बाबा विश्वनाथ यांच्या नगरीत पर्यटकांचा खून;रामराज्य हेच काय?

वाराणसी, जिला आपण बाबा विश्वनाथची नगरी, धर्माची आणि अध्यात्माची राजधानी मानतो, तिथे अलीकडेच माणुसकीला काळिमा फासणारी एक घटना घडली. ज्या शहराची ओळख त्याच्या साधेपणामुळे, संगीतामुळे आणि गंगा-जमुनी संस्कृतीमुळे आहे, तिथे एका पर्यटकाची बाउंसरनी मारून हत्या केल्याने संपूर्ण परिसरात हाहाकार माजला आहे. उत्तर प्रदेशातील कायदा आणि सुव्यवस्था, माणुसकी आणि श्रद्धा या सर्वांवरच या घटनेने प्रश्नचिन्ह निर्माण केले आहे. डबल इंजिनच्या सरकारमध्ये स्मार्ट सिटी प्रकल्पांतर्गत बनवलेल्या नमो घाटावर सुरक्षेच्या नावाखाली तैनात असलेल्या खाजगी सुरक्षारक्षकांनी एका गरिबाचा बळी घेतला आहे.

काय घडली नेमकी घटना? वाराणसीच्या नमो घाटावर, ज्याला स्मार्ट सिटी प्रकल्पाची नवी ओळख मानले जाते, तिथे सोनभद्र येथील पाच पर्यटक फिरायला आले होते. या पर्यटकांमध्ये राजेश उर्फ चिंटू जयस्वाल नावाचा तरुण आणि त्याचे चार मित्र होते. ते पहाटे सुमारे ३ वाजता घाटावर पोहोचले. नमो घाटाच्या गेट क्रमांक २ वर पर्यटकांच्या प्रवेशावरून तिथल्या खाजगी सुरक्षा रक्षकांशी (बाउंसर) त्यांची किरकोळ शाब्दिक चकमक झाली. ही किरकोळ बाचाबाची लवकरच हिंसक वळणावर पोहोचली. सूत्रांनुसार, गेटवर तैनात असलेल्या सुरक्षा रक्षक आणि बाउंसरनी हॉकी, रॉड आणि लाठ्या-काठ्यांनी या निशस्त्र पर्यटकांवर हल्ला चढवला. डझनावारी बाउंसरनी या पाच जणांना बेदम मारहाण केली. राजेशचे इतर चार सोबती जीव वाचवून पळण्यात यशस्वी झाले, पण राजेश उर्फ चिंटू जयस्वाल तिथेच जमिनीवर कोसळला.

क्रूरतेचा कळस आणि मृत्यू प्रत्यक्षदर्शींच्या वर्णनानुसार आणि उपलब्ध माहितीनुसार, बाउंसरनी राजेशला इतके निर्दयीपणे मारले की तो जागीच निपचित पडला. त्याला तोपर्यंत मारहाण केली गेली जोपर्यंत त्याचा जीव जात नाही. त्यानंतर काही वेळाने पोलीस घटनास्थळी पोहोचले आणि त्यांनी राजेशला रुग्णालयात नेले, मात्र तिथे त्याला मृत घोषित करण्यात आले. या हल्ल्यात राजेशचे इतर चार सोबती देखील गंभीर जखमी झाले आहेत.

राजेश जयस्वाल: कुटुंबाचा एकमेव आधार या घटनेत ज्याचा बळी गेला, तो राजेश उर्फ चिंटू जयस्वाल हा सोनभद्र जिल्हयातील रायपूर पोलीस ठाण्यांतर्गत येणाऱ्या पडली गावातील रहिवासी होता. तो त्याच्या कुटुंबातील एकमेव कमावता सदस्य होता. भाजी विकून तो आपल्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करायचा. त्याच्या जाण्याने केवळ एका तरुणाचा जीव गेला नाही, तर एका संपूर्ण गरिबाचे कुटुंब उद्ध्वस्त झाले आहे.

