PM Modi Inaugurates India Renewable Energy Summit 2026

पंतप्रधान मोदी सोमवारी इंडिया रिन्यूएबल एनर्जी समिट अँड एक्स्पो २०२६चे उद्घाटन करतील. ही चार दिवसीय शिखर परिषद आजपासून ५ नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत चालणार आहे. तिची थीम ‘इन्व्हेस्ट, इनोव्हेट, इन्स्पायर’ अशी ठेवण्यात आली आहे. मोदी सायंकाळी ४:३० वाजता नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे या कार्यक्रमाला उपस्थित राहतील.

या शिखर परिषदेत १३० हून अधिक देशांचे प्रतिनिधी सहभागी होण्याची अपेक्षा आहे. यात ४० हून अधिक मंत्रीही असतील. याशिवाय गुंतवणूकदार, वित्तीय संस्था आणि उद्योग क्षेत्रातील प्रतिनिधीही यात सहभागी होतील.

ऑस्ट्रेलिया, डेन्मार्क, युरोपीय संघ, फ्रान्स, जर्मनी, नेदरलँड्स, नॉर्वे, स्वीडन आणि ब्रिटन हे देश भागीदार म्हणून यात सहभागी होतील. १३ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश आपल्या नवीकरणीय ऊर्जा क्षमतेचे प्रदर्शन करतील.

यामध्ये आंध्र प्रदेश, आसाम, बिहार, छत्तीसगड, दिल्ली, गुजरात, कर्नाटक, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, ओडिशा, राजस्थान, उत्तर प्रदेश आणि पश्चिम बंगाल यांचा समावेश आहे.

भारताची अक्षय ऊर्जा क्षमता किती, पुढील आव्हाने कोणती; ५ प्रश्न-उत्तरे

प्रश्न: अक्षय ऊर्जा म्हणजे काय?

उत्तर: ज्या ऊर्जा स्रोतांपासून वारंवार वीज निर्माण केली जाऊ शकते आणि जे नैसर्गिकरित्या पुन्हा उपलब्ध होतात, त्यांना अक्षय ऊर्जा म्हणतात.

उदाहरणे: – सूर्यप्रकाशापासून सौर ऊर्जा. – वाऱ्यापासून पवन ऊर्जा. – पाण्यापासून जलविद्युत. – जैविक कचरा आणि कृषी अवशेषांपासून जैव ऊर्जा.

प्रश्न: भारतासाठी ही शिखर परिषद का महत्त्वाची?

• परकीय अवलंबित्व कमी करणे: स्वच्छ ऊर्जेमुळे आयातित तेल, वायू आणि कोळशावरील अवलंबित्व कमी होईल.
• वीजेची मागणी पूर्ण करणे: उद्योग, शहरे आणि घरांच्या वाढत्या वीज गरजा पूर्ण करण्यात मदत होईल.
• रोजगार आणि उद्योग वाढवणे: सौर पॅनेल, बॅटरी आणि हरित हायड्रोजन क्षेत्रातील गुंतवणुकीमुळे रोजगार आणि उत्पादनवाढ होईल.
• हवामान बदलाचा मुकाबला: हरितगृह वायूंचे उत्सर्जन कमी करण्यास मदत होईल.
• जागतिक बाजारपेठेत बळकटी: भारत स्वच्छ ऊर्जा उपकरणे आणि तंत्रज्ञानाचा मोठा उत्पादक व निर्यातदार बनू शकेल.

प्रश्न: भारताची नवीकरणीय ऊर्जा क्षमता किती?

उत्तर: भारतातील अक्षय ऊर्जा (सौर, पवन आणि इतर नवीकरणीय स्रोत) यांची एकूण स्थापित क्षमता सुमारे 299.25 गिगावॅट (GW) आहे. यामध्ये सौर ऊर्जेची क्षमता 171.05 GW, पवन ऊर्जेची 59.20 GW आणि मोठ्या जलविद्युत प्रकल्पांची 52.06 GW आहे.

देशात दररोज सौर, पवन आणि इतर अक्षय ऊर्जा स्रोतांद्वारे सरासरी सुमारे 85.57 कोटी युनिट वीज निर्माण होत आहे.

प्रश्न: 300.50 GW म्हणजे भारत दररोज इतकी वीज निर्माण करत आहे का?

उत्तर: नाही. याचा अर्थ या सर्व वीज प्रकल्पांची एकूण स्थापित उत्पादन क्षमता 300.50 GW आहे.

हे असे समजून घ्या:

जसे एखाद्या कारचा कमाल वेग ताशी २०० किलोमीटर आहे. याचा अर्थ असा नाही की कार नेहमी ताशी २०० किलोमीटर वेगाने धावत असते.

त्याचप्रमाणे वीज प्रकल्पही नेहमी त्यांच्या पूर्ण क्षमतेने वीज निर्माण करत नाहीत.

प्रश्न: ३००.५० GW वीज भारतासाठी पुरेशी आहे का?

उत्तर: सध्या ती देशाच्या संपूर्ण वीज गरजेसाठी पुरेशी मानता येणार नाही.

भारतात विजेची मागणी सतत वाढत आहे. घरांमधील AC, कारखाने, मेट्रो, इलेक्ट्रिक वाहने आणि डेटा सेंटर यांना अधिक विजेची गरज आहे.

याशिवाय सौर आणि पवन ऊर्जा नेहमी उपलब्ध नसते. त्यामुळे भारताला कोळसा, वायू आणि इतर स्रोतांपासूनही वीज निर्माण करावी लागते.

प्रश्न: नवीकरणीय ऊर्जा वाढल्यामुळे सामान्य लोकांना काय फायदा होईल?

उत्तर: घरांमध्ये सौर पॅनेल बसवल्याने वीज बिल कमी होऊ शकते. शेतकऱ्यांना सौर पंपामुळे सिंचनासाठी मदत मिळू शकते. नवीन सौर आणि पवन प्रकल्पांमुळे रोजगाराच्या संधी वाढू शकतात.

वीज निर्मितीसाठी कोळशावरील अवलंबित्व कमी होऊ शकते. प्रदूषण आणि कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यास मदत मिळू शकते. मात्र, वीज बिलात किती बचत होईल, हे योजना, खर्च आणि वापरावर अवलंबून असेल.