राज्यातील प्रत्येक वाहनावर ‘हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन प्लेट’ (HSRP) असणे बंधनकारक असून, जुन्या वाहनांवर ही नंबर प्लेट बसवून घेण्यासाठी वाहनधारकांना 31 डिसेंबरपर्यंत अंतिम मुदत देण्यात आली आहे. मुदतीनंतर एचएसआरपी नंबर प्लेट न लावलेल्या वाहनांवर कठोर
.
HSRP नंबर प्लेट का अनिवार्य केली?
परिवहन विभागाच्या आणि पोलिसांच्या निदर्शनास आले आहे की, गुन्हेगारी घटनांमध्ये साध्या किंवा बनावट नंबर प्लेट असलेल्या वाहनांचा मोठ्या प्रमाणावर गैरवापर केला जातो. गुन्हेगारांचा शोध घेण्यात पोलिसांना मोठी डोकेदुखी ठरते. त्यामुळे सुरक्षेच्या दृष्टीने राज्यातील प्रत्येक वाहनावर HSRP नंबर प्लेट असण्याचा निर्णय परिवहन भागाने घेतला आहे.
आतापर्यंत एक कोटी जुन्या वाहनांना HSRP
नवीन वाहने: नवीन वाहनांना आता शोरूममधूनच HSRP नंबर प्लेट बसवून दिली जाते.
जुन्या वाहनांची स्थिती: राज्यातील जुन्या वाहनांपैकी आतापर्यंत सुमारे 1 कोटी वाहनांवर (अंदाजे 55 ते 56 टक्के) HSRP नंबर प्लेट बसवण्यात आली आहे. उर्वरित 44 ते 45 टक्के जुन्या वाहनधारकांनी 31 डिसेंबरपूर्वी ही प्रक्रिया पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
‘मंत्री, आमदार, खासदार असोत; कोणालाही सूट नाही’
प्रताप सरनाईक यांनी लोकप्रतिनिधींनाही नियमांची स्पष्ट जाणीव करून दिली आहे. “या नियमातून कोणालाही सूट दिली जाणार नाही. मंत्री, खासदार, आमदार किंवा इतर कोणतेही लोकप्रतिनिधी असोत, सर्वांसाठी HSRP नंबर प्लेट बंधनकारक आहे. 31 डिसेंबरनंतर ज्या पद्धतीने सर्वसामान्य नागरिकांवर दंडात्मक कारवाई केली जाईल, त्याचप्रमाणे लोकप्रतिनिधींच्या वाहनांवरही नियमांनुसार समान कारवाई करण्यात येईल,” असे सरनाईक यांनी स्पष्ट केले.
यापूर्वी तीन वेळा मुदतवाढ
जुन्या वाहनांवर HSRP नंबर प्लेट बसवण्यासाठी शासनाने यापूर्वी आधीच तीन वेळा मुदतवाढ दिली आहे:
पहिली मुदतवाढ: 30 एप्रिल 2025
दुसरी मुदतवाढ: 15 ऑगस्ट 2025
तिसरी मुदतवाढ: 30 नोव्हेंबर 2025
आता 31 डिसेंबर ही मुदत देण्यात आली असली, तरी अजूनही नंबर प्लेट न बसवलेल्या वाहनांची संख्या मोठी आहे. या सर्व वाहनांवर एकाच वेळी कारवाई करणे प्रशासनाला शक्य होईल का, आणि नागरिकांचा संभाव्य रोष पाहता सरकार पुन्हा एकदा मुदतवाढ देणार का? याकडेही अनेकांचे लक्ष लागले आहे. मात्र, सध्या तरी वाहनधारकांनी 31 डिसेंबरपूर्वी प्रक्रिया पूर्ण करावी, असेच स्पष्ट आवाहन परिवहन मंत्र्यांनी केले आहे.
सर्वप्रथम, आपण जाणून घेऊया हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन प्लेट म्हणजे काय?
हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन प्लेट (HSRP) ही ॲल्युमिनियमची बनलेली नंबर प्लेट आहे. हे कमीतकमी एकदा वापरलेल्या स्नॅप-ऑन लॉकद्वारे वाहनाच्या पुढे आणि मागे स्थापित केले जातात. स्नॅप-ऑन लॉकचा फायदा असा आहे की, ते वाहनातून सहजपणे काढले जाऊ शकत नाहीत किंवा एकदा काढल्यानंतर दुसरी नंबर प्लेट स्थापित केली जाऊ शकत नाही.
नियमांनुसार, वेगवेगळ्या श्रेणीतील वाहनांना वेगवेगळ्या आकाराच्या नंबर प्लेट असतात. वाहनावर अवलंबून, प्लेटचा आकार 280×45, 200×100, 340×200 आणि 500×120 आहे. वाहनाच्या पुढील आणि मागील प्लेटचा आकार भिन्न असू शकतो. त्याची जाडी 1 मिमी आहे.
