[ads1]
अमेरिकेच्या ढोंगी सुरक्षेचा बुरखा फाटला: मध्य पूर्वेतील भडकलेला वणवा आणि बदलती जागतिक व्यवस्था
जागतिक राजकारणात स्वतःला जगाचा पोलीस म्हणवून घेणाऱ्या अमेरिकेची आणि त्याच्या तथाकथित संरक्षणावर आंधळेपणाने विश्वास ठेवणाऱ्या सौदी अरेबियाची खरी स्थिती आज जगासमोर उघडी पडली आहे. सौदीची राजधानी रियाध येथील किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील इंधन साठ्यावर म्हणजेच फ्युएल स्टोरेज डेपोवर अन्सॉर अल्लाह किंवा हूती सैन्याने केलेल्या थेट क्षेपणास्त्र हल्ल्यानंतर धुराचे आणि आगीचे प्रचंड लोट आकाशात उसळले. ज्या अमेरिकेवर विश्वास ठेवून सौदी अरेबियाने वर्षांनुवर्षे इराक असो की अफगाणिस्तान, पश्चिमेच्या प्रत्येक आक्रमक कारवायांमध्ये साथ दिली, अगदी अयातुल्ला अली खामेनेई यांच्या हत्येनंतरही जी अमेरिका-सौदी युती अबाधित राहिली, तीच अमेरिका आज सौदीवर क्षेपणास्त्रे कोसळत असताना गप्प बसून तमाशा पाहत आहे. अमेरिकेने सौदीच्या भूमीवर आपले लष्करी तळ ठोकले आणि आम्ही तुमचे रक्षक आहोत असा देखावा उभा केला, पण प्रत्यक्ष संकटाच्या वेळी हा रक्षक कुठल्या बिळात दडून बसला आहे, असा उद्विग्न सवाल आज जग विचारत आहे.
सौदी अरेबियाची ईस्ट-वेस्ट पाइपलाइन उद्ध्वस्त झाली आहे, इंधन साठे जळून खाक झाले आहेत आणि बाब-अल-मंदेब सामुद्रधुनीत त्यांच्या जहाजांवर हूतींनी थेट हल्ले चढवले आहेत. तरीही अमेरिका ढिम्म हललेली नाही. आपल्या नाकर्तेपणाचे खापर फोडण्यासाठी मक्का या पवित्र स्थळावर हूतींनी हल्ला केल्याची एक खोटी अफवा पसरवली गेली. परंतु, सॅटेलाइट तंत्रज्ञानाच्या या युगात कुठून आणि कशी क्षेपणास्त्रे डागली गेली याचे कोणतेही पुरावे सौदी किंवा अमेरिकेला सादर करता आले नाहीत. उलटपक्षी, अन्सॉर अल्लाहने या खोट्या आरोपांचा तीव्र निषेध करत निदर्शने केली आणि सौदीनेच आपल्या अपयशावर पडदा टाकण्यासाठी हा बनाव रचल्याचा पलटवार केला. यमनमध्ये सौदी समर्थित सैन्याला अमेरिकन शस्त्रास्त्रांचा पुरवठा करूनही हूतींविरुद्ध विजय मिळवता आला नाही, हे वास्तव आता लपून राहिलेले नाही.
महासत्तेची लाचार माघार आणि युरोपचा उडालेला थरकाप
इराणसोबतच्या युद्धात अमेरिकेची स्थिती इतकी बिकट झाली आहे की, संपूर्ण जग ज्या अमेरिकेला महासत्ता मानत होते, त्या अमेरिकेचा पोकळपणा आता उघडा पडला आहे. युरोपमध्ये रशिया आणि नाटो यांच्यातील तणाव वाढत असताना, नाटोने इराणविरुद्धच्या युद्धात अमेरिकेला साथ देण्यास साफ नकार दिला. याचा परिणाम असा झाला की, अमेरिका आता युरोपमधून आपले सैन्य मागे घेत आहे. प्राप्त माहितीनुसार, युरोपमध्ये तैनात असलेल्या सुमारे ८० हजार अमेरिकन सैनिकांपैकी ४,००० सैनिकांना परत बोलावण्याचा प्रस्ताव विचाराधीन आहे. जर हा प्रस्ताव लागू झाला, तर १९९० च्या दशकानंतरची युरोपमधील ही अमेरिकन सैन्याची सर्वात मोठी कपात ठरेल. जर्मनी, इटली आणि स्पेन या देशांवर याचा थेट आणि भीषण परिणाम होणार आहे.
