विज्ञान, तंत्रज्ञान की अर्धवट ज्ञान? पंतप्रधान मोदींच्या सोईल टेस्टिंग विधानाचा सखोल वेध मोबाईलवर माती टाका – एका विधानाने उठवलेले वादळ डिजिटल युगात तंत्रज्ञानाची प्रगती आणि कृषी क्षेत्रातील आधुनिकता यांवर भाष्य करताना देशाच्या सर्वोच्च पदावरील व्यक्तीने दिलेली माहिती अत्यंत अचूक आणि जबाबदार असणे अपेक्षित असते. मात्र, एका कृषी संमेलनात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी माती परीक्षणाविषयी दिलेले विधान सध्या सोशल मीडियावर आणि राजकीय वर्तुळात तीव्र चर्चेचा विषय ठरले आहे. एका टीव्ही चॅनेलच्या कार्यक्रमात बोलताना पंतप्रधानांनी दावा केला की, आजकाल अशी तंत्रज्ञान व्यवस्था तयार होत आहे, जिथे शेतकऱ्यांनी मोबाईल फोनवर थोडी माती टाकावी आणि मोबाईल फोन लगेच रिपोर्ट देईल की मातीत कोणत्या खताची आणि घटकांची गरज आहे. पंतप्रधानांच्या या विधानाचा व्हिडिओ समोर येताच इंटरनेटवर रील्स, मीम्स आणि उपहासात्मक प्रतिक्रियांचा पूर आला. विरोधी पक्षांचे नेते सायंटिस्ट मोदी म्हणत या विधानाचा उपहास करत आहेत, तर अनेक युझर्स प्रत्यक्ष मोबाईलच्या स्क्रीनवर माती टाकून उपरोधिक रील्स बनवताना दिसत आहेत. एका विधानाने तंत्रज्ञानाचा प्रचार करण्याऐवजी विज्ञानाचा कसा उपहास घडवून आणला, याचा हा एक ज्वलंत दाखला ठरला आहे. राजकीय वर्तुळ आणि सोशल मीडियावरील उपरोधिक टीका पंतप्रधान मोदींच्या या विधानानंतर विरोधी पक्षांकडून जोरदार टीका आणि टोमणे मारण्यात आले. कोखो जनता पार्टी (आम आदमी पार्टीशी संबंधित/विरोधी गट) कडून पंतप्रधानांच्या विधानाचा व्हिडिओ शेअर करत सवाल विचारण्यात आला की, उद्या अशीही तंत्रज्ञान येईल का, जिथे मोबाईलवर सेल्फी काढल्यास लगेच एमआरआय रिपोर्ट हातात येईल? त्याचप्रमाणे तृणमूल काँग्रेसचे नेते साकेत गोखले यांनी उपरोधिकपणे म्हटले की, आम्ही नक्की असे काय केले आहे की आम्हाला असे जिनीयस पंतप्रधान लाभले आहेत? काँग्रेसचे प्रवक्ते यशराज श्रीवास्तव यांनी तर थेट अॅपल आणि सॅमसंग या दिग्गज मोबाईल कंपन्यांना टॅग करत सवाल केला की, तुमच्या मोबाईलच्या कोणत्या नवीन ऑपरेटिंग सिस्टीम व्हर्जनमध्ये भारतीय शेतकरी थेट स्क्रीनवर माती टाकून सोईल टेस्टिंग करू शकतात? व्यंगचित्रकार मंजुल यांनी या प्रकारावर भाष्य करताना म्हटले की, आउटपुट डिव्हाईसवर थेट इनपुट घेण्याची कला केवळ मोदीजीच दाखवू शकतात. त्यांनी मोदींच्या जुन्या वादग्रस्त विधानांची आठवण करून दिली. जसे की नाल्यातील गॅसवरून चहा बनवणे, ढगांमुळे रडारपासून विमाने वाचवणे, विंडमिलमधून पाणी व वीज तयार करणे किंवा बटाट्यातून सोने बनवण्याच्या दाव्यांचा संदर्भ. सोशल मीडियावरील इतर युझर्सनीही (उदा. डॉ. शीतल यादव) मोदी आहेत तर सर्व काही शक्य आहे, पण हे प्रयोग घरी करू नका नाहीतर मोबाईल खराब होईल असा टोला लगावला. अनेक नागरिकांनी असेही सवाल उपस्थित केले की, पूर्वीचे पंतप्रधान वैज्ञानिकांसोबत फोटो काढायचे आणि विज्ञानाचा आदर