अयोध्या राम मंदिर ट्रस्ट घोटाळा आणि गायब झालेले दान
अयोध्या येथील राम मंदिर केवळ कोट्यवधी हिंदूंच्या आस्थेचा विषय नाही, तर तो भारतीय राजकारणातील एक अत्यंत महत्त्वाचा वळणबिंदू ठरलेला आहे. लालकृष्ण अडवाणींच्या रथयात्रेपासून सुरू झालेला हा प्रवास आज भव्य मंदिराच्या उभारणीपर्यंत पोहोचला आहे. मात्र, अलीकडच्या काळात रामललाच्या नावे आलेल्या दानामध्ये मोठ्या प्रमाणावर चोरी आणि घोटाळे झाल्याचे खळबळजनक दावे समोर येत आहेत. या प्रकरणाने योगी-मोदी सरकारसमोर मोठे प्रश्नचिन्ह उभे केले असून, भक्तांच्या श्रद्धेला तडा जाण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
गायब झालेला खजिना: सोने, चांदी आणि हिऱ्यांचा हिशोब राम मंदिराच्या दानामध्ये केवळ रोकडच नाही, तर मोठ्या प्रमाणात मौल्यवान धातू आणि दागिनेही अर्पण करण्यात आले होते. मात्र, सूत्रांनुसार, यातील बराचसा भाग आता गायब असल्याचे समजते:
- चांदीच्या २०० विटा: विश्व सिंधी सेवा संघाने असा आरोप केला आहे की, मंदिर उभारणीपूर्वी दान केलेल्या चांदीच्या २०० विटा गायब झाल्या आहेत.
- चांदीच्या शिला: साधारण ६० किलो वजनाच्या चांदीच्या शिला, ज्या रामललाला अर्पण करण्यात आल्या होत्या, त्या एसआयटीच्या तपासात सापडलेल्या नाहीत.
- हिऱ्याचा हार: जौनपूरच्या एका भक्ताने कोट्यवधी रुपये खर्च करून मुंबईतून बनवून घेतलेला हिऱ्याचा हार रामललाला अर्पण केला होता, जो आता बेपत्ता असल्याचे सांगितले जात आहे.
- सोन्या-चांदीच्या चरणपादुका: १ किलो सोने आणि ७ किलो चांदीपासून बनवलेल्या चरणपादुकाही या घोटाळ्याच्या जाळ्यात अडकल्या आहेत.
- इतर दान: इंडियन बुलियन अँड ज्वेलर्स असोसिएशनने भूमिपूजनापूर्वी दिलेली ३९.२६ किलो चांदीदेखील हिशोबात दिसत नाही.
एकूण हिशोब लावल्यास, जवळपास ३०० किलो चांदी, १ किलो सोने आणि हिऱ्यांचे दागिने गायब असल्याचा प्राथमिक अंदाज आहे.
आर्थिक घोटाळ्यांचे आरोप राजकीय पक्षांनी या प्रकरणावरून ट्रस्टवर गंभीर आरोप केले आहेत. समाजवादी पक्षाच्या मते, दानपेटीतून ७.५ कोटी रुपयांची चोरी झाली आहे, तर आम आदमी पक्षाने हा घोटाळा २०० कोटी रुपयांच्या पुढे असल्याचा दावा केला आहे. इतकेच नाही तर मंदिर बांधकामासाठी खरेदी केलेल्या साहित्यात ४०% कमिशनखोरी झाल्याचे आणि जमिनीची खरेदी सर्कल रेटपेक्षा १७ पट अधिक किमतीने केल्याचेही आरोप समोर येत आहेत.
व्यवस्थापन आणि घराणेशाहीचा आरोप राम मंदिर ट्रस्टचे कामकाज पाहणारे मुख्य लोक आणि त्यांचे नातेवाईक या घोटाळ्यात गुंतले असल्याचे बोलले जात आहे.
- चंपत राय (महासचिव): चंपत राय यांच्या परवानगीशिवाय मंदिरात पानही हलत नाही, असे म्हटले जाते. त्यामुळे इतकी मोठी चोरी त्यांच्या नकळत होणे अशक्य मानले जात आहे.
- नातेवाईकांचा भरणा: ट्रस्टमध्ये चंपत राय, डॉ. अनिल मिश्रा आणि गोपाल राव यांच्या नातेवाईकांना आणि जवळच्या व्यक्तींना महत्त्वाच्या पदांवर बसवण्यात आले आहे. उदाहरणार्थ, चंपत राय यांचा पुतण्या चंदन राय, जो वर्षभरापूर्वी भाड्याच्या खोलीत राहत होता, त्याने आता अनेक बिघे जमीन खरेदी केली असून हरिद्वारमध्ये हॉटेल बांधले आहे.
- इतर नावे: गोपाल राव यांचा पुतण्या सोमेश आनंद, चंपत राय यांचा ड्रायव्हर रामशंकर यादव यांचा पुतण्या टिन्नू यादव, आणि डॉ. अनिल मिश्रा यांचे नातेवाईक अनुकल्प व लौकुश मिश्रा या सर्वांवर चोरी आणि घोटाळ्याचे आरोप आहेत.
तपास यंत्रणा आणि पुरावे नष्ट करण्याचे प्रयत्न या घोटाळ्याची व्याप्ती मोठी असूनही, अद्याप एकही एफआयआर नोंदवण्यात आलेला नाही, ही आश्चर्याची बाब आहे [१, ५]. सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, राम मंदिरातील ८ महिन्यांचे सीसीटीव्ही फुटेज डिलीट करण्यात आले आहे. एसआयटी तपास करत असली तरी, ती ट्रस्टच्या देखरेखीखालीच काम करत असल्याचा आरोप होत आहे. त्यामुळे खऱ्या गुन्हेगारांना वाचवून टिन्नू यादवसारख्या लहान लोकांवर बळी देण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
भक्तांच्या विश्वासाला तडा आणि आर्थिक परिणाम या घोटाळ्याच्या बातम्यांचा थेट परिणाम राम मंदिराला मिळणाऱ्या दानावर झाला आहे. दैनिक भास्करच्या अहवालानुसार, पूर्वी जिथे दिवसाला ८ ते १२ लाख रुपये दान मिळत असे, तिथे आता हा आकडा घसरून ८५ ते ९५ हजारांवर आला आहे. भाविक दर्शनासाठी येत असले, तरी आपला पैसा मंदिर व्यवस्थापनासाठी न वापरता लोक स्वतःची मालमत्ता बनवण्यासाठी वापरत आहेत, हे लक्षात आल्यावर त्यांनी दान करणे कमी केले आहे.
निष्कर्ष राम मंदिर आंदोलनाने ज्या भारतीय जनता पार्टीला सत्तेच्या शिखरावर नेले, तोच मुद्दा आता त्यांच्यासाठी अडचणीचा ठरू शकतो. जर या घोटाळ्याची सीबीआय किंवा राष्ट्रीय स्तरावर निष्पक्ष तपासणी झाली नाही आणि गुन्हेगारांना शिक्षा मिळाली नाही, तर हे प्रकरण आगामी राजकारणावर मोठा परिणाम करू शकते. भक्तांचा तुटलेला विश्वास पुन्हा मिळवणे हे सरकार आणि ट्रस्टसाठी मोठे आव्हान असणार आहे.
