भारतीय चित्रपटसृष्टीला आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर ओळख मिळवून देण्याच्या उद्देशाने वर्ष २००० मध्ये लंडनमधून सुरू झालेल्या आयफाने आज २७ वर्षांचा प्रवास पूर्ण केला आहे. अमिताभ बच्चनपासून शाहरुख खान, सलमान खान आणि हृतिक रोशनपर्यंत बॉलिवूडमधील अनेक मोठ्या ताऱ्यांच्या उपस्थितीने या व्यासपीठाला विशेष बनवले आहे. अबू धाबीमध्ये होणाऱ्या आगामी आयफामध्येही अनेक नवीन गोष्टी पाहायला मिळणार आहेत. सलमान खानचा मल्टी-स्टारर परफॉर्मन्स, जान्हवी कपूरकडून आई श्रीदेवींना वाहण्यात येणारी श्रद्धांजली, डिजिटल व्यासपीठावर मिर्झापूर गँगचे सूत्रसंचालन आणि हिमेश रेशमियाचा पहिला आयफा परफॉर्मन्स हे यंदाचे खास आकर्षण ठरणार आहेत. आयफाचे सह-संस्थापक आंद्रे टिमिन्स यांनी दैनिक दिव्य मराठीशी खास बातचीत करताना त्याच्या २७ वर्षांच्या प्रवासाबद्दल, सुरुवातीच्या आव्हानांबद्दल, मोठ्या ताऱ्यांशी संबंधित रंजक किस्स्यांबद्दल आणि भविष्यातील योजनांबद्दल मनमोकळेपणाने सांगितले. २०२८ मध्ये लॉस वेगासमध्ये आयफा वर्ल्डवाइड सुरू करण्याची योजना असल्याचेही त्यांनी सांगितले. येथे भारतीय आणि हॉलिवूड चित्रपटसृष्टीचा एकाच व्यासपीठावर गौरव केला जाईल. प्रश्न: 2000 मध्ये लंडनपासून सुरू झालेला आयफा आज 27 वर्षांचा प्रवास पूर्ण करून इथवर पोहोचला. हे इतके मोठे व्यासपीठ बनेल, असा तुम्ही कधी विचार केला होता का? उत्तर: खरे सांगायचे तर सुरुवातीला आम्ही इतक्या मोठ्या प्रवासाची कल्पना केली नव्हती. भारतीय सिनेमाला जागतिक व्यासपीठावर नेऊन त्याला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सन्मान मिळवून देणे, हा आमचा उद्देश होता. लंडनमधील आमच्या पहिल्या पत्रकार परिषदेला अमिताभ बच्चन आणि त्या वर्षी मिस वर्ल्ड झालेल्या युक्ता मुखी उपस्थित होत्या. त्यानंतर माध्यमांमध्ये आयफाची चर्चा सुरू झाली. मिलेनियम डोममध्ये झालेल्या पहिल्या सोहळ्याला 2,500 खास पाहुणे उपस्थित होते. अमिताभ बच्चन, शत्रुघ्न सिन्हा, दिलीप कुमार, सुनील दत्त, लता मंगेशकर, आशा भोसले, शाहरुख खान, यश चोप्रा, यश जोहर आणि अनिल कपूर यांसारख्या दिग्गजांनी आम्हाला साथ दिली. आंतरराष्ट्रीय ताऱ्यांमध्ये अँजेलिना जोली, जॅकी चॅन, थोरा बर्च आणि काइली मिनोग हेदेखील उपस्थित होते. त्या वेळी जवळपास ४०० लोकांच्या गटाचे व्यवस्थापन करणे, सर्वांची व्यवस्था पाहणे आणि शो ठरलेल्या वेळेत सुरू करणे हे मोठे आव्हान होते. अक्षय कुमारचा शाओलिन साधूंसोबतचा परफॉर्मन्स संस्मरणीय ठरला. त्याच्या शेवटी जॅकी चॅनचे स्टेजवर येणेही विशेष होते. प्रश्न: आयफाची कल्पना अखेर कुठून आली? उत्तर : त्यापूर्वी आम्ही आठ-नऊ वर्षे देशांतर्गत स्तरावर पुरस्कार सोहळे आयोजित करत होतो. वर्ष २००० मध्ये आम्ही विचार केला की भारतीय सिनेमाला आंतरराष्ट्रीय मंचावर