एनबीसी न्यूज एजन्सीने पाच वरिष्ठ सूत्रांच्या हवाल्याने या बातमीला दुजोरा दिला आहे. इराण युद्धावरून युरोपीय देश आणि अमेरिका यांच्यात तीव्र मतभेद निर्माण झाले आहेत. इतकेच नव्हे, तर अमेरिकेने आपल्या मित्रदेशांना उघडपणे बजावले आहे की, त्यांनी आधी खरेदी केलेल्या शस्त्रास्त्रांच्या डिलिव्हरीमध्ये प्रचंड उशीर होईल. जर्मनीने खरेदी केलेल्या अत्याधुनिक टॉमहॉक क्षेपणास्त्रांची डिलिव्हरी तब्बल ५ वर्षांनी लांबणीवर पडली आहे. इराण युद्धातील वाढत्या वापरामुळे अमेरिकेच्या स्वतःच्या शस्त्रास्त्रांच्या साठ्यावर प्रचंड ताण पडला आहे. स्वतःचे घर वाचवताना अमेरिकेची दमछाक होत असताना, ते युरोप किंवा सौदीचे रक्षण कसे करणार, हा प्रश्न आता उपस्थित झाला आहे.
अमेरिकन अर्थव्यवस्थेची पडझड आणि जागतिक महागाईचा भडका
युद्धखोर धोरणांमुळे अमेरिकेची स्वतःची अर्थव्यवस्था आता ढासळू लागली आहे. अमेरिकेत गॅसचे दर तब्बल ७ डॉलर प्रति गॅलनपर्यंत भडकले आहेत. वाढत्या महागाईवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी अमेरिकन फेडरल बँकेने व्याजाचे दर वाढवले आहेत, ज्यामुळे अमेरिकन जनतेवर आणि उद्योगांवर प्रचंड आर्थिक ताण आला आहे. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्यावर अंतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरून प्रचंड दबाव निर्माण झाला आहे.
या अमेरिकन आर्थिक संकटाची झळ आता जगाच्या कानाकोपऱ्यात पोहोचत आहे. जपाननेही आपले व्याजदर वाढवले असून जागतिक आर्थिक समीकरणांना हादरा बसला आहे. येत्या दोन महिन्यांत भारतीय रिझर्व्ह बँक देखील आपला रेपो रेट वाढवण्याची दाट शक्यता असून, यामुळे सर्वसामान्य नागरिकांचे कर्ज महागणार आहे. त्यामुळे येत्या काळात प्रत्येकाला अत्यंत काटेकोर आर्थिक नियोजन करणे अनिवार्य ठरणार आहे.
इराणच्या आक्रमक अटी, जान-फिदा-ए-इराण आणि अण्वस्त्र नीतीतील संभाव्य भूकंप
दुसऱ्या बाजूला, इराणने या युद्धात कोणतीही तडजोड न करण्याचा आक्रमक पवित्रा घेतला आहे. अल जझीराला दिलेल्या मुलाखतीत इराणचे सुरक्षा सल्लागार व सुरक्षा प्रमुख मोहसीन रझाई यांनी स्पष्ट शब्दांत अमेरिकेसमोर युद्धविरामाच्या ३ अटी ठेवल्या आहेत: १. लेबनान आणि गाझासह सर्व आघाड्यांवर अमेरिकेने आणि इस्रायलने हल्ले तात्काळ थांबवावेत. २. इराणवर लादलेली सागरी नाकेबंदी त्वरित उठवावी. ३. जगभरातील बँकांमध्ये गोठवलेली इराणची मालमत्ता मोकळी करावी आणि लादलेले आर्थिक निर्बंध हटवावेत.
