चीन-पाक सीमेवर भारताचे भूमिगत लष्करी तळ; ड्रोन,क्षेपणास्त्र हल्लेही निष्फळ होणार:इराणच्या भूमिगत ‘मिसाइल बोगद्यांच्या’ धर्तीवर बांधकाम सुरू होणार

भारतीय सीमांवर पुढील तीन वर्षांत सुरक्षा व्यवस्था बळकट करण्यासाठी तयारी केली जात आहे. आता चीन आणि पाकिस्तानला लागून असलेल्या सीमांवर जमिनीखाली लष्करी तळ उभारण्याची तयारी सुरू आहे. ऑपरेशन सिंदूर, युक्रेन-रशिया आणि अमेरिका-इराण युद्धात क्षेपणास्त्रे, ड्रोन आणि बंकर बस्टर बॉम्बचा वापर पाहता हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

उत्तर कमांडमध्ये यासाठी १९ वेगवेगळ्या प्रकल्पांना सुरुवात केली आहे. युद्धाच्या बदलत्या पद्धतीच्या पार्श्वभूमीवर सैनिक, नागरिक आणि महत्त्वपूर्ण लष्करी साधनसामग्रीची सुरक्षा निश्चित करणे हा याचा उद्देश आहे. तज्ज्ञांच्या मते, इराणच्या ‘मिसाइल बोगद्यांच्या’ धर्तीवर याची निर्मिती अनेक स्तरांवर होऊ शकते. दोन-तीन मजल्यांवर विविध सुविधा असू शकतात. लष्कराने या प्रकल्पांसाठी निविदा मागवल्या आहेत. सीमा रस्ते संघटना काही क्षेत्रांमध्ये भूमिगत बंकर बनवत आहे.

दीर्घ युद्धात लष्कराला शत्रूवर आघाडी मिळेल

आधुनिक युद्धात लष्करी तळांचे रक्षण करणे हे शत्रूवर हल्ला करण्याइतकेच महत्त्वाचे आहे. आघाडीच्या मोर्चांजवळ सुरक्षित रसद साठा असल्याने दीर्घकाळ चालणाऱ्या युद्धात लष्कराचा पुरवठा व प्रत्युत्तर देण्याची क्षमताही टिकून राहील. यामुळे शत्रूला एकाच हल्ल्यात भारताच्या लष्करी क्षमतेचे नुकसान करणे कठीण जाईल. मात्र, हिमालयातील बांधकामाचा जास्त खर्च, भौगोलिक आव्हाने आणि जड उपकरणांची वाहतूक या मोठ्या अडचणी आहेत. चीनच्या हद्दीतील पठारी जमीन तुलनेने सपाट असल्याने त्यांना बांधकामात फायदा मिळतो. भारताला प्रीफॅब्रिकेटेड स्टील बंकरसारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानावर लक्ष केंद्रित करावे लागेल,

जम्मू-काश्मीरमध्ये ५,००० अतिरिक्त बंकर बांधले जाणार

1. शत्रूच्या हल्ल्यांपासून बचाव: क्षेपणास्त्र, ड्रोन, बंकर-बस्टर यासारखे शक्तिशाली बॉम्ब आणि तोफांच्या हल्ल्यांपासून वाचवणारे भक्कम तळ. 2. शस्त्रास्त्रांची सुरक्षित साठा: सैनिक, दारूगोळा, लढाऊ ड्रोन आणि इतर लष्करी उपकरणे ठेवण्यासाठी यामध्ये स्वतंत्र व्यवस्था असेल. 3. पूर्वतयारीतील रचना: वेगवेगळ्या ठिकाणी उभारता येतील असे तयार बंकर आणि निवारे. 4. खडक आणि गुहांचा फायदा: खडक आणि गुहांच्या मदतीने खोली आणि रचना ठरवली जाईल. याचा नैसर्गिक सुरक्षेसाठी फायदा मिळेल. 5. प्रत्युत्तराची तयारी: युद्धात शत्रूच्या हल्ल्यानंतर लगेचच प्रत्युत्तर देण्यासाठी हे तळ महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतात. लष्कराचे कमांड-कंट्रोल, दळणवळण, रसद आणि पुरवठा व्यवस्था सुरक्षित ठेवण्यासाठी या सुविधेचा उपयोग होईल.