HSRP मध्ये, संख्या, अक्षरे आणि सीमांवर हॉट-स्टॅम्प केलेली फिल्म लावली जाते. यामध्ये ‘इंडिया’ हे 45 अंशाच्या कोनात लिहिले आहे. प्लेटवरील संख्या आणि अक्षरांचा आकार 10 मिमी आणि एक विशेष फॉन्ट आहे. हे एका खास पद्धतीने छापलेले आणि लिहिलेले आहेत, जे कायमस्वरूपी दिसतात.
वाहनाच्या श्रेणीनुसार या नंबर प्लेटचा रंग पांढरा, पिवळा आणि हिरवा आहे. हे रंग परावर्तित आहेत, ज्यामुळे अंक आणि अक्षरे स्पष्ट दिसतात, तेव्हा चमकतात. यामुळे ते सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यात सहज कैद होतात.
प्लेटमध्ये वरच्या डाव्या कोपऱ्यात निळ्या रंगात अशोक चक्राचा हॉट-स्टॅम्प केलेला क्रोमियम आधारित 20X20mm होलोग्राम आहे. याच्या खाली, 10 अंकी गुप्त कोड (PIN) डाव्या कोपऱ्यात लेझरने लिहिलेला आहे, जो सार्वत्रिक आहे. म्हणजे प्लेटवरील नंबर एकदाच वापरता येतो. एकाच वाहनाच्या पुढील आणि मागील नंबर प्लेटमध्ये हा नंबर वेगळा असतो.
या गुप्त कोडमध्ये वाहनाशी संबंधित सर्व तपशील जसे की चेसिस आणि इंजिन क्रमांक, खरेदीची तारीख, वाहनाचे मॉडेल, डीलर आणि नोंदणी प्राधिकरण इ. कारमध्ये, हे दोन्ही कोड रंगीत स्टिकरवर देखील लिहिलेले असतात, जे विंडशील्डवर लावले जातात.
रंग कोड स्टिकर
चारचाकी वाहनांवर कलर कोडेड स्टिकर्स लावणे बंधनकारक आहे. हे वाहनाच्या विंडशील्डवर स्थापित केले आहे. वाहन कोणत्या इंधनावर चालते, हे स्टिकरचा रंग तुम्हाला सांगतो. उदाहरणार्थ, डिझेल वाहनासाठी केशरी स्टिकर, पेट्रोल/सीएनजी वाहनासाठी हलका निळा स्टिकर आणि इलेक्ट्रिक वाहनासाठी राखाडी स्टिकर वापरला जातो. हे वाहन कोणत्या भारत स्टेज प्रकाराचे (BSIII, BSIV किंवा BSVI) आहे हे देखील दर्शवते.
HSRP का आवश्यक आहे?
HSRP चे निर्माते रोस्मर्टा टेक्नॉलॉजीजचे प्रवक्ते महेश मल्होत्रा म्हणाले की, केंद्रीय मोटर वाहन नियम 50 नुसार कोणत्याही वाहनाच्या नोंदणी प्लेटची जाडी, आकार आणि फॉन्ट यासंबंधीचे नियम आधीच ठरलेले असतात, परंतु सरकारच्या काटेकोरपणा अभावी, अधिक माहिती, HSRP नसल्यामुळे, लोकांना त्यांच्या वाहनांवर HSRP बसवले जात नाही.
मल्होत्रा म्हणाले की लोक एकतर अनधिकृत डीलरशिप आणि रस्त्याच्या कडेला असलेल्या दुकानांमधून बनावट हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन प्लेट्स (HSRP) लावतात किंवा फॅन्सी नंबर प्लेट्स लावतात, जे बेकायदेशीर आहे. वाहन चोरीला गेले आणि त्यावर HSRP नसेल, तर त्या गाडीला ट्रॅक करणे अवघड होऊन बसते. त्याच वेळी, गुन्हेगारी कारवायांसाठी HSRP शिवाय वाहन वापरणे सोपे आहे. त्यामुळे वाहन कोणतेही असो, त्यावर HSRP असणे आवश्यक आहे.
उच्च सुरक्षा नोंदणी प्लेट किंमत
नवीन वाहन खरेदी केल्यावर डीलरकडून HSRP दिली जाते. किंमतीबद्दल बोलायचे तर, वाहनाच्या श्रेणी आणि ब्रँडनुसार 100 रुपयांचा फरक असू शकतो. दुचाकीसाठी त्याची किंमत 400 ते 500 रुपये असू शकते. तर चारचाकीसाठी त्याची किंमत 1100 ते 1200 रुपयांपर्यंत असू शकते. याशिवाय एकाच शहरातही त्यांच्या किमतीत तफावत दिसून येते. जर तुमची कार जुनी असेल, तर तुम्ही ऑनलाइन अर्ज करून HSRP इन्स्टॉल करू शकता.
HSRP ऑनलाइन बुकिंग करण्याची प्रक्रिया एका मिनिटात समजून घ्या…
कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात?
फसवणूक टाळण्यासाठी, केवळ अधिकृत विक्रेत्याकडून HSRP स्थापित करा. ऑनलाइन फक्त SIAM आणि Bookmyhsrp.com द्वारे बुक करा. बनावट HSRP आणि फॅन्सी आणि डिझाइन केलेल्या नंबर प्लेट्स लावणे टाळा.