करायचे, परंतु आजचे नेतृत्व पर्ची काढून चमत्कार सांगणाऱ्या बाबांसोबत (उदा. बागेश्वर बाबा) फोटो सेशन करताना दिसते, त्यामुळेच कदाचित अशा प्रकारच्या अज्ञानाचा प्रसार होत असावा. आलू से सोना ते रवी किशन: राजकीय मस्करीचा दुटप्पीपणा या संपूर्ण वादात भूतकाळातील राजकीय विधाने आणि परस्परविरोधी भूमिकांचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून भारतीय जनता पक्षाने राहुल गांधी यांच्या बटाट्यातून सोने बनवणारे यंत्र (आलू से सोना) या विधानाचा वापर करून त्यांची प्रतिमा खराब करण्याचा प्रयत्न केला. परंतु, वस्तुस्थिती अशी होती की राहुल गांधी स्वतः पंतप्रधान मोदींच्या जुन्या वक्तव्याचा संदर्भ देऊन उपरोधिकपणे बोलत होते, ज्यातील पुढचा-मागचा भाग एडिट करून भाजपने तो व्हिडिओ व्हायरल केला होता. आता जेव्हा पंतप्रधान मोदींच्या मोबाईलवर माती टाका या विधानाचा उपहास होत आहे, तेव्हा भाजपचे खासदार रवी किशन यांनी पुन्हा एकदा राहुल गांधींवर निशाणा साधला. गोरखपूरला स्पेन बनवण्याच्या दाव्यासाठी चर्चेत असलेले रवी किशन म्हणाले की, राहुल गांधींचा फोन कदाचित म्हणूनच टॅप केला जात असावा, कारण त्यांच्याकडे बटाट्यातून सोने बनवण्याचा गुप्त फॉर्म्युला आहे आणि तो फॉर्म्युला जाणून घेण्यासाठी सर्वांना उत्सुकता आहे! सध्याच्या राजकारणात मस्करी आणि चिखलफेक कशा प्रकारे केंद्रस्थानी आली आहे, हेच यावरून दिसून येते. विरोधकांची चूक नसताना त्यांच्या विधानांचे तुकडे कापून (Edit करून) त्यांना अनपढ किंवा देशद्रोही ठरवणारे पक्ष स्वतःच्या नेत्याच्या चुकीच्या विधानांवर मात्र मौन बाळगतात किंवा त्याचे अजब समर्थन करतात. दाव्यामागील तांत्रिक सत्य: स्टार्टअप्सची उपकरणे विरूद्ध पंतप्रधानांचे अधुरे ज्ञान पंतप्रधानांच्या या विधानाचा बचाव करण्यासाठी समर्थकांनी (उदा. डॉ. पवन विजय) तांत्रिक स्पष्टीकरण देण्याचा प्रयत्न केला. त्यांच्या मते, पंतप्रधान मोदी १२ नोव्हेंबर रोजी किसान तक भारत कृषी संमेलनात शेतकऱ्यांसाठी उपलब्ध होत असलेल्या आधुनिक तंत्रज्ञानाबद्दल बोलत होते. विरोधी पक्ष विज्ञानाची बेवकूफी म्हणून टवाळी करत असल्याचा आरोप समर्थकांनी केला. या तंत्रज्ञानाचे मूळ सत्य काय आहे? भारतात १४ कोटी शेतकरी आहेत, तर माती चाचणीच्या प्रयोगशाळा केवळ ३,००० आहेत आणि एका रिपोर्टसाठी १५ दिवस वाट पाहावी लागते. या समस्येवर उपाय म्हणून सोईल ग्लुकोमीटर संकल्पना आणली गेली. भारतातील काही स्टार्टअप्सनी मोबाईलवर आधारित सोईल टेस्टिंग तंत्रज्ञान विकसित केले आहे: १. प्रॉक्सिमल सोईल सेन्स चे न्युट्रीसेन्स एक्स उपकरण. २. आयआयटी कानपूर ने विकसित केलेले भू-परीक्षक उपकरण. हे तंत्रज्ञान कसे काम करते? या उपकरणांमध्ये १ ते ५ ग्रॅम माती एका स्वतंत्र लहान उपकरणात टाकावी लागते. हे उपकरण ब्लूटूथ किंवा केबलद्वारे मोबाईल अॅपशी कनेक्ट होते आणि ५ मिनिटांत नायट्रोजन, फॉस्फरस, पोटॅशियमची माहिती मोबाईल स्क्रीनवर दाखवते. पंतप्रधानांची