CBSE Syllabus Update | Class 9 & 10 Subjects Change & Optional List

सेंट्रल बोर्ड ऑफ सेकंडरी एज्युकेशन अर्थात सीबीएसई (CBSE) ने 29 ऑक्टोबर रोजी एक नवीन परिपत्रक जारी केले. यात इयत्ता 9 वीच्या विद्यार्थ्यांना कोणते विषय शिकावे लागतील आणि इयत्ता 10 वीमध्ये त्यांचे मूल्यमापन कसे केले जाईल, हे सांगण्यात आले आहे.

CBSE ने यावर्षी इयत्ता 9 वीमधून पुढील वर्षी इयत्ता 10 वीमध्ये जाणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी अभ्यासक्रमाच्या आराखड्यात बदल केला आहे. या परिपत्रकानुसार, आता इयत्ता 10 वीमध्ये ‘पर्यावरण शिक्षण’ हा विषय शिकवला जाणार नाही. त्याचबरोबर इयत्ता 9 वीमध्ये ‘समाजातील व्यक्ती’, संगणकीय विचारसरणी आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता यांचे मॉड्यूल्सही या बॅचच्या अभ्यासक्रमाचा भाग असणार नाहीत.

जे विद्यार्थी सध्या 2026-27 मध्ये इयत्ता 10 वीमध्ये शिकत आहेत, त्यांना हा नियम लागू होणार नाही. त्यांचे शिक्षण जुन्या अभ्यासक्रमानुसारच सुरू राहील.

नवीन योजनेनुसार आता विद्यार्थ्यांना एकूण 9 अनिवार्य विषय शिकावे लागतील. यामध्ये व्यावसायिक शिक्षण अनिवार्य करण्यात आले आहे. विद्यार्थ्यांवरील अतिरिक्त विषयांचा भार कमी करण्यासाठी ही नवीन योजना तयार करण्यात आली आहे.

याचा उद्देश असा आहे की विद्यार्थ्यांना पुस्तकी ज्ञानासोबतच व्यावसायिक आणि व्यावहारिक कौशल्येही शिकता यावीत. यामुळे त्यांना अधिक चांगले करिअर घडवण्यास मदत मिळू शकेल.

प्रत्येक मुख्य विषयात 33% गुण आवश्यक

दहावी उत्तीर्ण होण्यासाठी दोन्ही मुख्य भाषा, गणित, विज्ञान आणि सामाजिक शास्त्र या विषयांमध्ये स्वतंत्रपणे 33% गुण मिळवणे आवश्यक असेल. यामध्ये लेखी आणि अंतर्गत मूल्यमापनाचे गुण जोडले जातील.

एखादा विद्यार्थी गणित, विज्ञान किंवा सामाजिक शास्त्र यांपैकी कोणत्याही एका विषयात अनुत्तीर्ण झाला आणि कौशल्य विषयाची बोर्ड परीक्षा उत्तीर्ण झाला असेल, तर त्या विषयाऐवजी कौशल्य विषय ग्राह्य धरला जाऊ शकेल, म्हणजेच तो अनुत्तीर्ण ठरणार नाही. बोर्डाने हा निर्णय राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या मार्गदर्शक तत्त्वांचा विचार करून घेतला आहे.

ऐच्छिक विषयांसाठी 57 विषयांची यादी जाहीर

इयत्ता 9वी आणि आगामी 2028 मधील इयत्ता 10वीचे विद्यार्थी एक ऐच्छिक विषय निवडू शकतात. मंडळाने यासाठी 57 विषयांची यादी जाहीर केली आहे. विद्यार्थी आपल्या आवडीनुसार भाषा, संगणक अनुप्रयोग, गृहविज्ञान, चित्रकला, संगीत आणि व्यवसायाशी संबंधित विषयांपैकी कोणताही एक विषय निवडू शकतात.

विशेष शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना अन्य 4 विषय निवडण्याची मुभा

अंतर्गत मूल्यमापन असलेल्या विषयात 33 ते 40 गुण मिळाल्यास डी श्रेणी, तर 33 पेक्षा कमी गुण मिळाल्यास ई श्रेणी मिळेल. डी किंवा त्यापेक्षा अधिक श्रेणी मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांना शाळेकडून प्रमाणपत्र दिले जाईल. विशेष शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना एका अनिवार्य भाषेसोबत अन्य चार विषय निवडण्याची मुभाही दिली जाईल.

इयत्ता नववीमध्ये आर्ट एज्युकेशन आणि फिजिकल एज्युकेशनसाठी शालेय गुणांऐवजी ग्रेड दिले जातील. ग्रेड D किंवा त्यापेक्षा जास्त ग्रेड मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र दिले जाईल.

ॲडव्हान्स लेव्हल विषय निवडण्याचा पर्यायही उपलब्ध

नवीन परिपत्रकानुसार, यावर्षीपासून इयत्ता नववीतील आणि पुढील वर्षापासून इयत्ता दहावीतील विद्यार्थ्यांना मुख्य विषय म्हणून ॲडव्हान्स लेव्हल मॅथ्स आणि ॲडव्हान्स लेव्हल सायन्स निवडण्याचा पर्यायही उपलब्ध असेल.

ज्या विद्यार्थ्यांना भविष्यात इंजिनीअरिंग किंवा वैज्ञानिक संशोधनाच्या क्षेत्रात जायचे आहे, ते हे ॲडव्हान्स विषय निवडून आपली मूलभूत संकल्पना स्पष्ट करू शकतात.

स्किल एज्युकेशनचे नवीन पर्याय समाविष्ट

CBSE ने कौशल्य शिक्षणाच्या नवीन पर्यायांमध्ये आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स, डेटा सायन्स, इलेक्ट्रॉनिक्स अँड हार्डवेअर आणि डिझाइन थिंकिंग अँड इनोव्हेशन यांचा समावेश केला आहे।

एप्रिल 2026 पासून हे विषयही हटवण्यात आले

यावर्षी एप्रिल 2026 पासून इयत्ता 9वीच्या अभ्यासक्रमातून इंग्लिश कम्युनिकेटिव्ह विषय बंद करण्यात आला आहे. आता केवळ इंग्लिश कोर्सचा समावेश आहे. दरम्यान, इयत्ता 10वीमध्ये आधीपासून इंग्लिश कम्युनिकेटिव्ह शिकत असलेले विद्यार्थी तो विषय सुरू ठेवू शकतात.

CBSE च्या शैक्षणिक परिपत्रकाची अधिसूचना लिंक

CBSE कौशल्य शिक्षण अधिसूचना लिंक