नेले पाहिजे. आमच्यासमोर क्रिकेट आणि सिनेमा असे पर्याय होते; मात्र आम्ही सिनेमा निवडला. हिंदी चित्रपटांमधील संगीत, भावना आणि नाट्य लोकांना जोडतात. परदेशात राहणाऱ्या भारतीय वंशाच्या दुसऱ्या आणि तिसऱ्या पिढीला आपल्या संस्कृतीशी जोडणे हाही आमचा उद्देश होता. भारतीय सिनेमाला जागतिक ब्रँड बनवायचे होते. सुरुवातीला हे २७ वर्षे चालेल, असा विचार केला नव्हता. प्रश्न: पहिल्या आयोजनानंतर आयफा पुढे नेणे किती कठीण होते? उत्तर: लंडननंतर सर्वांत मोठा प्रश्न होता की हे पुढे कसे सुरू ठेवायचे. एखाद्या मोठ्या आयोजनासाठी केवळ उत्कटता पुरेशी नसते, त्याचे व्यावसायिक मॉडेलही आवश्यक असते. आम्ही दक्षिण आफ्रिकेतील सन सिटी येथे आयोजन केले. तेथे सोनी चॅनेलने आमिर खानचा ‘लगान’ चित्रपट विकत घेतला होता. आम्ही चित्रपटाचा प्रीमियर आयफासोबत करण्याचा निर्णय घेतला. त्यामुळे आयोजन दोन दिवसांचे झाले. आमिर खान, जे सहसा पुरस्कार सोहळ्यांपासून दूर राहतात, ‘लगान’च्या प्रीमियरसाठी तेथे आले. त्यानंतर दक्षिण आफ्रिकेत हिंदी सिनेमाबद्दलचा उत्साह वाढला. हळूहळू आम्ही चित्रपट प्रीमियर, कार्यशाळा, चित्रपट महोत्सव आणि बिझनेस फोरम यांचाही समावेश केला. प्रायोजकत्व, तिकीट विक्री आणि परदेशी सरकारांच्या सहकार्यामुळे आयफाचा एक टिकाऊ मॉडेल तयार झाला. प्रश्न: इतक्या वर्षांत आयफाची ओळख कायम राहिली. तुम्ही कोणती तडजोड करत नाही? उत्तर: सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे सन्मान आणि विश्वास. आमचा हेतू स्वच्छ आहे आणि भारतीय सिनेमाला जगभरात सन्मान मिळवून द्यायचा आहे, हे इंडस्ट्रीला माहीत आहे. दुसरी गोष्ट म्हणजे गुणवत्ता. कलाकारांना मानधन देण्यासोबतच आम्ही स्टेज, निर्मिती आणि तांत्रिक व्यवस्थांवरही मोठी गुंतवणूक करतो. तिसरी गोष्ट म्हणजे नवे प्रयोग. आम्ही दक्षिण भारतीय सिनेमासाठी आयफा उत्सवम, डिजिटल प्लॅटफॉर्मसाठी डिजिटल अवॉर्ड्स आणि क्रिएटर्ससाठी आयफा इनसाइडर यांसारख्या संकल्पना सुरू केल्या आहेत. आता गुजराती सिनेमासाठी आयफा रंगीलो आणि मराठी सिनेमाशी संबंधित कार्यक्रमांचीही योजना आहे. प्रश्न: यावेळी अबू धाबीत आयफाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य काय असेल? उत्तर: यावेळी आम्ही पारंपरिक अवॉर्ड शोसोबत डिजिटल प्रेक्षकांनाही जोडत आहोत. मुख्य मंचावर वरुण धवन सूत्रसंचालन करेल. डिजिटल मंचावर पंकज त्रिपाठी, अली फजल आणि अभिषेक बॅनर्जी सूत्रसंचालन करतील. ‘मिर्झापूर’शी संबंधित या कलाकारांना एका वेगळ्या अंदाजात पाहणे रंजक ठरेल. सादरीकरणांमध्ये सलमान खान, करीना कपूर, शाहिद कपूर आणि रश्मिका मंदाना यांसारखे कलाकार सहभागी होतील. जान्हवी कपूर आपल्या आई श्रीदेवींना विशेष आदरांजली वाहतील. वरुण धवनसोबत करण जोहर, मनीष पॉल आणि पहिल्यांदाच अनन्या पांडेही सह-सूत्रसंचालन करतील. याशिवाय