चूक कुठे झाली? पंतप्रधान मोदींनी आपल्या भाषणात या स्वतंत्र उपकरणाचा कुठेही उल्लेख केला नाही. त्यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की: मोबाईल फोनवरच थोडी माती टाकून द्या, मोबाईल लगेच रिपोर्ट देईल. म्हणजेच, इनपुट डिव्हाईस आणि डिस्प्ले डिव्हाईस यांतील फरक स्पष्ट न करता त्यांनी थेट मोबाईलच्या टच स्क्रीन वर माती टाकण्याचा सल्ला दिला. हे अर्धवट ज्ञान हाच संपूर्ण चेष्टेचा आणि टीकेचा मूळ विषय ठरला. अधुऱ्या माहितीचे धोके आणि नेतृत्वाची जबाबदारी भारतासारख्या देशात, जिथे करोडो शेतकरी पंतप्रधानांच्या शब्दांवर विश्वास ठेवतात, तिथे अशा प्रकारची अपूर्ण किंवा चुकीची माहिती पोहोचणे अत्यंत धोकादायक ठरू शकते. जर एखाद्या साध्या शेतकऱ्याने पंतप्रधानांच्या सांगण्यावरून आपल्या महागड्या स्मार्टफोनच्या स्क्रीनवर किंवा चार्जिंग पोर्टवर ओली माती टाकली, तर त्याचा मोबाईल फोन कायमचा खराब होऊ शकतो. पंतप्रधानांसारख्या सर्वोच्च घटनात्मक पदावर बसलेल्या व्यक्तीने कोणत्याही तंत्रज्ञानाची माहिती देताना ती पूर्ण, अचूक आणि स्पष्ट स्वरूपात मांडणे अत्यंत गरजेचे असते. अधुऱ्या माहितीवर आधारलेली भाषणे केवळ राजकीय नेत्याचीच हसती करत नाहीत, तर देशातील कृषी संशोधनाच्या गांभीर्यालाही धक्का पोहोचवतात. बचावकर्ते म्हणतात की विरोधक विज्ञानाची टवाळी करत आहेत; परंतु सत्य हे आहे की जर विज्ञानाची योग्य माहिती पंतप्रधानांनीच दिली असती, तर विरोधकांना किंवा युझर्सना मस्करी करण्याची संधीच मिळाली नसती. निष्कर्ष: विज्ञानाचे राजकारण की जबाबदार वक्तव्य? आजचे युग हे माहितीचे आणि सोशल मीडियाचे युग आहे, जिथे प्रत्येक शब्दाचे विश्लेषण काही सेकंदात होते. राजकीय फायद्यासाठी इतरांच्या विधानांचे फेक व्हिडिओ बनवून टवाळी करण्याची संस्कृती ज्या राजकीय पक्षांनी रुजवली, त्यांना आज स्वतःच्या नेत्याच्या चुकीच्या विधानांमुळे त्याच टवाळीचा सामना करावा लागत आहे.पंतप्रधानांनी कृषी क्षेत्रातील सोईल ग्लुकोमीटर सारख्या आधुनिक उपकरणांचा गौरव करणे कौतुकास्पद आहे, परंतु मोबाईलवर माती टाका असा चुकीचा संदेश देणे हे तंत्रज्ञानाचा अपमान ठरते. राजकीय नेत्यांनी कॅमेऱ्यासमोर बोलताना आपल्या वक्तव्याची सत्यता तपासणे आणि देशातील शेतकऱ्यांना अचूक मार्गदर्शन करणे हीच काळाची गरज आहे. अन्यथा, डिजिटल इंडियाचे स्वप्न दाखवताना अशा अपूर्ण ज्ञानामुळे जनतेच्या हाती केवळ नादुरुस्त मोबाईल आणि उपहासाचे रील्सच उरतील. What do you feel about this post? 0% Like 0% Love 0% Happy 0% Haha 0% Sad 0% Angry Views: 14 Facebook WhatsApp Twitter/X LinkedIn Post navigation गादी आयझेनकोट यांनी फेटाळली नेतान्याहूंची ऑफर; अरब पक्षांच्या मदतीने सरकार स्थापनेचा दावा! – VastavNEWSLive.com तुम्ही कुठेही लपा, आम्ही शोधून काढू! इराणने २ अमेरिकन नौदल अधिकाऱ्यांचे फोटो केले सार्वजनिक; मिनाब शालेय हल्ल्याचा बदला घेण्याचा इशारा!