अमेरिकेचे लष्करी अपयश आणि ट्रंप यांचे ट्रुथ सोशल अर्थकारण
गेल्या काही दिवसांत मध्यपूर्वेतील घडामोडींनी जगाचे लक्ष वेधून घेतले आहे. अमेरिकेचे नवनिर्वाचित राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रंप यांनी इराणला दिलेली युद्धाची धमकी आणि त्यानंतर अचानक घेतलेली माघार, यामागे केवळ राजनैतिक कारणे नसून एक मोठे आर्थिक गणित दडलेले असल्याचे समोर येत आहे. इराणने अमेरिकेशी बोलण्यास स्पष्ट नकार दिला असताना, अमेरिकेच्या लष्कराने इराणला हरवण्यासाठी नवनवीन आणि अपारंपरिक कल्पना मागवणे, हे अमेरिकेच्या कमकुवत होत चाललेल्या लष्करी ताकदीचे द्योतक मानले जात आहे.
लष्करी अपयश आणि इराणची रणनीती: अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने पेंटागॉन आणि संरक्षण तज्ज्ञांकडे इराणला शिक्षा करण्यासाठी किंवा त्यांच्यावर दबाव आणण्यासाठी नवनवीन आणि सर्जनशील मार्गांची विचारणा केली आहे. याचा अर्थ असा की, आत्तापर्यंतच्या पारंपारिक लष्करी रणनीती, बी-२ बॉम्बर आणि घुसखोरीचे प्रयत्न अपयशी ठरले आहेत. दुसरीकडे, इराणने अमेरिकेशी चर्चा करण्यास नकार देऊन ओमानसोबत हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जहाजांच्या वाहतुकीसाठी स्वतंत्र व्यवस्था करण्यास सुरुवात केली आहे. वन-वे ट्रॅफिक सारखी ही व्यवस्था इराण आणि ओमान यांच्यातील सागरी सीमेचा वापर करून केली जात आहे, ज्यामध्ये अमेरिकेचे स्थान नगण्य ठरले आहे.
ट्रुथ सोशल आणि नफ्याचे गणित: या सर्व युद्धजन्य वातावरणात डोनाल्ड ट्रंप यांनी स्वतःच्या आर्थिक फायद्यासाठी हितसंबंधांचा संघर्ष निर्माण केल्याचा आरोप होत आहे. ट्रंप यांनी इराणवर हल्ल्याची धमकी दिली की शेअर बाजारात खळबळ माजते आणि तेलाच्या किमतीत चढ-उतार होतात. या परिस्थितीचा फायदा घेण्यासाठी ट्रंप यांनी त्यांच्या ट्रुथ सोशल या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मचा वापर केला आहे.
ट्रुथ सोशलने आपले API विक्रीसाठी खुले केले आहे, ज्याची किंमत दरमहा १ लाख डॉलर्स इतकी प्रचंड आहे. हे API खरेदी करणाऱ्या मोठ्या ट्रेडर्सना आणि हेज फंड चालकांना ट्रंप यांचे ट्विट सामान्य जनतेपर्यंत पोहोचण्यापूर्वी काही मिलीसेकंद आधी मिळत. एआय आणि अल्गोरिदमवर आधारित ट्रेडिंग करणाऱ्यांसाठी हे काही मिलीसेकंद कोट्यवधींचा नफा कमावण्यासाठी पुरेसे असतात.
वसूली आणि निधी संकलन: ट्रंप यांच्या या संपूर्ण यंत्रणेमागे मेरीडिथ ओ रुक या महिलेचे नाव प्रामुख्याने घेतले जात आहे, ज्यांना क्वीन ऑफ डार्कनेस असेही म्हटले जाते. या ट्रंप यांच्या मुख्य फंडरेझर असून ट्रुथ सोशलच्या बोर्ड ऑफ डायरेक्टरमध्येही त्यांचा समावेश आहे. त्यांनी अधिकृत सरकारी पद नसतानाही मोठ्या कंपन्यांकडून (उदा. सॉफ्ट बँक, ॲपल, ॲमेझॉन) कोट्यवधी डॉलर्सचा निधी ट्रंप यांच्या विविध प्रकल्पांसाठी गोळा केला आहे.
निष्कर्ष: अमेरिकेच्या राष्ट्रपतींचे विधान ही देशाची मालमत्ता असते आणि ती सर्वांना समान रितीने मिळणे अपेक्षित असते. मात्र, स्वतःच्या प्लॅटफॉर्मवर अशा प्रकारे माहितीची विक्री करून ट्रंप यांनी राष्ट्रपती पदाचा दुरुपयोग केल्याची टीका होत आहे. इराणसोबतचे युद्ध टाळून किंवा युद्धाच्या धमक्या देऊन बाजारपेठेत अस्थिरता निर्माण करणे आणि त्यातून आपल्या खाजगी कंपनीसाठी नफा कमावणे, ही ट्रंप यांची नवीन बिझनेस रणनीती असल्याचे स्रोतांतून स्पष्ट होत आहे. अमेरिकन सैन्य जेव्हा इराणला हरवण्यासाठी धडपडत आहे, तेव्हा त्यांचे राष्ट्रपती मात्र ट्रुथ सोशलच्या माध्यमातून नोटा छापण्यात व्यस्त असल्याचे चित्र दिसत आहे.