डिजिटल अवॉर्ड्समध्ये हिमेश रेशमिया पहिल्यांदाच आयफामध्ये सादरीकरण करणार आहेत. त्यांच्या परफॉर्मन्ससाठी आमच्या मोठ्या योजना आहेत. प्रश्न: ओटीटी आणि यंदा यूट्यूब लाइव्हच्या माध्यमातून डिजिटल प्रेक्षकांना जोडण्याची काय रणनीती आहे? उत्तर: पारंपरिक टीव्ही आणि डिजिटल, दोघांचेही स्वतःचे महत्त्व आहे. टीव्हीचा प्रेक्षकवर्ग व्यापक आहे, तर यूट्यूबवर युवा पिढी अधिक सक्रिय आहे. आम्हाला दोघांना सोबत घेऊन पुढे जायचे आहे. आयफाची मूळ ओळख कायम ठेवणे हा आमचा उद्देश आहे—संगीत, नृत्य, मनोरंजन आणि सिनेमाचा उत्सव. डिजिटल मंचाच्या माध्यमातून अशा प्रेक्षकांपर्यंतही पोहोचायचे आहे, जे पारंपरिक टीव्हीपेक्षा वेगळ्या पद्धतीने मनोरंजन पाहतात. प्रश्न: सलमान खानच्या परफॉर्मन्सबद्दल प्रत्येक वेळी उत्सुकता असते. यावेळी काय नवीन पाहायला मिळेल? उत्तर: आम्ही सलमानला भेटणार आहोत. त्यालाही आपल्या अॅक्टमध्ये काहीतरी नवीन आणि वेगळे करायचे आहे. यावेळी त्याच्या परफॉर्मन्समध्ये इतर अनेक कलाकारही सहभागी होतील. म्हणजेच प्रेक्षकांना मल्टी-स्टारर परफॉर्मन्स पाहायला मिळणार आहे. बैठकीनंतर याबाबतचे उर्वरित तपशील निश्चित केले जातील. प्रश्न: पुन्हा अबू धाबीला जाण्याचे कारण काय होते? उत्तर: आम्ही ग्रीस, मलेशिया आणि सिंगापूरसारख्या पर्यायांचा विचार करत होतो, पण अबू धाबी सर्वांत योग्य वाटले. भारतापासूनचे त्याचे अंतरही कमी आहे. यास एरिना आणि तेथील प्रशासन आमच्यासोबत अतिशय सहजतेने काम करते. सलमानशी बोलणे झाले तेव्हा त्यांनी मजेत सांगितले की, अबू धाबी जवळ आहे, त्यामुळे त्यांना फार दूर नेऊ नये. ही सहजता आणि परस्पर समज आमच्यासाठी महत्त्वाची आहे. प्रश्न: अबू धाबीमध्ये मनोरंजनाशिवाय आणखी काय विशेष असेल? उत्तर: आम्ही विद्यार्थ्यांसाठी मास्टरक्लास आयोजित करत आहोत. ‘फ्रेंड्स ऑफ आयफा’अंतर्गत सुमारे १५० स्थानिक विद्यार्थ्यांना सहभागी करून घेण्याची योजना आहे. मीडिया आणि मनोरंजन क्षेत्रावर बिझनेस फोरमही आयोजित केला जाईल. तेलंगणा आमचा राज्य भागीदार बनला आहे. ते आपल्या फिल्म सिटी आणि फिल्म इन्स्टिट्यूटचा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रचार करणार आहेत. आयफा केवळ पुरस्कार सोहळा न राहता, सिनेमा, व्यवसाय, शिक्षण आणि संस्कृतीशी संबंधित एक मोठे व्यासपीठ बनवणे हा आमचा उद्देश आहे. प्रश्न: यावेळी एखादा आंतरराष्ट्रीय स्टार येण्याचीही शक्यता आहे का? उत्तर: आम्ही काही आंतरराष्ट्रीय कलाकारांच्या संपर्कात आहोत. सोहळ्याच्या काळात या परिसरात कोण उपस्थित असू शकते, हे आम्ही पाहत आहोत. याबाबतचे अंतिम चित्र नंतर स्पष्ट होईल. स्थानिक कलाकारांनाही मंचावर सहभागी करून घेण्याचा आम्ही प्रयत्न करत आहोत. प्रश्न: २०१४ मध्ये टँपा आयफामध्ये जॉन ट्रॅव्होल्टा आले होते. भविष्यात अशा आणखी आंतरराष्ट्रीय