राष्ट्रपती किंवा राज्यपालांकडे दयेची याचिकाही दाखल करू शकतो. 2016-25 दरम्यान 1,085 पैकी केवळ 106 मृत्युदंडाच्या शिक्षा कायम 31 डिसेंबर 2025 पर्यंत देशात एकूण 574 लोक फाशीच्या शिक्षेची वाट पाहत होते. यामध्ये 24 महिला होत्या. उत्तर प्रदेशातील शबनमला सात नातेवाईकांच्या हत्येसाठी 2010 मध्ये फाशीची शिक्षा सुनावण्यात आली. दयेच्या याचिकाही फेटाळण्यात आल्या आहेत, मात्र अद्याप तिला फाशी देण्यात आलेली नाही. सर्वोच्च न्यायालयाने 2023 ते 2025 दरम्यान कोणत्याही प्रकरणात फाशीच्या शिक्षेची पुष्टी केली नाही. 547 दिवसांनंतर रविता आणि तिच्या प्रियकराला फाशीची शिक्षा पतीची हत्या करून त्याला सापाकडून दंश करवणाऱ्या रविता आणि तिचा प्रियकर अमरदीप यांना घटनेच्या 547 दिवसांनंतर मेरठ जिल्हा न्यायालयाने फाशीची शिक्षा सुनावली आहे. यापूर्वी 14 ऑक्टोबर रोजी निळ्या ड्रम प्रकरणात मुस्कान आणि तिचा प्रियकर साहिल यांनाही फाशीची शिक्षा सुनावण्यात आली होती.

[ads2]