मोहसीन रझाई यांनी स्पष्ट इशारा दिला आहे की, जर आमच्यावर नाकेबंदी कायम असेल, आमची मालमत्ता गोठवलेली असेल आणि आमच्यावर हल्ले होत असतील, तर आम्ही गप्प बसणार नाही. आता आमच्याकडे गमावण्यासारखे काहीही उरलेले नाही. याहूनही भयानक बाब म्हणजे, इराणने आतापर्यंत अण्वस्त्रे न बनवण्याचे आपले धोरण बदलण्याचा विचार सुरू केला आहे. अयातुल्ला अली खामेनेई यांच्या धार्मिक फतव्यानुसार इराणने आतापर्यंत अण्वस्त्रांची निर्मिती टाळली होती, कारण त्यात निर्दोष बालके, महिला व वृद्धांचा बळी जातो. परंतु, अमेरिकेच्या आक्रमकतेमुळे इराण आता एनपीटी म्हणजेच नॉन-प्रोलिफेरेशन ट्रीटीमधून बाहेर पडण्याचा आणि आपली अण्वस्त्र नीती बदलण्याचा गंभीर विचार करत आहे. भविष्यात काय घडेल हे पूर्णपणे अमेरिकेच्या पावलांवर अवलंबून असेल, असा थेट इशारा रझाई यांनी दिला आहे.
इराणमध्ये जनतेचा उत्साह आणि युद्धाची तयारी अभूतपूर्व पातळीवर पोहोचली आहे. शुक्रवारी तेहरानच्या रस्त्यांवर जान-फिदा-ए-इराण म्हणजेच इराणसाठी प्राण अर्पण करण्यास तयार या मोहिमेअंतर्गत लाखांच्या संख्येने नागरिक उतरले होते. लष्करी प्रशिक्षणासाठी तब्बल ६ लाखांहून अधिक नागरिकांनी नोंदणी केली असून, रिव्होल्यूशनरी गार्ड्सच्या दाव्यानुसार हा आकडा १० लाखांच्या पुढे जाण्याची शक्यता आहे, ज्यामध्ये महिलांचाही मोठा सहभाग आहे. तेहरानमधील रॅलीत अध्यक्ष मसूद पेझेश्कियन आणि वरिष्ठ लष्करी कमांडर उपस्थित होते, जिथे डेथ टू अमेरिका म्हणजे अमेरिकेचा विनाश असो आणि डेथ टू इस्रायलच्या घोषणांनी संपूर्ण परिसर दुमदुमून गेला होता.
निष्कर्ष: बदलती जागतिक व्यवस्था आणि पत्रकारितेचा बाणा
रियाध आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील हल्ल्याने केवळ सौदीचे नुकसान केले नाही, तर अमेरिका आणि सौदीच्या तथाकथित अखंड युतीचा मुखवटा कायमचा टरकावला आहे. इराणने या युद्धात पूर्ण जागतिक व्यवस्थाच उलथापालथ करून टाकली आहे. महासत्तेचा पोकळपणा जगासमोर उघडा पडला असून, आंतरराष्ट्रीय राजकारणाचे केंद्र आता बदलत आहे.
अशा या महायुद्धाच्या आणि भू-राजकीय भूकंपाच्या काळात निष्पक्ष बातमीदारीचे कर्तव्य बजावणे अत्यंत आव्हानात्मक आहे. द रेड माइकच्या माध्यमातून सौरभ शुक्ला आणि त्यांच्या टीमने २८ फेब्रुवारीपासून एकही दिवस नागा न करता, आजारी असताना किंवा पावसात अडकलेले असतानाही दररोज सकाळी ९ वाजता अचूक अपडेट्स दिले आहेत. इराण असो, बांगलादेश असो किंवा मणिपूर—प्रत्यक्ष जमिनीवर उतरून सत्य बातमीदारी करण्याचे वचन त्यांनी पाळले आहे. आज जग जेव्हा एका नव्या महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर उभे आहे, तेव्हा पश्चिमेच्या खोट्या प्रचाराला बळी न पडता जमिनीवरील वास्तव समजून घेणे ही काळाची गरज बनली आहे.
[ads2]
Leave a Reply