स्मार्ट सिटी आणि खाजगीकरणाचे संकट नमो घाट हे वाराणसीच्या विकासाचे एक मोठे प्रतीक म्हणून मिरवले जाते. मात्र, या घाटाचे व्यवस्थापन स्मार्ट सिटी अंतर्गत एका खाजगी कंपनीला सोपवण्यात आले आहे. या कंपनीने स्वतःचे खाजगी सुरक्षा रक्षक आणि बाउंसर तिथे तैनात केले आहेत. ही पहिलीच वेळ नाही की या बाउंसरनी पर्यटकांसोबत गैरवर्तन केले आहे; यापूर्वीही त्यांच्यावर अनेकदा मारहाण आणि गैरवर्तणुकीचे आरोप झाले आहेत. परंतु, प्रत्येक वेळी पोलीस ठाण्यात प्रकरण दाबले जात असल्याचा आरोप या स्रोतात केला गेला आहे. खाजगी कंपन्यांना देण्यात आलेले हे अधिकार त्यांना शहराचे राजे बनवत आहेत का, असा प्रश्न उपस्थित होतो. जर पर्यटकांनी काही चूक केली होती, तर बाउंसरनी पोलिसांना का बोलावले नाही? त्यांना कायदा हातात घेण्याचा अधिकार कोणी दिला?. भव्यतेच्या नावाखाली उभारलेले हे प्रकल्प सामान्य माणसासाठी आहेत की दिल्लीत बसून धंदा शोधणाऱ्या कंपन्यांसाठी, हा गंभीर प्रश्न या घटनेने उभा केला आहे.

वाराणसीचा बदलेला चेहरा आणि स्थानिक रोष वाराणसी हे शहर त्याच्या परंपरांसाठी ओळखले जाते. तिथे रात्री-अपरात्री लोक फिरतात, चाट खातात आणि पहाटेच्या पूजेची तयारी करतात. काशीची परंपरा आणि संस्कृती टिकवून शहर ‘स्मार्ट’ करणे अपेक्षित होते, पण भव्यतेच्या नावाखाली अनेक जुनी मंदिरे आणि बाजारपेठा उद्ध्वस्त केल्या गेल्याचा दावा केला जात आहे. राजकीय दृष्टिकोनातून पाहिले तर, वाराणसी हा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा लोकसभा मतदारसंघ आहे. जर पंतप्रधानांच्या क्षेत्रात कायदा आणि सुव्यवस्थेची ही स्थिती असेल, तर उर्वरित उत्तर प्रदेशाची काय अवस्था असेल, अशी चिंता व्यक्त केली जात आहे. स्थानिक लोकांमध्ये असा सूर आहे की, विकासाच्या नावाखाली शहराची संस्कृती नष्ट केली जात आहे आणि शहराची विक्री व्यावसायिक कंपन्यांना केली जात आहे.

निष्कर्ष आणि कारवाई या प्रकरणाचा गांभीर्याने विचार करून पोलिसांनी आतापर्यंत चार सुरक्षा रक्षकांना अटक केली असून उर्वरित आरोपींचा शोध सुरू आहे. एएसपी विजय सिंह यांनी या घटनेची पुष्टी केली आहे की, प्रवेशावरून झालेल्या वादातून ही दुर्दैवी घटना घडली. आज वाराणसीच्या या विकासाच्या मॉडेलवर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. स्मार्ट सिटी चा अर्थ केवळ चमकणारे रस्ते आणि भव्य घाट असा नसून, तिथे येणारा प्रत्येक नागरिक सुरक्षित असणे अधिक महत्त्वाचे आहे. राजेश उर्फ चिंटू जयस्वालचा मृत्यू हा केवळ एका पर्यटकाचा मृत्यू नसून, तो सरकारी यंत्रणांच्या अपयशाचे आणि खाजगीकरणाच्या अतिरेकाचे प्रतीक आहे. बाबा विश्वनाथ यांनी काशीच्या रहिवाशांना अशा प्रकारच्या ‘विनाशाकारी विकासापासून’ वाचवावे, हीच भावना आज वाराणसीमध्ये दिसून येत आहे.

Post Views: 62