सहकार्यांची अपेक्षा करता येईल का? उत्तर: नक्कीच, भारतीय चित्रपटसृष्टीला आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर नेणे हे नेहमीच आमचे उद्दिष्ट राहिले आहे. याच दिशेने आम्ही २०२८ मध्ये लास वेगासमध्ये इंग्रजी भाषेत आयफा वर्ल्डवाइड सुरू करण्याची योजना आखत आहोत. यामध्ये भारतीय चित्रपटसृष्टी आणि हॉलिवूडचा एकाच व्यासपीठावर सन्मान करण्याचा विचार आहे. कल्पना करा, शाहरुख खान आणि केविन हार्ट एकत्र सूत्रसंचालन करत आहेत, बिली आयलिश आणि ए. आर. रहमान सादरीकरण करत आहेत किंवा हृतिक रोशन आणि जेनिफर लोपेझ एकत्र दिसत आहेत. अशाच प्रकारच्या मोठ्या आंतरराष्ट्रीय सहकार्यांची आम्ही कल्पना करत आहोत. प्रश्न: २७ वर्षांच्या प्रवासात सर्वांत आव्हानात्मक आयोजन कोणते ठरले? उत्तर: श्रीलंका आणि टोरंटोमधील आयोजनं खूप आव्हानात्मक होती. श्रीलंकेतील अंतर्गत परिस्थितीनंतर लगेचच आयोजन करणे सोपे नव्हते. टोरंटोमध्ये शाहरुख खान आणि प्रियंका चोप्रासारखे कलाकार उपस्थित होते; मात्र इतर अनेक कलाकारांची फ्लाइट रद्द होणे आणि लॉजिस्टिक्सच्या अडचणींमुळे शेवटच्या क्षणी मोठा तणाव निर्माण झाला होता. मोठ्या आयोजनांमध्ये सर्व काही नियोजनानुसार घडत नाही. अशा वेळी टीमची साथ आणि वेळेवर निर्णय घेणे सर्वांत महत्त्वाचे असते. प्रश्न: आयफात सलमान खानशी संबंधित असा एखादा किस्सा, जो आजही आठवतो? उत्तर: सलमानला दुबईला यायचे होते. सकाळी चार वाजताच्या फ्लाइटमध्ये तो बसला होता, तेवढ्यात त्याने फोन करून सांगितले की त्याची तब्येत ठीक वाटत नाही आणि तो सकाळी नऊ वाजताच्या फ्लाइटने येईल. मी विचारले, आता त्याचे सामान कसे उतरवायचे? त्याने सांगितले की सामान तिथेच राहू द्या, तो घरी जाऊन सकाळी नऊ वाजता येईल. मला वाटले की कदाचित तो येऊ शकणार नाही, पण तो घरी गेला, झोपलाही नाही आणि नऊ वाजताची फ्लाइट पकडून पोहोचला. ते तीन-चार तास माझ्यासाठी खूप तणावपूर्ण होते, पण त्याची बांधिलकी अप्रतिम होती. प्रश्न: एवढ्या मोठ्या कलाकारांसोबत काम करताना कोणाकडून सर्वाधिक शिकायला मिळाले? उत्तर: अमिताभ बच्चनजींसोबत काम करणे नेहमीच खास राहिले आहे. मी आयफामध्ये त्यांच्यासोबत दहा वर्षे घालवली. भारतीय सिनेमाला जगभरात सन्मान मिळवून देण्याची त्यांची दृष्टी खूप मोठी होती. त्यांच्या मार्गदर्शनाचा आणि आशीर्वादाचा आयफाच्या प्रवासात महत्त्वपूर्ण वाटा राहिला आहे. प्रश्न: आयफाबाबत तुमची सर्वात मोठी इच्छा काय आहे? उत्तर: लोकांनी आयफा आपलेसे मानावे, अशी आमची इच्छा आहे. जेव्हा कोणाला विचारले जाते की आयफा कोणाचा आहे, तेव्हा त्यांनी कोणत्याही आयोजकाचे नाव घेण्याऐवजी अमिताभ बच्चन, सलमान खान किंवा शाहरुख खान यांचे नाव घ्यावे. हेच आमचे यश आहे. आपण सर्व एका कुटुंबाप्रमाणे आहोत आणि हे कुटुंब जगभरात आणखी मोठे व्हावे, अशी आमची इच्छा आहे.